Denemarken weigert onderhandelingen over verkoop Groenland

Denemarken neemt ferm standpunt tegen Amerikaanse Groenland-plannen

In een beslissende zet die de trans-Atlantische spanningen heeft opgevoerd, heeft Denemarken officieel geweigerd om met de Verenigde Staten te onderhandelen over de mogelijke verkoop van Groenland. Minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen maakte dit bekend tijdens een interview met de Deense publieke omroep DR, waarbij hij ondubbelzinnig verklaarde: 'We gaan niet onderhandelen waarin we onze principes moeten opgeven. Dat zullen we nooit doen.'

Trumps aanhoudende ambities botsen met Deens verzet

De weigering komt nadat president Donald Trump tijdens het World Economic Forum in Davos herhaalde dat de Verenigde Staten 'Groenland absoluut nodig heeft voor zijn verdediging' en het koste wat kost wil verwerven. Hoewel Trump deze keer militaire actie uitsloot, bleef zijn taal dreigend: 'Je kunt ja zeggen en je kunt nee zeggen, en dat zullen we onthouden.'

Rasmussen erkende het positieve aspect dat Trump militaire middelen uitsloot, maar benadrukte dat 'het het probleem niet oplost.' De Deense minister had eerder deze maand in Washington zijn Groenlandse collega Motzfeldt en Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Rubio ontmoet, waar ze overeenkwamen een gezamenlijke werkgroep op te richten om oplossingen te zoeken - een regeling die nu effectief is vervallen door Denemarkens weigering om te onderhandelen.

Historische context en strategisch belang

Groenland, 's werelds grootste eiland, maakt sinds de 18e eeuw deel uit van het Koninkrijk Denemarken, hoewel het in 2009 uitgebreide autonomie kreeg. De Verenigde Staten hebben Groenland al lang op het oog vanwege zijn strategische positie in het Noordpoolgebied, waar smeltend ijs door klimaatverandering nieuwe scheepvaartroutes en mogelijkheden voor grondstofexploratie opent. De VS handhaaft al de Pituffik Space Base (voorheen Thule Air Base) in noordwestelijk Groenland onder een defensieovereenkomst uit 1951.

Volgens historische gegevens is dit niet de eerste keer dat de VS probeert Groenland te verwerven. Geheime aanbiedingen werden gedaan in 1946 en discussies gaan terug tot 1867, maar alle eerdere pogingen werden door Denemarken afgewezen.

Internationale reacties en NAVO-implicaties

Het conflict heeft aanzienlijke implicaties voor de NAVO, waarbij Denemarken steun krijgt van Europese NAVO-leden en Canada. Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Van Weel uitte voorzichtig opluchting over Trumps toespraak en merkte op: 'In ieder geval hebben we een president gezien die, na de afgelopen dagen met AI-plaatjes en dreigementen dat het binnen een paar weken zou gebeuren, nu toch een iets constructievere toon aansloeg.'

Van Weel suggereerde dat dit te wijten zou kunnen zijn aan binnenlandse Amerikaanse druk, waarbij hij opmerkte dat er 'heel weinig steun onder de Amerikaanse bevolking voor de plannen met Groenland' is. De crisis heeft discussies op gang gebracht over Europese strategische autonomie, waarbij de Franse president Emmanuel Macron volgens internationale reacties opriep tot een 'nieuwe vorm van Europese onafhankelijkheid'.

Groenlands verzet en toekomstperspectief

De Groenlanders zelf hebben hun standpunt duidelijk gemaakt door massale protesten in de hoofdstad Nuuk, waar duizenden naar het Amerikaanse consulaat marcheerden met borden waarop stond 'Make America Go Away' en scandeerden 'Kalaallit Nunaat' (de naam van Groenland in het Groenlands). Uit enquêtes blijkt dat ongeveer 85% van de Groenlanders tegen een Amerikaanse overname is.

Hoewel de politieke partijen van Groenland over het algemeen uiteindelijke onafhankelijkheid van Denemarken steunen, geven ze de voorkeur aan het handhaven van hun huidige relatie boven aansluiting bij de Verenigde Staten. De situatie blijft gespannen omdat Trump tarieven van 10-25% heeft gedreigd op acht Europese bondgenoten vanaf 1 februari als er geen overeenkomst wordt bereikt, hoewel juridische uitdagingen aan deze tarieven voor het Hooggerechtshof hangen.

De patstelling vertegenwoordigt een van de belangrijkste diplomatieke crises in de recente trans-Atlantische betrekkingen, waarbij de fundamenten van de NAVO op de proef worden gesteld en fundamentele vragen worden opgeworpen over soevereiniteit, zelfbeschikking en de toekomst van de geopolitiek in het Noordpoolgebied.