EU-VS handelsdeal mislukt: herstructurering toeleveringsketens 2026

De transatlantische economische samenwerking heeft een structureel breekpunt bereikt. In februari 2026 stemde het Europees Parlement voor opschorting van de ratificatie van de Turnberry-overeenkomst – de historische EU-VS handelsdeal die in juli 2025 werd ondertekend – nadat de VS herhaaldelijk de voorwaarden had geschonden door nieuwe universele tarieven van 15% en autotarieven van 25% in te voeren. Nu bereidt de EU zich voor om haar nog nooit gebruikte Anti-Coercie-instrument (ACI) te activeren, wat leidt tot twee permanent gescheiden regimes.

Het Instorten van de Turnberry-overeenkomst

De Turnberry-overeenkomst (Schotland-akkoord) werd op 27 juli 2025 overeengekomen tussen EU-voorzitter Ursula von der Leyen en president Donald Trump. Het akkoord beloofde een tariefplafond van 15% voor de meeste EU-export in ruil voor miljardeninvesteringen en LNG-aankopen. Binnen maanden begon het te ontrafelen: de VS voerden een universele heffing van 15% in, gevolgd door 25% autotarieven en in april 2026 versterkte tarieven op staal en aluminium tot 50%. Het Europees Parlement stemde op 23 februari 2026 voor opschorting van ratificatie. Een gezondheidscheck staat gepland voor juli 2026, maar hervatting is onwaarschijnlijk.

Gevolgen voor Bedrijven: Miljarden aan Verliezen

Volkswagen leed €1,1 miljard verlies door Amerikaanse tarieven in 2025, en CFO Antlitz waarschuwt voor €5 miljard op jaarbasis. Airbus-aandelen daalden 8%, LVMH's winst daalde 25%, en Caterpillar staat voor een rekening van $2,6 miljard. De impact van Amerikaanse tarieven op Europese autofabrikanten is bijzonder zwaar.

KPMG en Thomson Reuters Data: Een Permanente Verschuiving

Uit KPMG's 2026 Tariefenquête blijkt dat 76% van handelsprofessionals Amerikaanse tarieven als permanent beschouwt. 78% rapporteert hogere kosten, 51% margedaling, en 34% geeft meer dan de helft van tariefkosten door aan consumenten. Thomson Reuters' 2026 Global Trade Report toont dat 65% van bedrijven permanent hun inkoop wijzigt. Reshoring versnelt: 26% is in planning of uitvoering. Deze reshoring trend in wereldwijde toeleveringsketens hervormt productie.

Het Anti-Coercie-instrument van de EU: Een Handelsbazooka

Het ACI, aangenomen in 2023 maar nog nooit gebruikt, stelt de Commissie in staat tegenmaatregelen te nemen zoals tarieven en marktbeperkingen. Activatie vereist vier maanden onderzoek en goedkeuring door lidstaten met gekwalificeerde meerderheid. Frankrijk en Duitsland steunen activering, maar Italië en Polen waarschuwen voor veiligheidsrisico's. Het EU Anti-Coercie-instrument uitgelegd markeert een fundamentele verschuiving.

Gevolgen voor Wereldwijde Toeleveringsketens

De breuk dwingt multinationals tot gescheiden toeleveringsketens voor EU en VS. KPMG's Outlook merkt op dat Amerikaanse importen in Q1 2025 met 50% stegen en daarna daalden. De herstructurering van wereldwijde toeleveringsketens in 2026 creëert nieuwe handelscorridors.

Deskundigenperspectieven

'Er komt geen compromis over ratificatie zolang de Groenland-dreigementen niet zijn opgelost', zei Bernd Lange. 'De EU-reactie zal onverzettelijk en eensgezind zijn', waarschuwde Von der Leyen. 82% van bedrijven rapporteert dalende buitenlandse verkopen en 68% stelt investeringen uit.

FAQ

Wat is de Turnberry-overeenkomst?

Een historische EU-VS handelsdeal uit juli 2025 met tariefplafond van 15% in ruil voor investeringen. Ingestort in februari 2026.

Wat is het Anti-Coercie-instrument van de EU?

Een EU-verordening uit 2023 die tegenmaatregelen mogelijk maakt bij economische dwang, nog nooit geactiveerd maar nu in voorbereiding tegen de VS.

Hoe reageren bedrijven?

65% wijzigt permanent inkoop, 26% reshoreert, 34% geeft tariefkosten door. Velen splitsen toeleveringsketens.

Welke tarieven zijn van kracht?

VS: 15% universeel, 25% auto, 50% staal/aluminium/koper. EU bereidt vergelding voor.

Wanneer wordt het ACI geactiveerd?

Vier maanden beoordeling, dan stemming lidstaten. Tegenmaatregelen mogelijk in tweede helft 2026.

Conclusie

Het instorten van de Turnberry-overeenkomst en de dreigende ACI-activering markeren een structureel breekpunt. Het toekomst van EU-VS handelsbetrekkingen hangt af van de gezondheidscheck in juli 2026.