FORGE en VS-EU Pact hervormen toeleveringsketens kritieke mineralen

Op 4 februari 2026 lanceerden de Verenigde Staten het Forum on Resource Geostrategic Engagement (FORGE) tijdens een ministeriële bijeenkomst van het State Department met 54 landen, ter vervanging van het Minerals Security Partnership (MSP). Tegelijkertijd ondertekenden Washington en Brussel in april 2026 het VS-EU Actieplan voor Kritieke Mineralen, een gecoördineerd kader om de afhankelijkheid van China's bijna-monopolie op de verwerking van zeldzame aardmetalen en kritieke mineralen te verminderen. Met meer dan $30 miljard aan Amerikaanse overheidsfinanciering vormen deze initiatieven de grootste westerse poging tot grondstoffenzekerheid in decennia. Dit artikel onderzoekt of deze herschikking van de toeleveringsketen echte strategische autonomie kan bereiken of alleen nieuwe afhankelijkheden creëert, en wat dit betekent voor de wereldhandel, energietransitiekosten en geopolitieke concurrentie tot 2030.

Achtergrond: De uitdaging van kritieke mineralen

Kritieke mineralen — waaronder zeldzame aardmetalen, lithium, kobalt en wolfraam — zijn essentieel voor AI-chips, EV-batterijen, defensiesystemen en hernieuwbare energietechnologieën. China controleert ongeveer 90% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen en 80% van wolfraamraffinage, wat Peking buitengewone hefboomwerking geeft over wereldwijde toeleveringsketens. In 2025 en 2026 legde China exportbeperkingen op aan zeldzame aardmetalen, wolfraam en antimoon, wat leidde tot prijsstijgingen tot zesvoudig en een daling van de Europese vergunningsgoedkeuringen onder 25%. De geopolitieke risico's van afhankelijkheid van hulpbronnen zijn een centraal aandachtspunt geworden voor westerse hoofdsteden.

De EU en VS hebben deze kwetsbaarheid al lang erkend. De EU Critical Raw Materials Act, van kracht sinds mei 2024, identificeerde 34 kritieke grondstoffen en stelde doelen voor binnenlandse verwerkingscapaciteit. De Amerikaanse Critical Mineral List van 2025 voegde tien nieuwe mineralen toe. Concrete multilaterale actie bleef echter beperkt tot de ministeriële bijeenkomst van februari 2026.

FORGE: Een nieuw plurilateraal kader

FORGE, onder voorzitterschap van Zuid-Korea, volgt het Minerals Security Partnership uit het Biden-tijdperk op. In tegenstelling tot zijn voorganger vestigt FORGE een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen met gecoördineerde prijsvloeren en aanpasbare tarieven. Vicepresident JD Vance kondigde referentieprijzen aan voor kritieke mineralen in elke productiefase, waaronder kobalt op $25,20/lb, lithium op $15.200/ton, koper op $5,10/lb en neodymium op $95.000/ton. Deze prijsvloeren zijn bedoeld om westerse mijnbouwbedrijven te beschermen tegen Chinese marktdumping en investeringsvoorwaarden te stabiliseren voor projecten die decennia nodig hebben om rendement te leveren.

De ministeriële bijeenkomst leverde 11 nieuwe bilaterale raamovereenkomsten voor kritieke mineralen op met landen als Argentinië, Marokko, de Filipijnen, de VAE en het VK, waarmee het totaal op 21 deals in vijf maanden komt. De Amerikaanse bilaterale akkoorden over kritieke mineralen vertegenwoordigen een verschuiving van bilateralisme naar plurilaterale coördinatie, hoewel de vraag of dit netwerk kan transformeren in echte multilaterale coördinatie open blijft.

Project Vault: Een strategische reserve

Naast FORGE kondigde de Amerikaanse Export-Import Bank Project Vault (VaultCo) aan, een strategische mineralenreserve van $12 miljard, bestaande uit $2 miljard particulier kapitaal en een $10 miljard EXIM-lening — de grootste ooit van het agentschap. Project Vault zal alle 60 mineralen van de USGS Critical Minerals List dekken, met prioriteit voor zeldzame aardmetalen, kobalt, koper, germanium, scandium en gallium. Belangrijke afnamepartners zijn Boeing, GE Vernova en General Motors. Het initiatief weerspiegelt de Strategic Petroleum Reserve en is bedoeld als buffer tegen verstoringen van de toeleveringsketen.

Het VS-EU Actieplan voor Kritieke Mineralen

In april 2026 publiceerden de Verenigde Staten en de Europese Unie een gezamenlijk Actieplan voor Toeleveringsketens van Kritieke Mineralen, gecoördineerd via het Office of the U.S. Trade Representative. Het plan richt zich op het verminderen van strategische afhankelijkheden, het vergroten van de veerkracht van de toeleveringsketen en het bevorderen van duurzame mijnbouw, verwerking en recycling. Belangrijke doelstellingen zijn het ondersteunen van investeringen in binnenlandse en geallieerde verwerkingscapaciteit, het bevorderen van onderzoek naar mineralsubstitutie en recycling, en het afstemmen van milieu- en arbeidsnormen. De transatlantische partnerschap voor kritieke mineralen vertegenwoordigt een strategische zet om een westers blok van toeleveringsketens op te bouwen.

Het Actieplan is geen vrijhandelsakkoord, maar een kader voor het coördineren van handelsbeleid, inclusief grensgecorrigeerde prijsvloeren en gezamenlijke investeringsscreening. Het vult FORGE aan door de Amerikaanse en EU-markten te verbinden, die samen bijna de helft van het wereldwijde BBP vertegenwoordigen.

Kan het Westen strategische autonomie bereiken?

De centrale vraag is of deze initiatieven China's verwerkingsmonopolie kunnen doorbreken. China's dominantie is niet toevallig — het is het resultaat van decennia van strategische investeringen, subsidies en staatsplanning. Volgens de Council on Foreign Relations kan de VS China's dominantie op het gebied van kritieke mineralen niet overwinnen door te proberen meer te winnen of te verwerken, een strategie die decennia kost. In plaats daarvan beveelt de CFR een complementaire aanpak aan, gericht op innovatie: het opschalen van disruptieve technologieën, terugwinning en recycling die goedkoper, schoner en sneller te implementeren zijn.

Analisten schatten een minimum van 12 tot 18 maanden om nieuwe verwerkingsfaciliteiten te bouwen en 5 tot 7 jaar voor zinvolle schaal. Defensiesectoren worden het hardst getroffen, waarbij de NAVO waarschuwt dat de voorraden slechts 6-9 maanden van intensieve conflicten dekken. De tijdlijn van de toeleveringsketen voor kritieke mineralen suggereert dat westerse diversificatie jaren zal duren, waardoor de wereld voorlopig grotendeels afhankelijk blijft van China.

Risico op nieuwe afhankelijkheden

Er is ook een risico dat FORGE en het VS-EU Actieplan simpelweg nieuwe afhankelijkheden creëren. Veel van de bilaterale akkoorden zijn met landen zoals Argentinië, Marokko en de Filipijnen, die beperkte verwerkingscapaciteit hebben en nieuwe knelpunten kunnen worden. Bovendien kan het prijsvloermechanisme de kosten voor downstream-industrieën verhogen, wat de energietransitie mogelijk vertraagt. De ODI waarschuwt dat de EU moeite heeft om financiering op te schalen voor de 60 strategische projecten van de Critical Raw Materials Act, waarbij de huidige investeringsvolumes tekortschieten.

Impact op wereldhandel en geopolitiek

De westerse push hervormt al de wereldwijde handelsdynamiek. China's 15e Vijfjarenplan (2026-2030) zal zijn dominantie in verwerking en raffinage versterken, met projecties dat China tegen 2035 meer dan 60% van geraffineerd lithium en kobalt zal leveren. Peking heeft gereageerd op FORGE door exportcontroles aan te scherpen en de eigen voorraadvorming te versnellen. Het resultaat is een bifurcerende wereldmarkt: een westerse preferentiële handelszone en een China-centrische toeleveringsketen, met ontwikkelingslanden die ertussenin zitten.

Voor de energietransitie zijn de implicaties aanzienlijk. Prijzen van kritieke mineralen zijn al gestegen als gevolg van exportbeperkingen en onzekerheid in de toeleveringsketen. De gevolgen van de energietransitiekosten kunnen de uitrol van hernieuwbare energie en de adoptie van EV's vertragen als de prijzen hoog blijven. Het prijsvloermechanisme kan echter ook de investeringszekerheid bieden die nodig is om nieuwe mijnbouw- en verwerkingsprojecten van de grond te krijgen.

Deskundigenperspectieven

“FORGE vertegenwoordigt een verschuiving van bilateralisme naar plurilaterale coördinatie in het beleid voor kritieke mineralen,” merkt de Atlantic Council op. “Het oefent staatsmanschap uit via markten in plaats van eromheen.” Dezelfde analyse waarschuwt echter dat de vraag of dit netwerk kan transformeren in echte multilaterale coördinatie open blijft.

Vicepresident JD Vance verklaarde tijdens de ministeriële bijeenkomst: “De huidige internationale markt voor kritieke mineralen faalt. Broze toeleveringsketens, gedrukte prijzen en stilgelegde mijnbouwprojecten als gevolg van onvoorspelbare prijzen en buitenlandse marktoverspoeling vereisen voorspelbare prijzen om investeringen en binnenlandse toeleveringsketenontwikkeling mogelijk te maken.”

Critici betogen dat het prijsvloermechanisme markten kan verstoren en handelsgeschillen kan veroorzaken. De EU heeft bezorgdheid geuit over de verenigbaarheid van Amerikaanse prijsvloeren met WTO-regels, hoewel het Actieplan streeft naar afstemming van benaderingen.

FAQ

Wat is FORGE?

FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement) is een door de VS geleid plurilateraal initiatief dat in februari 2026 werd gelanceerd als opvolger van het Minerals Security Partnership. Het brengt 54 landen samen om een preferentiële handelszone voor kritieke mineralen te creëren met gecoördineerde prijsvloeren en aanpasbare tarieven.

Wat is het VS-EU Actieplan voor Kritieke Mineralen?

Dit in april 2026 ondertekende gezamenlijke kader coördineert handelsbeleid, investeringen en normen voor toeleveringsketens van kritieke mineralen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, met als doel de afhankelijkheid van China te verminderen.

Hoeveel financiering zit er achter deze initiatieven?

De Amerikaanse regering heeft meer dan $30 miljard aan brieven van intentie, investeringen en leningen voor kritieke mineraalprojecten gemobiliseerd, waaronder $10 miljard voor Project Vault, een strategische mineralenreserve.

Kan het Westen China's monopolie op zeldzame aardmetalen doorbreken?

Analisten schatten dat het 5-7 jaar zal duren om zinvolle alternatieve verwerkingscapaciteit op te bouwen. China controleert 90% van de verwerking van zeldzame aardmetalen en het 15e Vijfjarenplan zal deze dominantie versterken. Innovatie in recycling en substitutie kan snellere oplossingen bieden.

Hoe zal dit de energietransitiekosten beïnvloeden?

Prijsvloeren kunnen de kosten voor downstream-industrieën op korte termijn verhogen, maar kunnen ook de investeringsvoorwaarden voor nieuwe mijnbouwprojecten stabiliseren. Het netto-effect op de energietransitiekosten blijft onzeker en hangt af van hoe snel alternatieve toeleveringsketens worden opgeschaald.

Conclusie: Een cruciaal moment

De lancering van FORGE en het VS-EU Actieplan voor Kritieke Mineralen markeert een cruciaal moment in de wereldwijde grondstoffengeopolitiek. Deze initiatieven vertegenwoordigen de meest gecoördineerde westerse inspanning om toeleveringsketens van kritieke mineralen in decennia veilig te stellen, gesteund door ongekende financiële toezeggingen. De weg naar strategische autonomie is echter lang en onzeker. China's diepgewortelde verwerkingsdominantie, de lange doorlooptijden voor nieuwe mijnbouwprojecten en het risico op het creëren van nieuwe afhankelijkheden vormen aanzienlijke uitdagingen. Tot 2030 zal de wereld waarschijnlijk een bifurcerende markt zien, waarbij het Westen en China concurreren om invloed over toeleveringsketens van kritieke mineralen — een concurrentie die de toekomst van AI, defensie en de energietransitie zal vormgeven.

Bronnen

• U.S. Department of State - 2026 Critical Minerals Ministerial
• Atlantic Council - US Critical Minerals Policy Goes Collaborative with FORGE
• VS-EU Actieplan voor Kritieke Mineralen (PDF)
• CFO Times - Aankondiging prijsvloer kritieke mineralen
• Council on Foreign Relations - Leapfrogging China's Critical Minerals Dominance
• ODI - Critical Minerals Geopolitics in 2026