Nederlands
English
Deutsch
Français
Español
Português
VS lanceert offensief voor zeldzame aardmetalen
De Verenigde Staten nemen drastische maatregelen om hun voorziening van kritieke zeldzame aardmetalen veilig te stellen, met plannen om deze week tot elf handelsakkoorden te sluiten voor deze essentiële materialen. Amerikaans minister van Binnenlandse Zaken Doug Burgum kondigde het initiatief aan, dat volgt op soortgelijke deals die eerder werden gesloten met Japan, Australië en Zuid-Korea. Daarnaast wil oud-president Donald Trump een fonds van 12 miljard dollar opzetten om strategische voorraden aan te leggen en de afhankelijkheid van China te verminderen.
Volgens Jeff Amrish Ritoe, strategisch adviseur grondstoffen bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, vertegenwoordigen deze stappen een voortzetting van langdurig Amerikaans beleid om kritieke grondstoffen veilig te stellen. 'Het Amerikaanse Congres maakte vorig jaar in de One Big Beautiful Bill Act al geld vrij voor dit doel,' legt hij uit. 'Het sluiten van de deals én het opzetten van het fonds moeten dan ook worden gezien in het licht van dat eerder vrijgemaakte budget.'
12 miljard dollar voor strategische voorraden
Het voorgestelde fonds van 12 miljard dollar, 'Project Vault' genoemd, combineert 10 miljard dollar aan publieke middelen van een Amerikaanse export- en importbank met ongeveer 2 miljard dollar uit het bedrijfsleven. Grote bedrijven zoals Alphabet, General Motors, Stellantis en Boeing worden verwacht bij te dragen, omdat zij afhankelijk zijn van deze materialen voor de productie van alles van elektrische auto's tot vliegtuigonderdelen.
Ritoe vergelijkt de strategische voorraad met hamsteren door huishoudens: 'De Amerikanen hebben voor hun economie en veiligheid bepaalde grondstoffen nodig en sturen mensen uit om die boodschappen te doen. Op dat boodschappenlijstje staat dan dat er ook wat extra's moeten worden gekocht, zodat er meer kan worden opgeslagen voor het geval dat nodig is.'
Verwerkingscapaciteit blijft kritieke zwakte
Deskundigen waarschuwen echter dat alleen hamsteren de kwetsbaarheden in de Amerikaanse toeleveringsketen niet oplost. 'Je kunt van alles hamsteren, maar als je thuis geen oven of gasfornuis hebt, kun je er weinig mee,' waarschuwt Ritoe, waarbij hij het gebrek aan binnenlandse verwerkingscapaciteit benadrukt.
Dit probleem strekt zich uit buiten de VS naar westerse waardeketens in bredere zin. 'We hebben onvoldoende verwerkingscapaciteit om grondstoffen om te zetten in componenten die uiteindelijk terechtkomen in onderdelen van auto's en vliegtuigen,' voegt hij toe. China domineert momenteel de wereldwijde markt voor zeldzame aardmetalen en controleert bijna 60% van de winning en meer dan 90% van de magneetproductie volgens CNBC-rapporten.
Europa kampt met vergelijkbare uitdagingen
De Europese Unie worstelt met parallelle problemen via haar Critical Raw Materials Act, die tot doel heeft tegen 2030 10% binnenlandse winning, 40% verwerking en 25% recycling te bereiken. Een recent rapport van de Europese Rekenkamer bekritiseerde echter het trage implementatietempo.
'Europa wil een speler worden in het veiligstellen van kritieke grondstoffen voor strategische sectoren zoals defensie, telecom en groene technologie,' zegt Ritoe, 'maar de conclusie van de Rekenkamer is hard: Europa is er nog niet. En als het zo doorgaat, worden de eigen doelstellingen voor 2030 niet gehaald.'
Het Amerikaanse initiatief omvat gunstige invoertarieven voor partnerlanden, waardoor het aantrekkelijker wordt om kritieke materialen naar Amerikaanse markten te exporteren. Hoewel de specifieke landen voor de elf nieuwe deals nog niet zijn bekendgemaakt, is het strategische doel duidelijk: het ombuigen van materiaalstromen richting de Verenigde Staten.
Zeldzame aardmetalen zijn essentieel voor moderne technologieën zoals smartphones, elektrische voertuigen, windturbines en geavanceerde militaire uitrusting. Hun strategische belang is toegenomen te midden van escalerende geopolitieke spanningen en handelsgeschillen tussen de VS en China.
