VS-China strijd om kritieke mineralen 2026

De wereldwijde concurrentie om kritieke mineralen - zeldzame aarden, lithium, kobalt en grafiet - is het bepalende toneel van de VS-China rivaliteit in 2026. China controleert 68% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aarden en meer dan 80% van de zware varianten, terwijl het Westen via FORGE en Project Vault probeert te diversifiëren.

China's dominantie en exportcontroles

China controleert 90% van de verwerking van zeldzame aarden en legde in 2025-2026 exportbeperkingen op, wat leidde tot prijsstijgingen tot zes keer de wereldwijde niveaus. De toeleveringsketen van zeldzame aarden blijft geconcentreerd: de Bayan Obo-mijn produceert meer dan 50% van de Chinese output, en de scheiding van zware zeldzame aarden vindt voor 99% in China plaats. Neodymiumprijzen stegen alleen al begin 2026 met 34%.

Westerse tegenmaatregelen: FORGE en Project Vault

Op 4 februari 2026 lanceerden de VS het Forum on Resource Geostrategic Engagement (FORGE) met 54 landen, voorgezeten door Zuid-Korea, met meer dan $30 miljard aan financiering. Project Vault, een $12 miljard publiek-privaat initiatief, creëert een strategische reserve voor kritieke mineralen. De VS sloten elf nieuwe bilaterale kaders, onder meer met Argentinië en Marokko, en een VS-Oekraïne overeenkomst over kritieke mineralen.

Europese Unie: Critical Raw Materials Act

De EU activeerde de CRMA en selecteerde 60 strategische projecten met €3 miljard, maar heeft een tekort van €22,5 miljard en blijft 100% afhankelijk van China voor zware zeldzame aarden. Het bouwen van alternatieve ketens zou 20-30 jaar duren.

Golfstaten: een derde pool

Saoedi-Arabië ($2,5 biljoen aan mineralen) en de VAE investeren gezamenlijk meer dan $100 miljard in mijnbouw en positioneren zich als neutrale hubs. Manara Minerals en het Orion Consortium kopen activa in Afrika en Azië. Een partnerschap met MP Materials moet een nieuwe raffinaderij bouwen. Ze volgen diversificatiestrategieën voor kritieke mineralen.

Impact op defensie en schone energie

Tekorten aan neodymiummagneten bedreigen de defensie en energietransitie. Analisten waarschuwen voor een venster van 12-18 maanden voordat afhankelijkheden structureel worden. De risico's van geo-economische confrontatie materialiseren zich.

Deskundigenperspectieven

'We zijn getuige van het belangrijkste grondstoffenconflict sinds de oliecrises van de jaren 1970,' zei Cullen S. Hendrix (Peterson Institute). 'Project Vault heeft verplichte deelname nodig.' Een hoge EU-ambtenaar voegde toe: 'We zijn 100% afhankelijk van China voor zware zeldzame aarden.'

Veelgestelde vragen

Wat zijn kritieke mineralen?

Essentiële grondstoffen voor economie en veiligheid, waaronder zeldzame aarden, lithium, kobalt en grafiet.

Waarom domineert China?

Decennialange investeringen in infrastructuur en lage kosten. China controleert 68-90% van de verwerking.

Wat is FORGE?

Een coalitie van 54 landen om beleid te coördineren, met $30 miljard aan VS-financiering.

Hoe beïnvloeden Golfstaten het landschap?

Ze investeren $100 miljard en creëren een derde pool als neutrale verwerkingshubs.

Wat is Project Vault?

Een $12 miljard Amerikaans initiatief voor een strategische reserve, hybride van futuresmarkt en voorraad.

Conclusie

De geopolitiek van kritieke mineralen in 2026 is een nieuw front in de VS-China concurrentie. De komende 12-18 maanden bepalen of het Westen de Chinese greep kan doorbreken.