Kritieke mineralen 2026: geopolitieke strijd om lithium en zeldzame aarden

Tijdens de Critical Minerals Ministerial 2026 lanceerde de VS FORGE en $30 miljard om China's 60%+ controle over lithium, kobalt en zeldzame aarden te counteren. Analyse van toeleveringsketenrisico's voor AI en defensie.

kritieke-mineralen-lithium-2026
Facebook X LinkedIn Bluesky WhatsApp
de flag en flag es flag fr flag nl flag pt flag

Inleiding: Het nieuwe geopolitieke schaakbord

In februari 2026 organiseerden de Verenigde Staten de eerste Critical Minerals Ministerial in Washington D.C., met vertegenwoordigers uit 54 landen en de Europese Commissie. De bijeenkomst markeerde een cruciaal moment in de wereldwijde race om kritieke mineralen – lithium, kobalt, nikkel, grafiet en zeldzame aarden – die de energietransitie, AI-hardware en defensieproductie ondersteunen. China zal naar verwachting tegen 2035 meer dan 60% van geraffineerd lithium en kobalt en ruwweg 80% van batterijgrafiet en zeldzame aarden controleren. De ministeriële bijeenkomst lanceerde een strategisch tegenoffensief om toeleveringsketens te diversifiëren en de afhankelijkheid van Peking te verminderen.

Context: China's dominantie en de westerse reactie

China's greep op de verwerking van kritieke mineralen is decennia in de maak. In 2025 vaardigde China's Ministerie van Handel Notice 2025 No. 61 uit, met strengere exportcontroles op zeldzame aarden, gallium, germanium en antimoon – materialen die essentieel zijn voor halfgeleiders, lasers en militaire hardware. Een tijdelijke opschorting van enkele beperkingen in november 2025, na een handelsbestand tussen presidenten Trump en Xi, onderstreepte hoe Peking toeleveringsketens naar believen kan bewapenen. De handelsoorlog tussen de VS en China heeft de urgentie voor westerse landen om alternatieve verwerkingscapaciteit op te bouwen alleen maar vergroot.

China controleert ongeveer 70% van de wereldwijde kobaltraffinage, 60% van de chemische verwerking van lithium en meer dan 80% van de grafietproductie voor batterijanoden.

De Critical Minerals Ministerial 2026: Belangrijkste resultaten

FORGE: Het Forum over Resource Geostrategic Engagement

De belangrijkste aankondiging was de lancering van FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement), de opvolger van het Minerals Security Partnership (MSP). Onder voorzitterschap van Zuid-Korea is FORGE ontworpen als een plurilaterale coalitie die een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen creëert, met gecoördineerde minimumprijzen om manipulatie door tegenstanders te counteren. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio beschreef FORGE als een mechanisme om ‘handelsbeleid, prijssignalen en markttoegang over partnerlanden heen op elkaar af te stemmen om veilige en veerkrachtige toeleveringsketens te waarborgen.’

11 nieuwe bilaterale kaders en $30 miljard aan financiering

De ministeriële bijeenkomst leverde 11 nieuwe bilaterale kaders of MOUs op met landen zoals Argentinië, Marokko, de Filipijnen, de VAE, Peru, Ecuador en Oezbekistan. Daarnaast mobiliseerde de Amerikaanse regering meer dan $30 miljard aan investeringen en leningen om toeleveringsketens voor kritieke mineralen te ondersteunen, waaronder een $10 miljard lening van de Export-Import Bank voor Project Vault, bedoeld om een Amerikaanse strategische reserve voor kritieke mineralen op te zetten. De financiering van kritieke mineralen in de VS is de grootste overheidsinzet tot nu toe.

Uitdagingen: Kosten, tijdlijnen en technische hindernissen

Het bouwen van een lithiumhydroxideverwerkingsfabriek duurt 5–7 jaar en kost $500 miljoen tot $1 miljard. Scheidingsfaciliteiten voor zeldzame aarden zijn nog complexer. De uitdagingen bij de verwerking van zeldzame aarden worden versterkt door milieuvergunningen, verzet van de gemeenschap en een gebrek aan geschoolde arbeidskrachten. China's 15e Vijfjarenplan (2026–2030) zal naar verwachting de dominantie van kritieke mineralen verder versterken.

Impact op AI-hardware en defensieproductie

Zeldzame aarden zijn essentieel voor permanente magneten in geavanceerde radarsystemen, raadgeleiding en elektrische automotoren. Lithium en kobalt zijn cruciaal voor batterijen voor drones, marineschepen en next-generation soldatensystemen. Vicepresident JD Vance benadrukte: ‘Kritieke mineralen zijn niet alleen een economisch issue, maar een nationaal veiligheidsimperatief. We kunnen onze militaire paraatheid niet laten gijzelen door één leverancier.’ FORGE omvat een speciale werkgroep voor defensiemineralen.

Deskundigenperspectieven

Analisten zijn voorzichtig optimistisch. Morgan Bazilian van het Payne Institute merkte op: ‘De ministeriële bijeenkomst leverde indrukwekkende cijfers op – 54 landen, 11 deals, $30 miljard. Maar de echte test is of deze vertaald worden in daadwerkelijke verwerkingsfabrieken. We hebben eerder veel MOUs gezien die nooit zijn gerealiseerd.’ Het Minerals Security Partnership had moeite om verder te komen dan overeenkomsten.

FAQ

Wat is de Critical Minerals Ministerial 2026?

Een top georganiseerd door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken op 4 februari 2026, met 54 landen en de Europese Commissie. Belangrijkste resultaten waren de lancering van FORGE en meer dan $30 miljard aan financieringsverplichtingen.

Wat is FORGE?

FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement) is een plurilaterale coalitie onder voorzitterschap van Zuid-Korea, opvolger van het MSP. Het beoogt een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen met gecoördineerde minimumprijzen.

Hoeveel controleert China over de verwerking van kritieke mineralen?

Naar verwachting zal China tegen 2035 meer dan 60% van geraffineerd lithium en kobalt, ongeveer 80% van batterijgrafiet en zeldzame aarden, en meer dan 80% van gallium en germanium controleren.

Wat is Project Vault?

Een $10 miljard initiatief van de Amerikaanse Export-Import Bank om een strategische reserve voor kritieke mineralen op te zetten.

Waarom zijn kritieke mineralen belangrijk voor de nationale veiligheid?

Ze zijn essentieel voor defensietechnologieën zoals radarsystemen, raadgeleiding, dronebatterijen en geavanceerde halfgeleiders. Afhankelijkheid van één land zoals China creëert strategische kwetsbaarheden.

Conclusie: Een marathon, geen sprint

De Critical Minerals Ministerial 2026 en de lancering van FORGE zijn een belangrijke stap voorwaarts, maar de kloof tussen diplomatieke ambitie en industriële realiteit blijft groot. Het bouwen van niet-Chinese verwerkingscapaciteit vereist aanhoudende politieke wil, enorme kapitaalinvesteringen en een decennium of langer. De geopolitiek van de wereldwijde energietransitie is nu onlosmakelijk verbonden met handel, technologie en militaire paraatheid.

Bronnen

Gerelateerd