Wereldleiders veroordelen Trump-dreigementen over Groenland

Internationale verontwaardiging over VS-annexatiedreigementen

Wereldleiders roepen de Verenigde Staten op om te stoppen met het bedreigen van Groenland nadat oud-president Donald Trump zijn streven om het autonome Deense gebied te verwerven heeft vernieuwd. In een recent interview met The Atlantic verklaarde Trump dat de VS Groenland 'absoluut nodig heeft' voor veiligheids- en strategische redenen, wat directe veroordeling van Europese bondgenoten uitlokte.

Deense en Groenlandse leiders zetten zich af

Deense premier Mette Frederiksen verwierp Trumps uitspraken als 'absoluut nergens op slaand' en stelde dat 'de VS geen wettelijke basis heeft om een van de drie landen van het Deense Koninkrijk te annexeren'. Ze benadrukte de NAVO-alliantie die beide landen bindt en wees op de diplomatieke spanning veroorzaakt door Trumps retoriek.

Groenlands premier Jens-Frederik Nielsen reageerde op Facebook door te schrijven dat 'generatieslang hebben we de VS gezien als buur en vriend' en noemde Trumps opmerkingen 'zeer onbeleefd en respectloos'. Hij voegde toe: 'Ons land mag niet als een middel tot een doel worden gezien'.

Europese solidariteit ontstaat

Finse president Alexander Stubb uitte sterke steun voor Groenland en Denemarken op X (voorheen Twitter) en stelde 'Niemand besluit voor Groenland en Denemarken, dan Groenland en Denemarken zelf'. Hij bevestigde dat 'Onze Scandinavische vriend Denemarken en de minister-president hebben onze volledige steun'.

De diplomatieke spanningen escaleerden na een sociale media-post van de vrouw van een belangrijke Trump-adviseur die Groenland in Amerikaanse vlagkleuren toonde met het bijschrift 'BINNENKORT'. Dit volgde op Trumps benoeming van een speciale gezant voor Groenland in december 2025, wat Denemarken 'zeer ontstemd' noemde volgens The New York Times.

Strategisch belang van Groenland

Het geopolitieke belang van Groenland is de afgelopen jaren dramatisch toegenomen. Als 's werelds grootste eiland ligt het op het kruispunt van opkomende Arctische scheepvaartroutes en bevat het enorme onbenutte minerale hulpbronnen. Volgens een Europees Parlement-document is Groenland een brandpunt geworden van concurrentie tussen grote mogendheden waaronder de VS, Rusland en China.

De strategische ligging tussen Noord-Amerika en Europa, gecombineerd met smeltend ijs dat nieuwe scheepvaartroutes opent, maakt het steeds waardevoller. Republikeinse senatoren benadrukten dit tijdens een Senaatscommissie-hoorzitting en bespraken Groenlands 'strategisch belang en onbenut resourcepotentieel' zoals gerapporteerd door de Senaat Commerce Commissie.

Vergelijking met Venezuela wekt zorgen

Waarnemers merken op dat Trumps taal richting Groenland zijn aanpak van Venezuela weerspiegelt, waar de VS steeds agressievere standpunten heeft ingenomen. De vergelijking maakt Europese leiders bezorgd over mogelijke vergelijkbare acties in het Arctisch gebied.

'Door het Amerikaanse optreden in Venezuela vorige week kijken landen gespannen naar in welke landen Trump op een soortgelijke wijze zou kunnen optreden,' merkte het oorspronkelijke NOS-rapport op. Deze zorg wordt versterkt door Trumps herhaalde uitspraken over het willen annexeren van Groenland sinds zijn terugkeer naar het presidentschap in 2025.

Politieke status van Groenland

Groenland is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, met een eigen regering maar waarbij Denemarken defensie en buitenlandse zaken behandelt. Volgens Wikipedia kreeg Groenland in 1979 zelfbestuur en in 2009 zelfbestuur, hoewel het economisch afhankelijk blijft van Denemarken met bijna de helft van zijn publieke inkomsten afkomstig van Deense hulp.

De meeste Groenlanders willen uiteindelijk onafhankelijkheid van Denemarken. Een peiling in januari 2025 toonde aan dat 56% onmiddellijk voor onafhankelijkheid zou stemmen, hoewel velen geloven dat het gebied eerst economische ontwikkeling nodig heeft, zoals gerapporteerd door The World.

Onafhankelijkheidsbeweging versterkt

Premier Nielsen heeft benadrukt dat Groenland de banden met Denemarken wil versterken terwijl het uiteindelijke onafhankelijkheid nastreeft. Hij verwierp Amerikaanse ambities resoluut door te stellen 'Groenland zal nooit een deel van Amerika zijn' en 'we zullen nooit te koop zijn' volgens US News.

Het wettelijke pad naar onafhankelijkheid is vastgelegd via de Deense grondwet en de Groenlandse zelfbestuurswet van 2009, waarbij een commissie het proces beoordeelt en naar verwachting eind 2026 zal concluderen.

Bredere implicaties

Deze controverse benadrukt de groeiende spanningen in het Arctisch gebied, waar klimaatverandering nieuwe economische en strategische mogelijkheden opent. De VS handhaaft een militaire aanwezigheid op de Thule-luchtmachtbasis in Noord-Groenland onder een defensieovereenkomst uit 1951, maar Trumps opmerkingen suggereren dat hij meer directe controle wil.

Europese leiders vrezen dat dergelijke retoriek de NAVO-eenheid en internationale soevereiniteitsnormen ondermijnt. Zoals Denemarkens Frederiksen opmerkte, maakt de alliantierelatie Trumps dreigementen bijzonder verontrustend voor trans-Atlantische betrekkingen.

De situatie blijft fluïde, met Groenland gevangen tussen zijn aspiraties voor onafhankelijkheid, zijn relatie met Denemarken en groeiende grootmachtconcurrentie in het Arctisch gebied. Wat duidelijk is, is dat 's werelds grootste eiland een brandpunt is geworden in de 21e-eeuwse geopolitiek.