Kritieke mineralen race: wereldmacht 2026

Het nieuwe geopolitieke strijdtoneel

Begin 2026 riep de VS 54 landen bijeen voor de Critical Minerals Ministerial, lanceerde Project Vault (10 mld) en tekende 11 akkoorden. China verscherpte exportcontroles op zeldzame aardmetalen, wolfraam en antimoon, prijzen stegen tot zes keer. De jacht op lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen drijft een nieuwe concurrentie. Naarmate toeleveringsketens van kritieke mineralen het strijdtoneel worden, is begrip essentieel.

China's exportcontrole-offensief

China controleert 90% van de verwerking van zeldzame aardmetalen. Exportcontroles in 2025-2026 op samarium, gadolinium en lutetium deden goedkeuringspercentages dalen tot onder 25% en prijzen zes keer stijgen. Meer dan 80% van Europese bedrijven is afhankelijk van Chinese ketens. De '0,1%-regel' werd tijdelijk opgeschort. De China exportcontroles op zeldzame aardmetalen zijn de meest agressieve hefboom sinds 2010.

Amerikaanse reactie: FORGE en Project Vault

Critical Minerals Ministerial

Op 4 feb 2026 kondigde minister Rubio FORGE aan, een multilateraal kader onder Zuid-Korea ter vervanging van het Minerals Security Partnership. FORGE wil een preferentiële handelszone met prijsvloeren. De VS tekende 11 nieuwe bilaterale akkoorden.

Project Vault

President Trump kondigde Project Vault aan: een strategische voorraad van 10 mld, met Boeing, GE en GM als afnamepartners. Er is een prijsvloersysteem: kobalt $25,20/lb, lithium $15.200/ton, neodymium $95.000/ton. De VS-beleid voor kritieke mineralen onder FORGE is ambitieus.

Australië's prijsgaranties

In jan 2026 stelde AMEC prijsvloeren voor voor neodymium, praseodymium, dysprosium, terbium, vergelijkbaar met de regeling Lynas-Japan ($110/kg NdPr). NdPr-prijzen worden geschat op $75.000/ton in 2026. De prijsvloervoorstellen voor zeldzame aardmetalen maken deel uit van een AUD 7 mld strategie.

G7+-coördinatie

Na de Kananaskis-top in 2025 lanceerde de G7 een actieplan en $6,4 mld aan projecten. G7-landen debatteren over prijsvloeren, tarieven en gezamenlijke voorraden, maar blijven verdeeld. Meer dan 30 landen willen FORGE's handelszone. De G7-coördinatie van kritieke mineralen benadrukt de spanning tussen urgentie en nationale belangen.

Impact op handel en veiligheid

De vraag naar lithium zal met 353% stijgen tegen 2040. Sinds 2020 zijn bijna 100 exportmaatregelen ingevoerd. China domineert mijnbouw en raffinage. Zeldzame aardmetalen zijn essentieel voor windturbines, EV's en defensie. Westerse landen staan voor de keuze: afhankelijkheid, onafhankelijkheid (20-30 jaar), of een hybride model. De handelsoorlog over kritieke mineralen zal intensiveren.

Deskundigenperspectieven

'Dit is de meest significante ontwikkeling die de mondiale machtsdynamiek hervormt,' zegt Evelyn Nakamura. De Atlantic Council waarschuwt dat FORGE bilaterale hefboom in multilaterale coördinatie moet omzetten. Het Bipartisan Policy Center benadrukt politieke toewijding en private participatie.

Veelgestelde vragen

Wat is de wapenwedloop om kritieke mineralen?

De concurrentie om lithium, kobalt, zeldzame aardmetalen en uranium, essentieel voor EV's, defensie en elektronica.

Waarom is Chinese controle belangrijk?

China heeft 90% van de verwerking, kan toeleveringsketens verstoren en prijzen beïnvloeden. Exportcontroles leidden tot prijsstijgingen tot zes keer.

Wat is Project Vault?

Een Amerikaanse strategische voorraad van 10 mld, met Boeing, GE en GM als afnamepartners.

Wat is FORGE?

Een multilateraal kader onder Zuid-Korea dat een preferentiële handelszone met prijsvloeren wil creëren.

Hoe werken prijsvloeren?

Staatsgaranties die mijnbouwbedrijven beschermen tegen Chinese roofprijzen, met referentieprijzen zoals kobalt $25,20/lb.

Conclusie

De wapenwedloop is een structurele verschuiving voor het komende decennium. De VS en bondgenoten hebben stappen gezet, maar China's dominantie in verwerking maakt onafhankelijkheid kostbaar. Het venster van 12-18 maanden wordt kleiner. Succes vereist politieke inzet, kapitaal en internationale coördinatie.

Bronnen

• VS Ministerie van Buitenlandse Zaken: 2026 Critical Minerals Ministerial
• EXIM Bank: Aankondiging Project Vault
• Rare Earth Exchanges: Analyse China's exportcontroles 2026
• Atlantic Council: FORGE-analyse
• Bipartisan Policy Center: Project Vault en FORGE
• Rare Earth Exchanges: Australische prijsvloervoorstellen
• CFO Times: Aankondiging prijsvloer kritieke mineralen
• UNCTAD: Global Trade Update juni 2026