Griekse Feta-crisis: Schapenpokken bedreigen 'wit goud' industrie

Griekse Veeteelt op Rand van Afgrond door Schapenpokkenvirus

De Griekse landbouwsector staat voor een ongekende crisis nu een zeer besmettelijk schapen- en geitenpokkenvirus zich razendsnel over het land verspreidt en de basis van de geroemde feta-kaasindustrie bedreigt. Sinds de eerste gevallen in augustus 2024 zijn er volgens recente rapporten van Politico al meer dan 470.000 dieren geruimd en meer dan 2.500 boerderijen gesloten.

De situatie is zo ernstig geworden dat Griekse boeren al veertig dagen nationale snelwegen blokkeren en onmiddellijke massavaccinatiecampagnes eisen. 'Als er niet onmiddellijk actie wordt ondernomen, wordt feta een luxeartikel,' waarschuwde een Griekse schapenboerin in een interview met Politico.

De Economische Inzet: Feta als 'Wit Goud'

Feta-kaas is voor Griekenland niet alleen een culinair basisproduct—het is een economische motor. Ongeveer 80% van de Griekse schapen- en geitenmelk gaat direct naar de feta-productie, waarbij het land in 2024 alleen al voor meer dan €785 miljoen aan de kaas exporteerde, volgens Greek City Times. De industrie heeft de afgelopen tien jaar een opmerkelijke groei van 700% in export gezien, wat het de bijnaam 'wit goud' heeft opgeleverd.

Griekenland produceert jaarlijks meer dan 97.000 ton feta, waarvan tweederde bestemd is voor internationale markten. De kaas heeft Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) status, wat betekent dat alleen kaas gemaakt in specifieke Griekse regio's met traditionele methoden wettelijk feta mag heten.

De Virale Bedreiging: Schapenpokken Begrijpen

Schapenpokken, veroorzaakt door het Capripoxvirus, is een van de ernstigste dierenpokkenziekten met aanzienlijke economische gevolgen. Volgens Wikipedia is het virus zeer besmettelijk en verspreidt het zich via aerosolen, direct contact, besmette apparatuur en insectenvectoren. Wanneer één geval wordt ontdekt, vereisen internationale landbouwvoorschriften dat de hele kudde wordt geruimd om verdere verspreiding te voorkomen.

Het virus veroorzaakt symptomen variërend van huidlaesies en koorts tot ademhalingsproblemen en kan dodelijk zijn, vooral bij jonge en lacterende dieren. 'Deze ziekte verdwijnt niet uit Griekenland; ze is gekomen om te blijven en zonder vaccinatie zal ze niet verdwijnen,' zei George Terzakis, voorzitter van een lokale veehoudersvereniging in Thessalië.

Het Vaccinatiedebat: Wetenschap versus Economie

De weigering van de Griekse regering om massavaccinatie te implementeren is het centrale twistpunt geworden. Hoewel de Europese Unie vaccinatie aanbeveelt en zelfs de kosten wil dekken, vrezen Griekse autoriteiten dat vaccineren Griekenland zou classificeren als een endemisch land voor schapenpokken, wat de feta-export zou kunnen schaden.

Grieks minister van Landbouw Konstantinos Tsiaras heeft betoogd dat vaccinatie de export zou kunnen schaden omdat andere landen mogelijk bang zijn producten te importeren uit een land waar de ziekte endemisch is. Deze positie heeft echter kritiek opgeroepen van wetenschappers en boeren.

'Er is geen goedgekeurd vaccin in Griekenland,' verklaarde Charalampos Billinis, rector van de Universiteit van Thessalië en lid van de wetenschappelijke commissie van de regering voor het beheer van schapenpokken. 'En er is geen goedgekeurd vaccin in de Europese Unie.'

Volgens EU-voorschriften kunnen vaccins die in andere delen van de wereld zijn goedgekeurd, worden gebruikt in noodsituaties wanneer dierziekten opnieuw opduiken binnen de EU. De Europese Commissie houdt vol dat vaccinatie de aanbevolen aanpak is op basis van epidemiologisch bewijs.

Boerendespiratie en Illegale Vaccinaties

Gefrustreerd door regeringsinactiviteit hebben sommige boeren het heft in eigen handen genomen. De Griekse regering schat dat ongeveer één miljoen illegale vaccindoses zijn toegediend door wanhopige boeren die vaccins uit buurlanden halen.

De compensatie die aan boeren wordt aangeboden—gemiddeld ongeveer €250 per geruimd dier—komt lang niet overeen met de marktwaarde, waardoor velen financieel geruïneerd worden. Balkan Insight meldt dat vijf boeren zijn overleden aan hartaanvallen nadat ze gedwongen werden hun hele kuddes te ruimen.

Wereldwijde Implicaties en Toekomstperspectief

De crisis reikt verder dan de grenzen van Griekenland. Als 's werelds primaire producent van authentieke feta kan elke verstoring in de Griekse productie leiden tot wereldwijde tekorten en prijsstijgingen. Grote importeurs zoals Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten zouden verminderde beschikbaarheid van echte Griekse feta kunnen zien.

De regio Thessalië, die bijna de helft van de Griekse zachte kaas produceert, is bijzonder hard getroffen met meer dan 160.000 geruimde dieren en verliezen geschat op €500 miljoen—éénderde van het agrarisch inkomen van de regio.

Terwijl de patstelling tussen boeren en overheid voortduurt, hangt de toekomst van de Griekse 'wit goud'-industrie aan een zijden draad. Met boeren die beloven door te gaan met protesten tot vaccinatiecampagnes beginnen, en de overheid bezorgd over exportimplicaties, lijkt een oplossing steeds urgenter om permanente schade aan een van Griekenlands meest waardevolle agrarische sectoren te voorkomen.