Iran dodental protesten boven 6.000, vrees voor veel meer slachtoffers

Geverifieerd dodental bereikt 6.126 in dodelijkste Iraanse repressie sinds 1979

Mensenrechtenorganisatie HRANA heeft 6.126 doden geverifieerd in de recente protesten in Iran, wat de dodelijkste periode van staatsgeweld sinds de Islamitische Revolutie van 1979 markeert. De geverifieerde slachtoffers omvatten 5.777 demonstranten, 214 veiligheidspersoneel, 86 kinderen en 49 burgers die niet demonstreerden. Mensenrechtendeskundigen vrezen echter dat het werkelijke dodental aanzienlijk hoger kan liggen, met meer dan 17.000 extra sterfgevallen die worden onderzocht en minstens 11.000 mensen met ernstige verwondingen.

Landelijke repressie en informatieblack-out

De protesten, die op 28 december 2025 begonnen als demonstraties tegen recordhoge inflatie en economische ineenstorting, evolueerden snel tot landelijke anti-regeringsbewegingen. Tegen 8-9 januari 2026 waren miljoenen mensen de straat opgegaan in alle 31 provincies in wat de grootste opstand sinds de revolutie werd.

'Dit vertegenwoordigt de dodelijkste repressie tegen het Iraanse volk sinds de revolutie van 1979,' zeiden VN-functionarissen in een recente resolutie van de Mensenrechtenraad. De Iraanse regering handhaaft een bijna totale internetblack-out sinds 8 januari, waardoor de informatiestroom ernstig wordt beperkt en onafhankelijke verificatie van slachtoffers extreem moeilijk is.

Internationale reactie en militaire spanningen

De Verenigde Staten hebben gereageerd op de crisis met militaire inzet in de regio. De USS Abraham Lincoln vliegdekschip-strijkgroep is aangekomen in het Midden-Oosten, vergezeld door drie geleide raketvernietigers. President Donald Trump heeft militaire actie gedreigd als Iran doorgaat met zijn gewelddadige onderdrukking van demonstranten, waarbij hij stelde dat elke Amerikaanse reactie eerdere aanvallen op Iraanse nucleaire sites 'als pinda's zou doen lijken.'

De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft gewaarschuwd dat elke aanval op opperste leider ayatollah Ali Khamenei 'een totale oorlog tegen Iran' zou betekenen met aanzienlijke regionale gevolgen. De situatie wordt verder gecompliceerd door het verzwakte regionale netwerk van Iraanse bondgenoten, waaronder milities in Gaza, Libanon, Jemen, Syrië en Irak die recentelijk tegenslagen hebben geleden.

Humanitaire crisis en arrestaties

Naast het verbijsterende dodental blijft de mensenrechtensituatie verslechteren. Meer dan 41.000 mensen zijn gearresteerd sinds het begin van de protesten, met meldingen van marteling, gedwongen bekentenissen en gedwongen verdwijningen uit detentiecentra. Medische faciliteiten in Teheran en Shiraz zijn overweldigd door gewonde demonstranten, velen met schotwonden in vitale gebieden.

Amnesty International heeft gedocumenteerd dat veiligheidstroepen onwettig dodelijk geweld gebruiken, waaronder het rechtstreeks op hoofden en torso's van demonstranten schieten met geweren en jachtgeweren geladen met metalen pellets. De organisatie beschrijft dit als 'de dodelijkste periode van repressie die in decennia is gedocumenteerd.'

Vooruitblik

De VN-Mensenrechtenraad heeft recentelijk internationale onderzoeken naar Iraanse mensenrechtenschendingen verlengd, waarbij werd gestemd om het mandaat van de VN-speciaal rapporteur voor Iran en de Onafhankelijke Internationale Feitenonderzoeksmissie voort te zetten. De resolutie veroordeelt Iraanse mensenrechtenschendingen en eist verantwoording van daders.

Ondanks dat de protesten grotendeels van de straten zijn verdwenen vanwege de brute onderdrukking, blijft anti-regeringssentiment sudderen. Met verslechterende economische omstandigheden en toenemende internationale druk blijft de situatie in Iran zeer volatiel, met potentieel voor verdere escalatie zowel binnenlands als regionaal.