Mercosur-verdrag vertraagd door Europese Parlementsbesluit

Europese Parlement dealt klap aan handelsagenda Von der Leyen

In een dramatische beslissing die een van Europa's belangrijkste handelsakkoorden jaren kan vertragen, heeft het Europees Parlement gestemd om het EU-Mercosur handelsverdrag voor te leggen aan het Hof van Justitie voor juridische toetsing. De beslissing, aangenomen met een nipte meerderheid van 334-324 stemmen en 11 onthoudingen, betekent een grote tegenslag voor Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en haar visie op versterking van Europa's mondiale handelspositie.

Wat de rechtszitting betekent

De resolutie van het Europees Parlement bevriest effectief het goedkeuringsproces voor het baanbrekende handelsakkoord met het Zuid-Amerikaanse Mercosur-blok, bestaande uit Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Het Hof van Justitie zal nu onderzoeken of het akkoord voldoet aan de EU-verdragen, met name wat betreft milieubescherming en het vermogen van de EU om eigen normen te handhaven. Dit juridische toetsingsproces duurt doorgaans 18-24 maanden, wat implementatie mogelijk tot 2028 of later kan uitstellen.

'Europa zet zichzelf buitenspel. De wereld kijkt mee hoe Europa zichzelf isoleert op basis van onjuiste informatie en bangmakerij,' betreurde VVD-Europarlementariër Bart Groothuis, waarmee hij de frustratie van pro-handelspolitici verwoordde.

Boerenprotesten en politieke verdeeldheid

De parlementsstemming volgde op massale boerenprotesten in heel Europa, waarbij duizenden bijeenkwamen in Straatsburg om hun zorgen te uiten over goedkope Zuid-Amerikaanse import die de Europese landbouw ondermijnt. Boeren vrezen dat het akkoord import van rundvlees, pluimvee en landbouwproducten mogelijk maakt die niet voldoen aan Europese milieu- en veiligheidsnormen.

De politieke verdeeldheid is duidelijk: Renew Europe, Groenen/EFA en De Linkse Fractie steunden de verwijzing naar het Hof, terwijl de Europese Volkspartij en de Socialisten en Democraten ertegen waren. Deze verdeeldheid weerspiegelt bredere spanningen tussen handelsexpansie en bescherming van binnenlandse industrieën.

Strategische implicaties voor Europa

Het EU-Mercosur akkoord, waar 25 jaar over werd onderhandeld, zou een van 's werelds grootste vrijhandelszones creëren met ongeveer 780 miljoen consumenten. Voorstanders beargumenteren dat het essentieel is om Europese afhankelijkheid van China en de Verenigde Staten te verminderen en tegelijkertijd export van Europese auto's, medicijnen en textiel te stimuleren.

Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemde het akkoord 'een sterke boodschap aan de wereld' tijdens het World Economic Forum in Davos, waarbij ze het strategische belang benadrukte. Duitse bondskanselier Friedrich Merz bekritiseerde echter de parlementsbeslissing als 'betreurenswaardig' en waarschuwde voor 'een verkeerde inschatting van de geopolitieke situatie.'

Wat gebeurt er nu?

De Europese Commissie staat nu voor een moeilijke keuze: doorgaan met voorlopige implementatie van het handelsakkoord terwijl op het advies van het Hof wordt gewacht, of de wens van het Parlement respecteren en wachten. Een woordvoerder van de Commissie erkende dat voorlopige toepassing technisch mogelijk blijft, hoewel politiek controversieel.

De vertraging komt slechts weken nadat 21 EU-lidstaten het akkoord goedkeurden, waarbij alleen Oostenrijk, Frankrijk, Hongarije, Ierland en Polen tegenstemden. Het akkoord was op 17 januari 2026 ceremonieel ondertekend in Paraguay, wat velen dachten dat de laatste stap voor implementatie zou zijn.

BBB-Europarlementariër Jessika van Leeuwen verwelkomde de verwijzing naar het Hof en noemde het 'noodzakelijk' om goede toetsing van de implicaties voor Europese landbouw en milieunormen te waarborgen.

Terwijl Europa worstelt met het balanceren van economische ambities en binnenlandse zorgen, benadrukt de Mercosur-vertraging de complexe uitdagingen van 21e-eeuwse handelsdiplomatie in een steeds meer gepolariseerde wereld.