Nederland veroordeelt sancties tegen ICC-rechters

Nederland heeft de nieuwste Amerikaanse sancties tegen twee hoge functionarissen van het Internationaal Strafhof (ICC) veroordeeld en waarschuwt dat de maatregelen het vermogen van het in Den Haag gevestigde tribunaal ondermijnen om oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide te onderzoeken. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen zei op 19 augustus 2026 dat Nederland de sancties tegen ICC-president Tomoko Akane en senior procesadvocaat Abdoulaye Seye "uiteraard afkeurt".

Wat zijn de nieuwe Amerikaanse sancties tegen het ICC?

Washington kondigde de sancties op 18 augustus 2026 aan, waardoor de tegoeden van de twee functionarissen in de Verenigde Staten worden bevroren en zij geen toegang meer hebben tot het Amerikaanse financiële systeem of tot het land. Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat Akane en Seye "rechtstreeks betrokken" waren bij pogingen van het ICC om functionarissen te onderzoeken of te vervolgen uit landen die niet hebben ingestemd met de rechtsmacht van het hof. Rubio heeft het ICC eerder een "farce" genoemd en gewaarschuwd dat het "steen voor steen" kon worden ontmanteld.

De nieuwste maatregelen volgen op een bredere Amerikaanse campagne tegen het Internationaal Strafhof die begon nadat het tribunaal in 2024 arrestatiebevelen uitvaardigde tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en voormalig minister van Defensie Yoav Gallant wegens vermeende oorlogsmisdaden in Gaza. De Verenigde Staten hebben het Statuut van Rome, waarmee het ICC werd opgericht, nooit geratificeerd.

Hoe heeft Nederland als gastland gereageerd?

Als gastland zegt Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid te hebben om het ICC te beschermen. Berendsen onthulde dat Den Haag "al maanden" achter de schermen werkt om de gevolgen van sancties voor getroffen personeel te verzachten en dat hij de kwestie enkele weken geleden persoonlijk bij Rubio aan de orde heeft gesteld. "Helaas is dit nog niet effectief geweest," zei Berendsen.

Berendsen nodigde president Akane ook uit om te spreken over Nederlandse steun voor het hof en zijn personeel. Op sociale media schreef hij dat Nederland de sancties "afkeurt" en dat internationale hoven hun mandaten vrij moeten kunnen uitvoeren. De minister noemde de Amerikaanse taal "zeer scherp", maar zei dat Nederland diplomatiek zou reageren. "Het is onze taak om dit diplomatiek te veroordelen, maar ook om alles te doen wat we kunnen om het hof te laten werken," zei hij.

Dit standpunt sluit aan bij bredere Nederlandse steun voor internationale gerechtigheid en volgt op soortgelijke veroordelingen van andere staten die partij zijn bij het Statuut van Rome.

Japan en andere staten verzetten zich

Japan, de grootste financiële bijdrager van het ICC, noemde de sancties "zeer betreurenswaardig." Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Tokio zei dat Japan het ICC altijd heeft gesteund in zijn inspanningen om de ernstigste misdaden te vervolgen die de internationale gemeenschap aangaan. Het is onduidelijk of Japan tegenmaatregelen zal nemen, aangezien het land militair sterk afhankelijk blijft van de Verenigde Staten en zelden kritiek uit op Washington.

Impact op het ICC en de internationale rechtsorde

Het ICC noemde de sancties een "flagrante aanval op de onafhankelijkheid van een onpartijdig internationaal tribunaal." Volgens het hof zijn nu negen van de achttien rechters, beide plaatsvervangend aanklagers, voormalig hoofdaanklager Karim Khan en één andere medewerker doelwit van Amerikaanse sancties. Het hof waarschuwde dat het bedreigen van gerechtelijke actoren voor het toepassen van de wet de internationale rechtsorde en de toegang van slachtoffers tot gerechtigheid in gevaar brengt.

De maatregelen bemoeilijken ook de dagelijkse operaties van het ICC, omdat de gesanctioneerde functionarissen geen gebruik kunnen maken van het Amerikaanse financiële systeem dat vrijwel al het internationale bankverkeer ondersteunt. Mensenrechtenorganisaties beschrijven de sancties als een poging om Amerikaanse en Israëlische functionarissen te beschermen tegen verantwoording. Het geschil escaleerde nadat de ICC-arrestatiebevelen tegen Israëlische leiders Netanyahu ertoe brachten het tribunaal een "kangoeroerechtbank" te noemen.

FAQ: Amerikaanse sancties tegen het ICC uitgelegd

Waarom heeft de VS ICC-functionarissen gesanctioneerd?

De regering-Trump zegt dat het ICC zijn mandaat overschrijdt door functionarissen te onderzoeken of te vervolgen uit landen, zoals Israël en de Verenigde Staten, die geen partij zijn bij het Statuut van Rome.

Wie zijn Tomoko Akane en Abdoulaye Seye?

Tomoko Akane is een Japanse rechter en huidig president van het ICC. Abdoulaye Seye is een Senegalese senior procesadvocaat bij het Openbaar Ministerie die heeft meegeholpen aan het opstellen van arrestatiebevelen tegen Israëlische leiders.

Hoeveel ICC-functionarissen zijn er gesanctioneerd?

Met de nieuwste sancties zijn volgens het ICC negen van de achttien rechters, beide plaatsvervangend aanklagers, de voormalig hoofdaanklager en één medewerker doelwit geworden.

Wat doet Nederland om het ICC te helpen?

Nederland zegt als gastland al maanden achter de schermen te werken om de gevolgen van sancties te beperken en heeft president Akane uitgenodigd voor gesprekken over voortdurende steun.