Trump's 'Vredesraad' gelanceerd in Davos ondanks VN-zorgen

Trumps parallelle vredesraad krijgt vorm in Davos

Tijdens een ceremonie op het World Economic Forum in Davos, Zwitserland, leidde voormalig president Donald Trump de ondertekening van het oprichtingshandvest voor zijn controversiële 'Board of Peace'-initiatief. Vertegenwoordigers van 19 landen, waaronder Midden-Oostenlanden zoals Saoedi-Arabië, VAE, Qatar en Jordanië, samen met Hongarije als enige Europese deelnemer, zetten hun handtekening onder wat critici een 'parallelle Verenigde Naties' noemen met Trump aan het roer.

'Iedereen wil lid worden,' verklaarde Trump tijdens de ceremonie. 'Als deze raad eenmaal gevormd is, kunnen we zo'n beetje alles doen wat we willen.' De voormalige president toonde zich bijzonder tevreden met de aanwezigen en grapte: 'Meestal zijn er wel twee of drie die ik niet kan uitstaan, maar ik hou van al deze mensen.'

Van Gaza-plan naar mondiale ambities

De Vredesraad vindt zijn oorsprong in Trumps 20-punten vredesplan voor Gaza, dat in november 2025 goedkeuring kreeg van de VN-Veiligheidsraad via Resolutie 2803. Die resolutie verwelkomde de vorming van een raad om toezicht te houden op de wederopbouw en demilitarisering van Gaza tot 2027. Recente ontwikkelingen tonen echter veel bredere ambities.

Volgens documenten die nieuwsorganisaties hebben verkregen, maakt het handvest van de raad geen specifieke melding van Gaza, maar richt het zich op 'het bevorderen van vrede, stabiliteit en goed bestuur in (potentiële) conflictgebieden' wereldwijd. Het initiatief lijkt nu gepositioneerd als een alternatief mechanisme voor de VN-Veiligheidsraad om internationale conflicten aan te pakken.

Expertkritiek en zorgen

Deskundigen in internationaal recht hebben alarm geslagen over de ontwikkeling. Nico Schrijver, emeritus hoogleraar volkenrecht aan de Universiteit Leiden, vertelde verslaggevers: 'Ik heb hier met verbazing naar gekeken. Wat ze nu presenteren lijkt op een onbezonnen vlucht, weg van de VN.'

Schrijver beschreef de opzet als 'bijna een parallelle Veiligheidsraad, maar dan met één voorzitter: Trump, met één voertaal: Engels, en met als hoofdkantoor Trumps buitenverblijf Mar-a-Lago.' Hij waarschuwde dat het initiatief niet alleen de VN zou kunnen ondermijnen, maar ook verdragen van het Rode Kruis en de rol van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.

Rob de Wijk, oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, karakteriseerde het initiatief als 'een Trump-show.' 'Hij bepaalt wie de leden zijn en wat de agenda is,' merkte De Wijk op. 'Het wordt gekscherend het nieuwe keizerlijke hof van Trump genoemd, dat is het ook wel een beetje.'

Financiële eisen en lidmaatschap

De raad gaat gepaard met aanzienlijke financiële eisen. Landen wordt naar verluidt gevraagd $1 miljard te betalen voor permanente raadszetels, waarbij Trump voor onbepaalde tijd voorzitter is met vetorecht over alle beslissingen. Een uitvoerende raad onder de hoofdraad omvat prominente figuren zoals Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, Trumps schoonzoon Jared Kushner, voormalig Brits premier Tony Blair en de Nederlandse politica Sigrid Kaag.

Hoewel ongeveer 60 landen uitnodigingen ontvingen, waren opvallende afwezigen bij de ondertekening China, Rusland, Canada en grote Europese mogendheden zoals Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Veel Europese bondgenoten hebben deelname geweigerd, met verwijzing naar zorgen over ondermijning van gevestigde internationale instellingen.

Bredere implicaties voor mondiaal bestuur

Joachim Koops, hoogleraar veiligheidsstudies aan de Universiteit Leiden, verwierp het initiatief als 'amateurisme.' 'Het handvest zou van een tuindersvereniging kunnen zijn,' merkte hij op. 'Waar zijn de stafleden, de infrastructuur? Het is Trumps persoonlijke project om zakendeals te sluiten.'

Ondanks de kritiek waarschuwen sommige analisten dat het volledig negeren van Trumps initiatief risico's met zich meebrengt. Schrijver suggereerde dat Europa een gecoördineerd antwoord moet ontwikkelen: 'Europa moet zich niet uit elkaar laten spelen. Ze doen er goed aan om vanavond bij de EU-top een gezamenlijke reactie te bespreken.'

De Vredesraad vertegenwoordigt de laatste uitdaging voor naoorlogse internationale instellingen van de Trump-administratie, en zet een patroon voort van het nastreven van alternatieve diplomatieke kaders buiten conventionele VN-structuren. Terwijl het initiatief vordert, blijven vragen over zijn legitimiteit, financiering en relatie tot bestaande multilaterale mechanismen die decennialang de internationale vrede en veiligheid hebben geregeerd.