Dodental protesten Iran op 4.519 na bloedige onderdrukking

Mensenrechtenorganisatie meldt stijgend aantal slachtoffers in Iran

Het dodental van de landelijke protesten in Iran is opgelopen tot 4.519 bevestigde doden, volgens het laatste rapport van de in de VS gevestigde Human Rights Activists News Agency (HRANA). De organisatie, die vanuit Washington D.C. mensenrechtenschendingen in Iran monitort, meldt dat onder de doden 4.251 demonstranten en 197 leden van de ordediensten zijn.

Informatieblack-out verbergt ware omvang

HRANA onderzoekt momenteel nog eens 9.000 gerapporteerde sterfgevallen, wat suggereert dat het werkelijke aantal aanzienlijk hoger zou kunnen zijn. De groep documenteerde ook 5.811 zware verwondingen en minstens 26.000 arrestaties tijdens wat de bloedigste onderdrukking in de recente geschiedenis van Iran is geworden. 'De stad ruikt naar de dood,' schreef prominente Iraanse journaliste Elahe Mohammadi op sociale mediaplatform X. 'We hebben zware dagen achter de rug en iedereen is geschokt. Een heel land verkeert in rouw, een heel land slikt zijn tranen weg, een heel land heeft een brok in zijn keel.'

Geestelijk leider geeft ongekende erkenning

In een zeldzame erkenning gaf opperleider ayatollah Ali Khamenei zaterdag toe dat er duizenden zijn omgekomen bij de onrust. Hij gaf echter de Verenigde Staten en Israël de schuld en noemde demonstranten 'terroristische vertegenwoordigers' van de aartsvijanden van Iran. Dit markeert een significante afwijking van het gebruikelijke ontkennen van slachtofferaantallen door het regime.

Protesten die het land schokten

De protesten begonnen op 28 december 2025, toen handelaren in de Grote Bazaar van Teheran de straat op gingen vanwege de scherpe daling van de Iraanse rial en verslechterende economische omstandigheden. Wat begon als economische ontevredenheid evolueerde snel tot de grootste anti-regeringsbeweging sinds de Islamitische Revolutie van 1979, die zich verspreidde naar alle 31 provincies.

Tegen 8-9 januari hadden miljoenen zich aangesloten bij landelijke demonstraties, met berichten die suggereren dat tot 5 miljoen demonstranten door het hele land protesteerden. De regering reageerde met ongekende kracht en implementeerde een bijna totale internetblack-out die bijna twee weken duurde, wat de informatiestroom en onafhankelijke verificatie van gebeurtenissen ernstig beperkte.

Sfeer van angst en intimidatie

HRANA meldt dat veiligheidstroepen een sfeer van intimidatie hebben gecreëerd in Iraanse steden. 'Deze situatie wordt vooral na het vallen van de avond bijzonder intens, wat bijdraagt aan een sfeer van afschrikking en angst in stedelijke gebieden,' stelde de organisatie. Politie, Revolutionaire Garde-troepen, Basij-militieleden en agenten in burger zijn ingezet bij openbare ruimtes, verkeersknooppunten en stadsingangen.

De protesten vormen de belangrijkste uitdaging voor het Iraanse geestelijk leiderschap in decennia. Hoewel grootschalige demonstraties zijn afgenomen na de bloedige onderdrukking, blijven onderliggende spanningen bestaan. Internationale mensenrechtenorganisaties blijven oproepen tot onderzoek naar mogelijke misdaden tegen de menselijkheid, met een spoedvergadering van de VN-Mensenrechtenraad gepland voor 23 januari 2026.

Zoals journaliste Mohammadi treffend opmerkte: 'Het is nog nooit in mijn leven voorgekomen dat het sneeuwde in Teheran en niemand daar vrolijk van werd.'