Kritieke mineralen race 2026: FORGE, China, nieuwe spelers

Wat drijft de race om kritieke mineralen in 2026?

Kritieke mineralen zijn de bouwstenen van moderne technologie – van EV-batterijen en windturbines tot defensiesystemen en AI-hardware. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt dat concentratierisico's realiteit zijn geworden: China controleert ongeveer 60% van de wereldwijde lithiumverwerking, meer dan 70% van de kobaltrafinage en 90% van de raffinage van zeldzame aardmetalen. De geopolitiek van kritieke mineralen is van een nichebeleid naar een centrale pijler van nationale veiligheid en industriële concurrentiekracht verschoven.

In februari 2026 organiseerde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken de inaugurele Critical Minerals Ministerial, met vertegenwoordigers uit 54 landen en de Europese Commissie. Dit leidde tot 11 nieuwe bilaterale kaders en de lancering van FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement), de opvolger van het Minerals Security Partnership. Volgens de Atlantic Council is FORGE een plurilaterale coalitie die een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen creëert met gecoördineerde prijsvloeren om marktmanipulatie tegen te gaan.

FORGE: Amerika's $30 miljard antwoord op China's dominantie

FORGE, voorgezeten door Zuid-Korea, werkt op een 'lidmaatschap door handel'-model. De VS heeft meer dan $30 miljard gemobiliseerd voor toeleveringsketenprojecten, waaronder Project Vault – een initiatief van $12 miljard ($10 miljard EXIM-lening en $2 miljard privaat kapitaal) voor een nationale strategische voorraad kritieke mineralen. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio leidde de ministeriële bijeenkomst. De VS heeft nu 21 bilaterale raamovereenkomsten getekend met landen zoals Argentinië, Marokko, Peru en de VAE. De Amerikaanse kritieke mineralen strategie richt zich op het koppelen van deze deals tot een functionerend plurilateraal systeem.

China's 15e Vijfjarenplan: versterking van verwerkingsdominantie

China's 15e Vijfjarenplan (2026–2030) benadrukt wereldwijde leiderschap in zeldzame aardmetalen en versterkt exportcontroles. China controleert 60–70% van de wereldwijde productie van zeldzame aardmetalen en meer dan 90% van de raffinagecapaciteit voor magneet-zeldzame aardmetalen. Sinds 2023 heeft China meer dan $120 miljard geïnvesteerd in overzeese mijnbouw en upstream-verwerking, gericht op lithium, koper, nikkel en bauxiet. In april 2025 voerde China exportcontroles in op zeven zware zeldzame aardmetalen, waardoor leveringsproblemen ontstonden voor mondiale autofabrikanten. Het plan streeft ook naar een koolstofintensiteitsreductie van 17% en een toename van niet-fossiele brandstoffen tot 25% van het energieverbruik in 2030.

Nieuwe spelers: Saoedi-Arabië en de VAE treden toe

Saoedi-Arabië claimt $2,5 biljoen aan minerale reserves, waaronder kritieke mineralen. Het exploratiebudget is tussen 2021 en 2025 met 595% gestegen. Staatsmijnbedrijf Maaden is van plan $110 miljard te investeren in de komende tien jaar. Het staatsinvesteringsfonds PIF richt zich op gestructureerde deals in plaats van minderheidsbelangen. De VAE tekende een kritieke mineralen raamwerk met de VS. De Midden-Oosten kritieke mineralen strategie kent uitdagingen zoals technische expertise, milieuproblemen en het aantrekken van internationale investeringen.

Impact op wereldhandel en energietransitie

FORGE's gecoördineerde prijsvloeren beogen investeringen in nieuwe mijnbouw- en verwerkingscapaciteit buiten China te stabiliseren. China heeft zijn controle over verwerking verdiept en exportbeperkingen uitgebreid. De vraag naar lithium kan tegen 2040 met een factor 40 groeien onder netto-nul scenario's. Koper kampt met mogelijke tekorten van 10 miljoen metrische tonnen tegen 2040. De vraag naar mineralen voor energietransitie stimuleert ongekende investeringen, maar knelpunten in de toeleveringsketen blijven een groot risico.

Deskundigenperspectieven

"FORGE vertegenwoordigt een fundamentele verschuiving in de Amerikaanse benadering van kritieke mineralen – van bilaterale deals naar een plurilateraal systeem met afdwingbare regels," zei een hoge ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Analisten van CSIS waarschuwen dat implementatie uitdagend zal zijn. Chinese staatsmedia heeft FORGE afgedaan als een poging om China's legitieme ontwikkeling in te dammen.

Veelgestelde vragen

Wat is FORGE in de context van kritieke mineralen?

FORGE is een plurilaterale coalitie gelanceerd door de VS in februari 2026 om een preferentiële handels- en investeringszone te creëren met gecoördineerde prijsvloeren. Het heeft $30 miljard gemobiliseerd.

Hoe beïnvloedt China's 15e Vijfjarenplan de toeleveringsketen?

Het plan versterkt China's dominantie in verwerking en exportcontroles. China controleert meer dan 60% van lithiumverwerking en 90% van raffinage van zeldzame aardmetalen.

Wat is Project Vault?

Project Vault is een $12 miljard publiek-private samenwerking voor een Amerikaanse strategische voorraad kritieke mineralen.

Waarom treden Saoedi-Arabië en de VAE toe tot de markt?

Golfstaten diversifiëren weg van olie. Saoedi-Arabië claimt $2,5 biljoen aan reserves en Maaden plant $110 miljard investeringen.

Wat zijn de belangrijkste risico's voor toeleveringsketens in 2026?

Risico's zijn: China's exportcontroles, lange doorlooptijden voor mijnbouwprojecten, prijsvolatiliteit, ESG-uitdagingen en technische hordes voor nieuwe spelers.

Conclusie: een beslissend moment voor mineraalveiligheid

De Critical Minerals Ministerial, FORGE en China's Vijfjarenplan markeren een beslissend moment. De driewegconcurrentie creëert kansen en risico's. Succes hangt af van het omzetten van bilaterale overeenkomsten in een functionerend plurilateraal systeem, het bouwen van verwerkingscapaciteit buiten China, en het navigeren van geopolitiek. De toeleveringsketenveiligheid kritieke mineralen blijft centraal staan in geopolitieke concurrentie.

Bronnen

• U.S. Department of State — 2026 Critical Minerals Ministerial
• Atlantic Council — U.S. Critical Minerals Policy Goes Collaborative with FORGE
• Bipartisan Policy Center — Project Vault and FORGE
• Middle East Observer — China's 15th Five-Year Plan
• IEA — With New Export Controls on Critical Minerals, Supply Concentration Risks Become Reality
• Mining.com — China Spent $120B to Lock Down Critical Minerals Dominance
• CNN — Saudi Arabia's $2.5 Trillion Mineral Reserves
• CSIS — Critical Minerals Ministerial Introduces New International Cooperation Strategy