De escalerende rivaliteit tussen China en de Verenigde Staten tijdens de ASEAN-top in Manilla werpt een lange schaduw vooruit op de top van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC), die woensdag begint in Shenzhen, China. Terwijl de Chinese premier Li Qiang en de Amerikaanse president Donald Trump strijden om de loyaliteit van de Zuidoost-Aziatische landen, is de inzet voor regionale economische samenwerking zelden zo hoog geweest.
Wat is ASEAN en waarom is het belangrijk?
ASEAN is een blok van elf Zuidoost-Aziatische landen dat zich richt op economische, politieke, veiligheids- en culturele samenwerking. Anders dan bij APEC, waar afspraken niet bindend zijn, berusten de akkoorden van ASEAN op officiële verdragen en zijn ze juridisch bindend. Zowel China als de Verenigde Staten zijn lid van APEC maar niet van ASEAN, toch oefenen beide grootmachten grote invloed uit op de agenda.
De Indo-Pacifische strategische concurrentie heeft de ASEAN-toppen veranderd in proxy-strijdtonelen. Bij de opening maandag in de Filipijnse hoofdstad prees premier Li de 'buitengewone prestaties' van China en Zuidoost-Azië in een tijd van 'toenemend unilateralisme en protectionisme' — een duidelijke verwijzing naar Washington.
China's charmeoffensief versus de Amerikaanse tegenzetten
Li benadrukte dat het in 'de turbulente wereld van vandaag' nog belangrijker is dat China en ASEAN verenigd blijven en zich verzetten tegen buitenlandse inmenging. Peking wil zijn positie als belangrijkste handelspartner van ASEAN verankeren: de bilaterale handel bereikte vorig jaar een record van meer dan 950 miljard euro.
De Verenigde Staten blijven niet stilzitten. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde maandag dat Washington en verschillende Aziatische landen de Verklaring van San Francisco hebben ondertekend, met de belofte van meer samenwerking op het gebied van kunstmatige intelligentie. Dat viel samen met de verklaring van China en ASEAN dat 2027 het jaar van AI-samenwerking wordt.
President Trump komt dinsdag aan in de Filipijnen voor een bijeenkomst van de Quad — de veiligheidsdialoog tussen Australië, Japan, India en de VS — die velen zien als tegenwicht tegen China's groeiende invloed in de Indo-Pacifische regio. Daarna spreekt hij de ASEAN-leiders toe, na de rede van Li.
Waarom Zuidoost-Aziatische economieën een tussenweg kiezen
Ondanks China's handelsdominantie stellen verschillende grote ASEAN-economieën — waaronder Indonesië, Vietnam en Thailand — hun nauwe banden met Peking openlijk ter discussie. Zij verkiezen diversificatie richting de VS om de afhankelijkheid van één grote mogendheid te verkleinen.
Een belangrijke test volgt deze week als ASEAN-leiders wat 's werelds eerste bindende akkoord over de digitale economie zou worden, ondertekenen. China is geen ondertekenaar, maar speelt via andere China-ASEAN-verdragen een grote rol bij de vormgeving.
Wat betekent dit voor APEC in Shenzhen?
Het touwtrekken om de loyaliteit van ASEAN voorspelt weinig goeds voor de APEC-top, die woensdag begint in de Zuid-Chinese stad Shenzhen. Xi Jinping en Trump ontmoeten elkaar donderdag om economische samenwerking in de bredere Azië-Pacific te bespreken, maar hun optreden in Manilla wijst op een wedstrijd om regionale steun in plaats van echte samenwerking.
Terwijl de economische ontkoppeling tussen de VS en China versnelt, raken instellingen als ASEAN en APEC — bedoeld om samenwerking tussen kleinere economieën te versterken — steeds verder verscheurd door grootmachtrivaliteit.
FAQ: China-VS rivaliteit bij ASEAN en APEC
Wat is de ASEAN-top?
Een bijeenkomst van leiders van de elf landen van de Association of Southeast Asian Nations, dit jaar in Manilla, over economische, politieke en veiligheidssamenwerking.
Wanneer begint APEC 2026?
De top van de Asia-Pacific Economic Cooperation begint woensdag 18 november 2026 in Shenzhen, met 21 deelnemende economieën.
Ontmoeten Xi Jinping en Trump elkaar op APEC?
Ja, beide presidenten spreken donderdag over regionale economische samenwerking.
Wat is de Verklaring van San Francisco?
Een door de VS geleid akkoord met verschillende Aziatische landen om de samenwerking op het gebied van kunstmatige intelligentie te versterken.
Hoe groot is de handel tussen China en ASEAN?
De handel bereikte in 2025 een record van meer dan 950 miljard euro; beide zijn elkaars belangrijkste handelspartners.
Follow Discussion