EU-leiders wegen strengere China-handel bij €1B tekort

EU-leiders confronteren recordhandelstekort met China

Europese leiders komen vandaag bijeen om strengere handelsmaatregelen tegen China te bespreken, nu het handelstekort van de EU met Peking is opgelopen tot een record van €1 miljard per dag. Het EU China handelstekort bedroeg in 2025 €360 miljard volgens Eurostat, waarbij elke EU-lidstaat een tekort met China noteerde. In april 2026 alleen al was het tekort €31,9 miljard, gedreven door een golf van Chinese elektrische voertuigen, zonnepanelen, batterijen en chemicaliën die de Europese markten overspoelen tegen prijzen die Europese fabrikanten niet kunnen evenaren.

De top van de Europese Raad in Brussel heeft 'wereldwijde macro-economische onevenwichten' op de dineragenda gezet - een diplomatieke eufemisme dat China niet direct noemt, aldus EU-ambtenaren. Achter gesloten deuren debatteren leiders echter over hoever ze willen gaan om de Europese industriële basis te beschermen tegen wat velen beschouwen als oneerlijke concurrentie gevoed door massale Chinese staatssteun.

De omvang van China's subsidievoordeel

Volgens een OESO-rapport begin 2026 ontvangen Chinese bedrijven drie tot acht keer meer staatssteun dan bedrijven in geïndustrialiseerde OESO-landen. Ongeveer 60% van de groei van het wereldwijde marktaandeel van Chinese bedrijven sinds 2005 is direct toe te schrijven aan subsidies. In 2024 was China goed voor 52% van de $108 miljard aan wereldwijde subsidies, geconcentreerd in zonnepanelen, halfgeleiders, staal en aluminium. De Chinese export naar de EU is enorm gestegen in sectoren die cruciaal zijn voor de groene transitie.

Het EU antisubsidieonderzoek naar Chinese EV's in 2025 wees uit dat Chinese fabrikanten van batterij-elektrische voertuigen profiteerden van subsidies variërend van 7,8% tot 35,3% van hun waarde, wat de EU ertoe bracht in oktober 2024 compenserende rechten op te leggen. Ondanks deze tarieven steeg de Chinese EV-export naar Europa met 26% in 2025. De Europese Commissie heeft sindsdien een pad geopend voor prijsverbintenissen, waarbij Chinese exporteurs een minimumprijs en quotum worden geboden als alternatief voor rechten.

België leidt oproepen tot actie

Belgische premier Bart De Wever is een van de meest uitgesproken pleitbezorgers voor een strenger EU-standpunt. In een brief aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwde De Wever dat het Chinese economische beleid 'onze economie verwoest' en de Europese industriebasis uitholt. Hij wees op een stijging van 20% van de Chinese export begin 2026, vooral in groene technologie, chemicaliën en farmaceutica. 'De vraag is: zijn we bereid de pijn te verdragen? Mijn antwoord is ja,' schreef De Wever. 'We moeten op korte termijn moeilijke keuzes maken over China om onze industrie, economie en het welzijn van onze burgers op lange termijn te beschermen.' Vooral de Belgische chemische industrie is zwaar getroffen. Ook de Franse president Macron stelde dat 'China een groot deel van de Europese industrie verstikt.'

Verschillen tussen lidstaten

Ondanks de groeiende consensus dat actie nodig is, blijven de EU-lidstaten verdeeld over hoe ver te gaan. Landen met sterke handelsbanden met China - waaronder Duitsland, Spanje en Griekenland - zijn terughoudend om agressieve maatregelen te steunen die Chinese vergelding kunnen uitlokken. De afhankelijkheid van de EU van China voor kritieke grondstoffen voegt een extra laag complexiteit toe. China controleert 90% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam en 60% van antimoon - materialen essentieel voor defensie, EV's en hernieuwbare energie. Meer dan 80% van de Europese bedrijven is voor deze input afhankelijk van Chinese toeleveringsketens. China heeft al laten zien deze hefboom te willen gebruiken door in april en oktober 2025 exportcontroles op zeldzame aardmetalen op te leggen, waarbij goedkeuringspercentages voor Europese bedrijven onder de 25% daalden.

Reactiemogelijkheden van China

China heeft gewaarschuwd dat het zal terugslaan als de EU 'oneerlijke' maatregelen neemt. Eerdere EU-tarieven op Chinese EV's leidden tot antidumpingonderzoeken naar Europese zuivel, varkensvlees en cognac, met hoge heffingen tot gevolg. China-correspondent Gabi Verberg merkt op: 'Of China zal terugslaan hangt af van de impact van Europese maatregelen. Als de schade voor de Chinese industrie beperkt is, doet China mogelijk niets. Uiteindelijk staat het eigenbelang van China altijd voorop.' Ondertussen begint China vanaf april 2026 exportsubsidies voor zonnepanelen en batterijen te verlagen, een signaal naar Europa dat Peking serieuze handelsbetrekkingen wil. De exportbtw-teruggave voor zonnepanelen is volledig afgeschaft en batterijteruggaven worden uitgefaseerd tegen januari 2027.

Welke maatregelen liggen op tafel?

De EU beschikt over verschillende instrumenten: antisubsidie- en antidumpingrechten, versterking van handelsonderzoek, quota's en diversificatie van leveranciers. Meerdere landen, waaronder Nederland, willen dat de Commissie de afdeling die dergelijke zaken onderzoekt versterkt. Sommige EU-landen willen verder gaan en betogen dat het bestaande instrumentarium ontoereikend is. Een recente handelsbeschermingsmaatregel tegen goedkoop Chinees staal trof per ongeluk handelspartners als Noorwegen, Zwitserland en India. Toekomstige maatregelen moeten gerichter zijn, bijvoorbeeld producten waar één land meer dan 40% marktaandeel heeft. De Commissie onderzoekt ook of bedrijven in gevoelige sectoren met meerdere leveranciers moeten werken om economische dwang te verminderen. De EU-wet kritieke grondstoffen beoogt de binnenlandse voorziening te stimuleren, maar het herbouwen van onafhankelijke toeleveringsketens kan 20-30 jaar duren, aldus analisten.

FAQ

Wat is het handelstekort van de EU met China?

Het tekort bereikte €360 miljard in 2025 (ongeveer €1 miljard per dag). In april 2026 was het €31,9 miljard. Alle lidstaten hadden een tekort.

Waarom overweegt de EU handelsmaatregelen tegen China?

Vanwege oneerlijke concurrentie door Chinese staatssteun, waardoor producten zoals EV's en zonnepanelen tegen dumpprijzen op de Europese markt komen en lokale fabrikanten onder druk zetten.

Welke maatregelen kan de EU nemen?

Antisubsidie- en antidumpingrechten, versterking van onderzoek, quota's op specifieke producten, en diversificatie van leveranciers om kritieke afhankelijkheden te verminderen. Ook gerichte maatregelen tegen producten waar één land >40% marktaandeel heeft.

Hoe kan China terugslaan?

China heeft eerder gereageerd met eigen heffingen op zuivel, varkensvlees en cognac. Het kan ook export van zeldzame aardmetalen beperken.

Wat is de vooruitzicht voor EU-China handelsbetrekkingen?

Analisten verwachten stapsgewijze verandering. De top zal politieke richting geven aan de Commissie, met concrete maatregelen in de komende maanden.

Bronnen

• Guardian: EU-handelstekort met China bereikt record van €1 miljard per dag
• Reuters: EU-leiders streven naar eenheid over handelsonevenwicht met China
• EUobserver: EU-leiders kiezen uit menu van anti-China handelsmaatregelen tijdens topdiner
• Belga News: De Wever dringt aan op hardere EU-positie ten opzichte van Chinese handelspraktijken
• OESO-rapport over Chinese industriële subsidies