Trump sluit geweld voor Groenland uit in Davos-toespraak

Trump's Davos-verklaring: Geen militair geweld voor Groenland

In een significante verschuiving ten opzichte van eerdere regeringsverklaringen sloot president Donald Trump expliciet het gebruik van militair geweld uit om Groenland te verwerven tijdens zijn toespraak op 21 januari 2026 op het World Economic Forum in Davos, Zwitserland. De Amerikaanse leider bleef echter volhouden dat onmiddellijke onderhandelingen moeten beginnen voor de overname van het Deense grondgebied, dat hij essentieel noemde voor de Amerikaanse nationale veiligheid.

'Ik ga geen geweld gebruiken' maar onderhandelingen moeten beginnen

"We krijgen waarschijnlijk niets, behalve als ik beslis om extreme druk en geweld in te zetten," zei Trump tegen het internationale publiek. "Dan zouden we niet te stoppen zijn. Maar dat ga ik niet doen." De president voegde toe: "Ik hoef geen geweld te gebruiken. Ik wil geen geweld gebruiken. Ik ga geen geweld gebruiken."

Ondanks deze concessie waarschuwde Trump dat er gevolgen zullen volgen als Denemarken blijft weigeren Groenland over te dragen. "Je kunt 'ja' zeggen en je kunt 'nee' zeggen, en dat zullen we onthouden," verklaarde hij dreigend.

Strategische verdediging en historische rechtvaardigingen

Trump herhaalde zijn argument dat de Verenigde Staten Groenland nodig hebben - dat hij "een grote berg ijs" noemde - voor strategische verdediging tegen mogelijke Chinese of Russische aanvallen. Hij wees op de Tweede Wereldoorlog-geschiedenis om Amerikaanse claims te rechtvaardigen, waarbij hij opmerkte dat Duitsland Denemarken in 1940 binnen één dag bezette.

"Zonder ons spraken jullie Duits en een beetje Japans," zei Trump tegen Europese leiders, verwijzend naar Amerika's verdediging van Groenland tijdens de oorlog toen Denemarken niet in staat was zijn grondgebied te beschermen.

Economische druk via importheffingen

Hoewel hij militaire actie uitsloot, heeft Trump al economische druk uitgeoefend. De president kondigde importheffingen aan van 10% op acht Europese landen - Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het VK, Nederland en Finland - die op 1 februari ingaan en oplopen tot 25% per 1 juni. Deze maatregelen richten zich specifiek op landen die militaire troepen naar Groenland hebben gestuurd als reactie op Trumps eerdere dreigementen.

Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen reageerde dat Europa "verenigd, gecoördineerd en toegewijd blijft aan het handhaven van zijn soevereiniteit," terwijl EU-buitenlandchef Kaja Kallas waarschuwde dat de spanningen Rusland en China ten goede komen.

NAVO-implicaties en alliantiespanningen

De Groenland-kwestie vormt een fundamentele uitdaging voor de collectieve verdedigingsprincipes van de NAVO. Volgens artikel 5 van het NAVO-verdrag wordt een aanval op één lidstaat beschouwd als een aanval op allemaal. Als de VS Groenland (een Deens grondgebied) militair zou aanvallen, zou dit NAVO-bondgenoten in de onmogelijke positie plaatsen zich te moeten verdedigen tegen hun eigen alliantieleider.

Zoals analyse van War on the Rocks opmerkt, zou "pogingen om Groenland van Denemarken - een belangrijke NAVO-bondgenoot - te annexeren de Europese en Arctische veiligheidsordes doen scheuren, wat de geloofwaardigheid van de NAVO zou kunnen vernietigen."

Marktreacties en Canadese spanningen

De Amerikaanse aandelenmarkten reageerden voorzichtig positief op Trumps belofte geen militair geweld te gebruiken. De S&P 500 en Dow Jones stegen beide ongeveer 0,3% na de toespraak, na aanzienlijke verliezen de vorige dag toen de Groenland-kwestie de S&P 500 met 2,1% en de Dow Jones met 1,8% had doen dalen.

Trump richtte zich tijdens zijn Davos-optreden ook op Canada en bekritiseerde de Canadese premier Mark Carney, die de vorige dag een staande ovatie had gekregen voor een toespraak waarin hij internationale grootmachten bekritiseerde die importheffingen opleggen aan andere landen. "Canada krijgt veel cadeautjes van ons. Ze zouden dankbaar moeten zijn, maar dat zijn ze niet," zei Trump, en voegde toe: "Canada leeft dankzij de VS. Onthoud dat Mark de volgende keer dat je iets zegt."

Geopolitieke context en Arctische concurrentie

Het strategische belang van Groenland is dramatisch toegenomen naarmate het Arctische zee-ijs smelt, waardoor nieuwe scheepvaartroutes ontstaan die de wereldhandel kunnen revolutioneren. Volgens CBS News-analyse zouden opkomende Arctische passages de scheepvaartkosten met wel 50% kunnen verlagen en de reistijd van Japan naar Europa kunnen verkorten van 22 dagen naar slechts 10 dagen.

De Verenigde Staten hebben al de Pituffik Space Base (voorheen Thule Air Base) in Groenland onder een defensieovereenkomst uit 1951 met Denemarken, maar Trumps streven naar volledig eigendom vertegenwoordigt een significante escalatie in de Arctische geopolitieke concurrentie met Rusland en China.