Trump blijft vasthouden aan Groenland-ambities voor Davos-top

Witte Huis-persconferentie escaleert Groenland-spanningen

Tijdens een onverwachte persconferentie in het Witte Huis, aan de vooravond van zijn bezoek aan Davos, weigerde president Donald Trump afstand te nemen van zijn controversiële streven om Groenland te verwerven. Dit zet de toon voor een gespannen confrontatie met Europese bondgenoten tijdens het World Economic Forum. De president bleef volhouden dat het toevoegen van Groenland aan Amerikaans grondgebied essentieel is voor de Amerikaanse en internationale veiligheid, ondanks overweldigend verzet van Groenlanders, Denemarken en NAVO-partners.

'Ik denk dat we tot een oplossing zullen komen waar de NAVO heel blij mee zal zijn en wij heel blij mee zullen zijn,' vertelde Trump aan verslaggevers in de volgepakte perszaal. 'Maar we hebben het nodig voor onze veiligheid.' Toen hij werd geconfronteerd met het feit dat 85% van de Groenlanders een Amerikaanse overname afwijst volgens recente peilingen, wuifde Trump de zorgen weg: 'Ik denk dat ze enthousiast zijn als ik met ze praat.'

Europese reactie en handelsoorlog-dreigingen

De Europese Unie bereidt vergeldingsmaatregelen voor die de VS tot €93 miljard kunnen kosten als de Groenland-crisis niet diplomatiek wordt opgelost. Trump heeft al gedreigd met 10% importheffingen op export uit acht Europese landen - Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het VK, Nederland en Finland - vanaf 1 februari, met mogelijke escalatie naar 25% in juni.

De Franse president Emmanuel Macron heeft opgeroepen tot activering van het EU-'handelsbazooka' - het Anti-Coercie Instrument dat de Amerikaanse markttoegang in Europa kan beperken. 'Appeasement is altijd een teken van zwakte,' waarschuwde de Poolse premier Donald Tusk in een sociale media-post die historische parallellen trok met de diplomatie van de jaren 30. 'Europa kan zich geen zwakte veroorloven, niet tegen zijn vijanden en niet tegen een bondgenoot. Wat nu nodig is, is een assertief Europa met zelfvertrouwen.'

Strategisch belang en historische context

De VS beschouwt Groenland al lang als strategisch cruciaal voor de verdediging van het Noordpoolgebied, met discussies over verwerving die teruggaan tot 1867 toen minister van Buitenlandse Zaken William H. Seward het idee voor het eerst opperde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bezetten de VS Groenland om Duits gebruik te voorkomen, en tegenwoordig onderhoudt het land de Thule Air Base (nu Pituffik Space Base) als zijn noordelijkste militaire installatie.

De autonome regering van Groenland heeft herhaaldelijk verklaard dat het grondgebied niet te koop is, waarbij premier Múte Bourup Egede de toewijding van Groenland aan het Deense Rijk bevestigde. De enorme minerale rijkdommen en strategische locatie in het Noordpoolgebied hebben het territorium steeds waardevoller gemaakt nu klimaatverandering nieuwe scheepvaartroutes en mogelijkheden voor grondstofwinning opent.

Davos-confrontatie en NAVO-implicaties

Alle ogen zijn nu gericht op Davos, waar Trump een speciale toespraak zal houden en specifiek over Groenland zal vergaderen. De controverse dreigt decennia van trans-Atlantische samenwerking te ontrafelen, waarbij sommige Europese leiders waarschuwen dat 80 jaar Atlanticisme ten einde kan komen.

Volgens een Quinnipiac University-peiling is 86% van de Amerikanen tegen militaire verovering van Groenland, terwijl 55% aankoop van het territorium afwijst. Ondanks dit binnenlandse verzet lijkt Trump vastbesloten om wat hij 'Amerikaans expansionisme' noemt na te streven in zijn tweede termijn, wat een van de belangrijkste diplomatieke crises van zijn presidentschap creëert.

Het Europees Parlement heeft de ratificatie van een EU-VS-handelsdeal al bevroren vanwege de spanningen, en de markten vertoonden volatiliteit met de S&P 500 die zijn slechtste dag in drie maanden noteerde na Trumps tariefdreigementen. Terwijl wereldleiders zich verzamelen in Davos, vertegenwoordigt het Groenland-conflict niet alleen een territoriale kwestie, maar ook een fundamentele test van de trans-Atlantische relaties in een steeds multipolarere wereld.