VS-ambassadeur hekelt Jetten: ICC moet van VS afblijven

Het diplomatieke conflict tussen Den Haag en Washington verscherpte vrijdag toen de Amerikaanse ambassadeur Joe Popolo premier Rob Jetten duidelijk maakte dat het Internationaal Strafhof (ICC) zijn handen van de Verenigde Staten moet afhouden. Popolo's terechtwijzing op X kwam een dag nadat Jetten in zijn maidenspeech voor de Algemene Vergadering van de VN in New York verklaarde: 'Hands off the ICC', wat applaus opleverde van wereldleiders.

Jettens VN-waarschuwing en Popolo's scherpe reactie

In New York noemde Jetten donderdag president Donald Trump of de VS niet direct, maar zijn boodschap was onmiskenbaar. De premier betoogde dat het in Den Haag gevestigde hof beschermd moet worden. 'Hoe kun je tegen het vervolgen van de allerergste misdaden zijn?' vroeg hij. Een dag eerder had Trump het ICC een 'rogue institution' en 'een kwaadaardige groep mensen' genoemd.

Popolo reageerde op X met een bericht dat begon met zijn 'enorme respect' voor Jetten, maar maakte de Amerikaanse positie duidelijk: de VS houden hun handen van het ICC af 'zolang het hof zijn handen van de VS afhoudt.' Hij noemde het tribunaal een 'gepolitiseerde instelling' en stelde dat Amerikaanse militairen die al meer dan 80 jaar Europa helpen verdedigen niet aan het hof onderworpen mogen worden. Het VS-ICC-sanctiegeschil is een van de scherpste trans-Atlantische breuklijnen van 2026 geworden.

Waarom de VS het ICC 'steentje voor steentje' wil ontmantelen

De Amerikaanse vijandigheid tegenover het ICC is niet nieuw, maar is onder Trump sterk toegenomen. In februari 2025 ondertekende de president een decreet met financiële sancties en visumbeperkingen voor ICC-functionarissen die betrokken zijn bij onderzoeken naar Amerikanen. Volgens Human Rights Watch hadden de VS in augustus 2026 dertien medewerkers van het hof gesanctioneerd, onder wie ICC-president Tomoko Akane uit Japan en hoofdaanklager Abdoulaye Seye uit Senegal.

Arrestatiebevelen voor Netanyahu en Gallant

Een belangrijke aanleiding is het arrestatiebevel dat het ICC op 21 november 2024 uitvaardigde tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en oud-minister van Defensie Yoav Gallant wegens vermeende oorlogsmisdaden in Gaza. Alle 125 lidstaten zijn verplicht hen te arresteren. Noch de VS, noch Israël is partij bij het Statuut van Rome.

Onderzoek naar Afghanistan

Washington is ook boos over het ICC-onderzoek naar het optreden van Amerikaanse militairen en CIA-medewerkers in Afghanistan. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio waarschuwde dat de VS het hof zo nodig 'steentje voor steentje' zal ontmantelen. De ICC-arrestatiebevelen tegen Israëlische leiders en het Afghanistan-onderzoek bedreigen de Amerikaanse belangen het meest.

Wat het conflict betekent voor de betrekkingen met Nederland

Nederland huisvest het ICC in Den Haag, wat het geschil een unieke bilaterale lading geeft. Jetten zegt dat de Nederlandse regering alle diplomatieke middelen inzet om het hof te beschermen, omdat straffeloosheid onacceptabel is. Popolo, een zakenman en jarenlange Republikeinse donor die in oktober 2025 als ambassadeur werd bevestigd, noemt handel, veiligheid en NAVO-defensie-uitgaven zijn prioriteiten. De ruzie kan de samenwerking compliceren, van exportcontroles op ASML tot Europese veiligheid. Deskundigen op het gebied van internationale strafrechtspraak waarschuwen dat aanhoudende Amerikaanse druk het hof kan verzwakken en andere staten kan aanmoedigen zijn uitspraken te negeren.

Veelgestelde vragen

Wat zei Rob Jetten over het ICC?

Tijdens de Algemene Vergadering van de VN op 24 september 2026 zei premier Jetten 'Hands off the ICC' en verdedigde hij het hof als essentieel voor de vervolging van de ergste misdaden. Hij noemde de VS niet direct.

Hoe reageerde de Amerikaanse ambassadeur?

Ambassadeur Joe Popolo zei dat de VS hun handen van het ICC afhouden 'zolang het hof zijn handen van de VS afhoudt', en noemde het tribunaal gepolitiseerd.

Waarom verzetten de VS zich tegen het ICC?

De VS verzetten zich tegen de arrestatiebevelen voor Israëlische leiders en tegen het onderzoek naar Amerikaans personeel in Afghanistan. Washington is geen ICC-lid en heeft sancties opgelegd.

Hoeveel ICC-functionarissen hebben de VS gesanctioneerd?

Per augustus 2026 hadden de VS dertien ICC-medewerkers gesanctioneerd, onder wie president Tomoko Akane en hoofdaanklager Abdoulaye Seye, op basis van het decreet uit februari 2025.