Zuid-Zuidhandel $6,8 biljoen: hervorming wereldhandel 2026

De mondiale economische orde ondergaat een historische heroriëntatie. Volgens UNCTAD steeg de Zuid-Zuidhandel naar $6,8 biljoen in 2025, 57% van de export van ontwikkelingslanden. Deze verschuiving van Noord-Zuid markeert een kantelpunt met gevolgen voor toeleveringsketens, geopolitiek en multilateraal bestuur.

De omvang van de verschuiving

UNCTAD-gegevens tonen een dertienvoudige toename van $0,5 biljoen in 1995 naar $6,8 biljoen in 2025. Meer dan de helft van de export van ontwikkelingslanden gaat nu naar andere ontwikkelingsmarkten, voornamelijk aangedreven door Azië. De UNCTAD Global Trade Update meldt dat de wereldhandel in 2025 een record van $33 biljoen bereikte. Het vooruitzicht voor 2026 blijft onzeker door handelsspanningen en protectionisme. Ontwikkelingseconomieën tonen veerkracht, waarbij Zuid-Zuidhandel als buffer fungeert.

Aandrijvers van de herconfiguratie

Tariefvolatiliteit

Stijgende tarieven hebben het handelslandschap veranderd. Tariefvolatiliteit is dominant, met zorgen over toeleveringsketens die verdubbelen. Kleding en textiel zijn zwaar getroffen, met tarieven van 5% naar 9%. Amerikaanse tarieven voegden 0,5 procentpunt toe aan de inflatie in 2025.

Geopolitieke heroriëntatie

Multi-nodale handelsblokken rond China en BRICS+ creëren een nieuwe architectuur. BRICS heeft elf leden en tien partnerlanden. De BRICS New Development Bank heeft $33 miljard toegezegd, de AIIB $45 miljard, wat de Wereldbank evenaart. Deze instellingen versterken Zuid-Zuidbanden.

Herstructurering toeleveringsketens

De toeleveringsketenrevolutie dwingt bedrijven tot veerkrachtige operaties. McKinsey stelt dat geopolitieke afstemming prioriteit krijgt. Bedrijven herschikken ketens naar Zuidoost-Azië en Noord-Amerika, waardoor nieuwe handelscorridors ontstaan.

Strategische implicaties

Ontwikkelingseconomieën krijgen invloed

Zuid-Zuidhandel geeft ontwikkelingseconomieën meer onderhandelingsmacht. Het UN Joint SDG Fund helpt landen zoals Bolivia en Zanzibar. De voordelen zijn echter niet gelijk verdeeld; minst ontwikkelde landen hadden slechts 1,1% van de wereldwijde export in 2024. De digitale kloof in dienstenhandel groeit.

WTO-relevantie onder druk

De WTO-relevantie staat onder druk door minder voorspelbare regels. Geschillenbeslechtingszaken daalden naar 8,5 per jaar. UNCTAD roept op tot dringende WTO-hervormingen om het systeem relevant te houden.

Deskundigenperspectieven

'Zuid-Zuidhandel is een structurele transformatie,' zei Rebeca Grynspan van UNCTAD. 'Ontwikkelingslanden bouwen hun eigen economische ecosystemen.' McKinsey waarschuwt voor zowel kansen als risico's van nieuwe afhankelijkheden.

FAQ

Wat is Zuid-Zuidhandel?

Zuid-Zuidhandel is handel tussen ontwikkelingslanden. Het groeide van $0,5 biljoen in 1995 naar $6,8 biljoen in 2025.

Waarom stijgt de Zuid-Zuidhandel?

Drijfveren zijn stijgende tarieven, geopolitieke heroriëntatie, BRICS+, Chinese investeringen en herstructurering van ketens.

Hoe beïnvloedt dit de WTO?

De WTO-relevantie staat onder druk. Hervormingen zijn nodig, waaronder het geschillenbeslechtingssysteem en regels voor digitale handel.

Welke landen profiteren?

Aziatische economieën zoals China, India en ASEAN profiteren het meest. Minst ontwikkelde landen lopen achter.

Wat zijn de risico's?

Risico's zijn nieuwe afhankelijkheden, een digitale kloof en fragmentatie van handelsregels.

Vooruitzicht voor 2026 en daarna

De heroriëntatie is structureel. Met lage groei kijken ontwikkelingslanden naar elkaar. De toekomst van het mondiale handelsbestuur hangt af van aanpassing van multilaterale instituties. Begrip van de nieuwe handelsgeometrie is essentieel.

Bronnen

• UNCTAD Global Trade Update, januari 2026: unctad.org
• McKinsey Global Institute, 2026 Update: mckinsey.com
• Thomson Reuters 2026 Global Trade Report: thomsonreuters.com
• KPMG 2026 Trade Outlook: kpmg.com
• BRICS India 2026 Chairship: brics2026.gov.in