Duitsland geeft geroofde Tapijt van Bayeux fragmenten terug

Historische teruggave na 85 jaar

In een belangrijke daad van culturele restitutie heeft Duitsland twee kleine fragmenten van het wereldberoemde Tapijt van Bayeux teruggegeven aan Frankrijk, waarmee een afwezigheid van 85 jaar wordt beëindigd. De linnen stukjes, elk slechts 1-2 centimeter groot, werden tijdens de Tweede Wereldoorlog gestolen door nazi-archeoloog Karl Schlabow en zijn nu formeel overhandigd aan Franse autoriteiten.

De ontdekking in Duitse archieven

De fragmenten werden in 2023 ontdekt in het persoonlijke archief van Karl Schlabow, een textielspecialist en archeoloog die lid was van de nazi-onderzoeksorganisatie Ahnenerbe. De stukjes waren bewaard tussen glasplaten in het Staatsarchief van Sleeswijk-Holstein, waar Schlabows nalatenschap sinds 2022 is opgeslagen. 'De identificatie was mogelijk dankzij documenten en opschriften op het glas,' legden archiefmedewerkers uit.

Nazi-onderzoeksmissie

Schlabow werd in 1941 door het naziregime naar bezet Frankrijk gestuurd om specifiek het Tapijt van Bayeux te bestuderen als onderdeel van een breder project dat historisch bewijs zocht voor de vermeende superioriteit van het Arische ras. Volgens het Staatsarchief 'verwijderde Schlabow vermoedelijk een stuk van de onderkant van het bijna duizend jaar oude wandkleed en nam het mee naar Duitsland.' Deze missie maakte deel uit van het SS-Ahnenerbe (Vooroudererfgoed) programma, dat archeologisch bewijs voor nazi-rassenideologie zocht.

Het belang van het Tapijt van Bayeux

Het Tapijt van Bayeux is een van 's werelds belangrijkste middeleeuwse artefacten. Rond 1068 gemaakt, toont dit 70 meter lange geborduurde doek de gebeurtenissen die leidden tot de Normandische verovering van Engeland, culminerend in de Slag bij Hastings in 1066. Sinds 2007 staat het op de UNESCO Werelderfgoedlijst en normaal gesproken bevindt het zich in het Musée de la Tapisserie de Bayeux in Normandië.

Zoals Sylvette Lemagnen, conservator van het tapijt, opmerkte in haar boek uit 2005: 'Het Tapijt van Bayeux is een van de hoogste prestaties van de Normandische romaanse kunst... De bijna intacte overleving gedurende negen eeuwen is bijna miraculeus.'

Huidige ontwikkelingen en toekomstige tentoonstelling

De timing van deze teruggave valt samen met belangrijke ontwikkelingen voor het tapijt. Vanwege renovaties aan het thuismuseum in Bayeux zal het complete werk tijdelijk te zien zijn in het British Museum in Londen van september 2026 tot juli 2027 - de eerste terugkeer naar Engeland in 900 jaar. De nieuw teruggegeven fragmenten zullen waarschijnlijk worden geïntegreerd met het hoofdwerk voor deze historische bruikleen.

Karl Schlabow (1891-1984) was een baanbrekend textielarcheoloog die het Textielmuseum Neumünster oprichtte en belangrijke bijdragen leverde aan het vakgebied, hoewel zijn associatie met het naziregime en controversiële restauratiemethoden zijn erfenis hebben gecompliceerd. Zijn onderzoek naar het Tapijt van Bayeux tijdens de oorlog leidde tot zijn naoorlogse internering tot 1947.

Deze restitutie vertegenwoordigt een volgende stap in de voortdurende inspanningen om tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofde culturele artefacten terug te geven aan hun rechtmatige eigenaren. Zoals een Duitse archiefmedewerker stelde: 'Het was duidelijk dat deze door de nazi's geroofde stukken terug moesten naar Frankrijk.'