Golf race om kritieke mineralen tegen China

Nu China zijn greep versterkt op de metalen die elektrische voertuigen, windturbines en defensiesystemen aandrijven, is een nieuw front in de Golf kritieke mineralen race geopend. Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten voeren een historische strategische omslag door: van olieafhankelijkheid naar dominantie in kritieke mineralen. Via staatsfondsen zetten zij meer dan $100 miljard in om lithium-, koper- en zeldzame-aardemetalen in Afrika, Latijns-Amerika en Centraal-Azië te verwerven.

Waarom de Golf van olie naar kritieke mineralen beweegt

China controleert meer dan 70% van de winning van zeldzame aardmetalen en bijna 90% van de wereldwijde verwerking, aldus Fortune en de Atlantic Council. Peking beperkte de export eerder en voerde in 2024-2025 nieuwe exportcontroles in. Voor de Golfstaten rust de strategische macht van de volgende eeuw niet op koolwaterstoffen, maar op de mineralen die economieën elektrificeren.

Saudi-Arabië verhoogde zijn bekende mineraalrijkdom naar een geschatte $2,5 biljoen onder Vision 2030, terwijl de VAE Abu Dhabi positioneren als een kritieke mineralen verwerkingshub. Beide presenteren hun strategie als diversificatie, niet als ontkoppeling van China, hun grootste olieklant.

Manara Minerals en de $2,5 biljoen weddenschap

Centraal staat Manara Minerals, een joint venture van PIF en Ma'aden. Manara werd in 2023 gelanceerd met $2,5 miljard en rondde een overname van $2,5 miljard af voor een belang van 10% in Vale Base Metals, waarmee het zich verzekert van afname van koper en nikkel. Het doel is te groeien naar $20 miljard in 2030, gericht op koper, lithium, nikkel, kobalt en zeldzame aardmetalen.

In november 2025 kondigde Saudi-Arabië een joint venture voor een zeldzame-aardemetalenraffinaderij aan met MP Materials en het Amerikaanse Department of War. MP en het DoW bezitten samen 49%, Ma'aden minstens 51%, voor gescheiden zeldzame-aarde-oxiden voor de defensiesector. 'Dit breidt de wereldwijde toeleveringsketen van zeldzame aardmetalen uit voorbij China,' aldus MP Materials.

Het Orion Consortium van de VAE en de neutrale hubstrategie

De VAE kiezen een andere route. In oktober 2025 voegde ADQ uit Abu Dhabi zich bij de Amerikaanse DFC en Orion Resource Partners voor het Orion Critical Mineral Consortium, een platform van $1,8 miljard dat mikt op $5 miljard. Het richt zich op productieactiva op korte termijn en binnenlandse investeringen van staatsfondsen in verwerking. Analisten van IISS en ODI beschrijven de Golfstaten als opkomende intermediaire machten die tussen Chinese aanbod en westerse vraag opereren zonder partij te kiezen.

Saudi-Arabië en de VAE vergeleken

Wat de Golfomslag betekent voor China, de VS en Europa

De komst van de Golf introduceert een derde pool in de orde van kritieke mineralen. Voor Washington en Brussel bieden Golfhubs een friend-shoring-alternatief voor Chinese raffinaderijen, zeker nu de EU Critical Raw Materials Act een importplafond van 65% per leverancier in 2030 vastlegt. Voor Peking is het risico dat Golfraffinage zijn prijsmacht uitholt.

Toch brengt de omslag nieuwe geopolitieke complicaties met zich mee. Golfstaten balanceren veiligheidsbanden met de VS tegen China's rol als grootste energieklant, en westerse beleidsmakers blijven beducht voor lekken van gevoelige technologie.

Veelgestelde vragen

Wat is de Golf kritieke mineralen race?

Het verwijst naar de miljardeninvesteringen van Saudi-Arabië en de VAE om lithium-, koper- en zeldzame-aardemetalen te verwerven en verwerkingscapaciteit op te bouwen, waarmee zij China's dominantie uitdagen.

Hoeveel investeren de Golfstaten?

Meer dan $100 miljard via staatsfondsen. Saudi-Arabië wil tegen 2035 $100 miljard aan mijnbouwinvesteringen mobiliseren; het Orion Consortium haalde $1,8 miljard op van de $5 miljard.

Kan de Golf China vervangen in de verwerking?

Niet op korte termijn. China behoudt bijna 90% van de wereldwijde verwerkingscapaciteit; inhalen kan een decennium duren. Golfhubs zijn een diversificatieoptie, geen onmiddellijke vervanging.

De vooruitzichten voor 2026 en verder

Terwijl de VS en de EU zich haasten te diversifiëren onder de EU Critical Raw Materials Act en nieuwe bilaterale grondstoffendeals, hervormt de agressieve entree van de Golf de machtsverhoudingen rond mineralen die essentieel zijn voor de energietransitie en geavanceerde technologie.