De wereldwijde race naar kritieke mineralen en zeldzame aardmetalen is de bepalende geopolitieke en economische competitie van 2026 geworden. Westerse landen onder leiding van de G7 en een coalitie van 55 landen proberen China's 85-90% greep op de verwerking te doorbreken. De VS lanceerde FORGE, Project Vault en 11 bilaterale deals, maar tariefconflicten met Europa bedreigen de eenheid.
China's dominantie en de bewapening van toeleveringsketens
China controleert 90% van de verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam en 60% van antimoon. Sinds 2025 legde Beijing exportcontroles op voor samarium, dysprosium en terbium, wat leidde tot prijsstijgingen tot zes keer buiten China. Een analyse uit 2026 waarschuwt dat China controle bewapent, niet schaarste, via tijdelijke restricties. Westerse landen hebben een venster van 12-18 maanden om te handelen. De exportcontroles van China op zeldzame aardmetalen hebben wereldwijde markten opgeschrikt.
De Amerikaanse reactie: FORGE, Project Vault en een stortvloed aan bilaterale deals
FORGE: een nieuw multilateraal kader
Op 4 februari 2026 organiseerde de VS de inaugurele Critical Minerals Ministerial in Washington. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio kondigde FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement) aan, een preferentiële handels- en investeringszone met gecoördineerde prijsbodems, bestuurd door Zuid-Korea tot juni.
Project Vault: een strategische reserve van $10 miljard
De VS onthulde Project Vault, een $10 miljard strategische reserve via de Export-Import Bank. Het slaat essentiële grondstoffen op in Amerikaanse faciliteiten, zodat bedrijven vaste prijzen kunnen vastleggen. Deelnemers zijn Clarios, GE Vernova, Western Digital en Boeing.
Bilaterale kaders: 11 nieuwe deals in één dag
De ministeriële leverde 11 nieuwe bilaterale kaders op, in totaal 21 in vijf maanden. Belangrijke partners zijn Argentinië, Marokko, de Filipijnen, de VAE en het VK. De VS heeft $30 miljard aan financiering gemobiliseerd. De Amerikaanse strategie voor kritieke mineralen is de meest agressieve westerse poging om China's dominantie te doorbreken.
De G7-push voor permanent toezicht
In mei 2026 bespraken G7-handelsministers in Parijs een permanent secretariaat voor kritieke mineralen. Dit zou het roulerende voorzitterschap vervangen. Frans minister Nicolas Forissier zei dat concrete vooruitgang nodig is om niet 'gegijzeld te worden door bepaalde landen'. Maar Europese landen verwierpen een gedeelde voorraad en verzetten zich tegen Amerikaans leiderschap.
De VS-EU tariefkloof: een breuk in alliantie-eenheid
President Trumps dreiging om tarieven op EU-auto's te verhogen naar 25% heeft de verhoudingen onder druk gezet. Duits minister Katherina Reiche bevestigde intensieve gesprekken, terwijl EU-commissaris Maros Sefcovic het Turnberry-akkoord benadrukte. Deze VS-EU handelsspanningen 2026 creëren een paradox: beide zijden willen afhankelijkheid van China verminderen, maar zijn het oneens over de middelen.
Gevolgen voor AI, defensie en de energietransitie
Kritieke mineralen zijn essentieel voor windturbines, EV-motoren, halfgeleiders, AI-chips, batterijen en defensiesystemen. China's controle over verwerking betekent dat elke verstoring de hele westerse technologie en defensie raakt. Volgens J.P. Morgan groeit de lithiumvraag in 2026 met 16% jaar-op-jaar. Datacenters kunnen tegen 2035 9% van de Amerikaanse elektriciteitsvraag vertegenwoordigen. Een verstoring van 30% in gallium (98% Chinees) zou de Amerikaanse economie $600 miljard kunnen kosten. De kwetsbaarheid van kritieke mineralen voor AI-toeleveringsketens is een topprioriteit geworden.
Deskundigenperspectieven
Mijnbouwexecutive Mick McMullen zei: 'China is de leider en de VS loopt ver achter. Sinds de jaren 80 heeft Beijing miljarden geïnvesteerd om de toeleveringsketen te domineren.' Minister Rubio benadrukte: 'We bouwen veilige, gediversifieerde en veerkrachtige toeleveringsketens om afhankelijkheid van geconcentreerde markten te verminderen.'
FAQ
Wat zijn kritieke mineralen en waarom zijn ze belangrijk in 2026?
Kritieke mineralen omvatten zeldzame aardmetalen, lithium, kobalt, nikkel, gallium en germanium - essentieel voor AI, EV-batterijen, hernieuwbare energie en defensie. China controleert 85-90% van de verwerking.
Wat is FORGE en hoe verschilt het van het Minerals Security Partnership?
FORGE is de opvolger van het Minerals Security Partnership, aangekondigd in februari 2026. Het creëert een preferentiële handelszone met gecoördineerde prijsbodems, bestuurd door Zuid-Korea.
Hoeveel heeft de VS geïnvesteerd in kritieke mineraalprojecten?
De VS heeft $30 miljard gemobiliseerd, waaronder $10 miljard voor Project Vault, een strategische reserve via de Export-Import Bank.
Wat is China's aandeel in de verwerking van zeldzame aardmetalen?
China controleert ongeveer 90% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam en 60% van antimoon, plus 98% van gallium en 60% van germanium.
Waarom verzwakken VS-EU tariefspanningen de alliantie?
De VS dreigde met 25% tarieven op EU-auto's, wat de trans-Atlantische relaties onder druk zet. Europa geeft de voorkeur aan multilaterale kaders, de VS aan bilaterale deals, wat strategische incoherentie creëert.
Conclusie: een smal venster van kans
De kritieke mineralenrace van 2026 is een waterscheiding. FORGE, Project Vault en bilaterale deals zijn ambitieus, maar de VS-EU tariefkloof en China's voorsprong maken succes onzeker. De komende 12-18 maanden bepalen of het Westen China's greep kan doorbreken. Het landschap van zeldzame aardmetalen geopolitiek 2026 blijft snel evolueren.
Bronnen
- U.S. Department of State - 2026 Critical Minerals Ministerial
- Atlantic Council - US Critical Minerals Policy Goes Collaborative with FORGE
- Rare Earth Exchanges - China's 2026 Export Controls
- Fortune - China's Rare Earth Processing Dominance
- Reuters - G7 Talks Set Up Permanent Unit for Critical Minerals
- Straits Times - G7 Trade Talks Target Critical Minerals as US-EU Tariff Rift Strains Unity
- Export-Import Bank - Project Vault
- U.S. Embassy Argentina - U.S.-Argentina Critical Minerals Framework
- FP Analytics - AI and Critical Minerals Supply Chains
Follow Discussion