Kritieke mineralen: FORGE & Project Vault hervormen ketens

Het landschap van kritieke mineralen ondergaat een dramatische transformatie. China's exportbeperkingen in 2026 veroorzaken prijsstijgingen tot zes keer en verlagen licentiepercentages voor Europese bedrijven onder 25%. De VS reageren met FORGE (een plurilaterale coalitie) en Project Vault ($10 miljard strategische reserve). De Critical Minerals Ministerial van februari 2026 met 54 landen markeert een kantelpunt; geoeconomische confrontatie is het grootste risico volgens het WEF.

China's greep op kritieke mineralen

China controleert ongeveer 90% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam en 60% van antimoon. Het IEA schat dat China in 2024 goed was voor 91% van de scheidings- en raffinageproductie en 94% van de productie van permanente magneten. Meer dan 80% van de Europese bedrijven is afhankelijk van Chinese toeleveringsketens. Exportbeperkingen via een licentieregime creëren onzekerheid en drijven kosten op. De regelgeving bevat extraterritoriale bepalingen (uitgesteld tot november 2026). De knelpunten in de toeleveringsketen van zeldzame aardmetalen zullen naar verwachting aanhouden, aldus S&P Global.

De westerse reactie: FORGE en Project Vault

FORGE: Een nieuwe plurilaterale coalitie

Op 4 februari 2026 lanceerden de VS FORGE, een plurilaterale coalitie die het Minerals Security Partnership vervangt. FORGE creëert een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen met gecoördineerde prijsbodems om marktmanipulatie tegen te gaan. Zuid-Korea fungeert als eerste voorzitter. De ministeriële conferentie leverde 11 nieuwe bilaterale raamovereenkomsten op, waardoor het totaal op 21 deals in vijf maanden komt. De regering mobiliseerde meer dan $30 miljard voor strategische mineraalprojecten. Vicepresident Vance schetste plannen voor referentieprijzen die als bodems fungeren via aanpasbare tarieven.

Project Vault: Een strategische reserve van $10 miljard

Project Vault vestigt de Amerikaanse Strategic Critical Minerals Reserve via een publiek-private samenwerking, met een directe lening van $10 miljard van de Export-Import Bank. Essentiële grondstoffen worden opgeslagen in beveiligde faciliteiten. Partners zijn onder meer Clarios, GE Vernova, Western Digital en Boeing. De structuur is ontworpen voor een netto positief rendement voor belastingbetalers, terwijl de binnenlandse industriële basis wordt versterkt. Deze Amerikaanse strategische reserve voor kritieke mineralen wijkt af van eerdere voorraadbenaderingen.

Kan het Westen onafhankelijke verwerkingscapaciteit opbouwen?

Westerse landen hebben een venster van 12 tot 18 maanden om te handelen; het opbouwen van onafhankelijke alternatieven zou normaal 20-30 jaar duren. De EU Critical Raw Materials Act stelt doelen voor 2030, maar China's patentdominantie (81% van 22.040 patentfamilies) en jarenlange subsidies vormen barrières. China 'bewapent controle' met tijdelijke, omkeerbare beperkingen. Een pauze in sommige exportcontroles loopt af op 10 november 2026.

Drie strategische wegen vooruit

Opties zijn beheerde afhankelijkheid, kostbare onafhankelijkheid of een hybride model. FORGE neigt naar het hybride model, maar de risico's van geoeconomische confrontatie kunnen de ruimte voor een gebalanceerde aanpak verkleinen. Operationele details van FORGE blijven onduidelijk; coördinatie van diverse nationale belangen is uitdagend.

Expertperspectieven

"De kernkwetsbaarheid is de concentratie van wettelijk gemachtigde verwerkings- en scheidingscapaciteit," aldus een analyse. "Exportbeperkingen zijn geen totaalverbod, maar creëren onzekerheid en hefboomwerking." Minister Rubio benadrukte dat diversificatie een topprioriteit is. Vicepresident Vance waarschuwde dat de internationale markt faalt in het creëren van binnenlandse markten en nationale veiligheid.

FAQ

Wat zijn kritieke mineralen?

Grondstoffen essentieel voor defensie, clean tech, elektronica en productie: zeldzame aardmetalen, lithium, kobalt, grafiet, wolfraam, antimoon.

Wat is FORGE?

Een plurilaterale coalitie (feb. 2026) ter vervanging van het Minerals Security Partnership, gericht op een preferentiële handelszone met prijsbodems. Zuid-Korea is voorzitter.

Wat is Project Vault?

Een $10 miljard initiatief van de Export-Import Bank voor een Amerikaanse strategische reserve van kritieke mineralen via publiek-private samenwerking.

Hoeveel controle heeft China?

Ongeveer 90% van de verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam, 60% van antimoon, en 81% van de wereldwijde patenten (2014-2024).

Kan het Westen de afhankelijkheid verminderen?

Onafhankelijke capaciteit kost 20-30 jaar; de EU streeft naar 2030. Chinese technologievoorsprong vereist mogelijk een decennium om in te halen.

Conclusie: Een vernauwend venster

Geoeconomische confrontatie is het grootste risico voor 2026 volgens het World Economic Forum. Met China's exportbeperkingen en de deadline van november 2026 bepalen de komende 12-18 maanden of het Westen zinvolle alternatieven kan opbouwen of permanente afhankelijkheid accepteert. FORGE en Project Vault tonen strategische inzet, maar de kloof tussen ambitie en uitvoering blijft groot.

Bronnen

• Rare Earth Exchanges: Analyse van China's exportbeperkingen 2026
• Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken: Critical Minerals Ministerial 2026
• Atlantic Council: Amerikaans kritieke-mineralenbeleid wordt collaboratief met FORGE
• EXIM: Aankondiging Project Vault
• World Economic Forum: Global Risks Report 2026
• CNBC: VS en bondgenoten prijsbodems kritieke mineralen