Energiebedrijven heroverwegen kolenuitfasering door netstabiliteit

Energiebedrijven heroverwegen kolenuitstootschema's bij netstabiliteitsproblemen

Energiebedrijven in de Verenigde Staten en wereldwijd staan voor een kritiek dilemma: hoe ambitieuze klimaatdoelen te balanceren met de praktische realiteit van betrouwbare elektriciteitsnetten. Terwijl de stijgende vraag door kunstmatige intelligentie, datacenters en elektrificatie energiesystemen onder druk zet, heroverwegen veel nutsbedrijven eerder aangekondigde tijdlijnen voor kolenuitfasering, wat spanning creëert tussen milieudoelstellingen en energieveiligheid.

De door AI-aangedreven vraagstijging

De snelle uitbreiding van AI-infrastructuur heeft elektriciteitsvraagprojecties fundamenteel veranderd. Volgens recente analyses hebben minstens 15 kolencentrales in de VS geplande sluitingen uitgesteld of verschoven sinds begin 2025, waarbij deze faciliteiten alleen al in 2024 meer dan 68 miljoen ton CO2 uitstootten. 'Het winnen van de AI-race vereist betrouwbare basislaststroom, en op dit moment betekent dat dat sommige kolencentrales langer online moeten blijven dan we zouden willen,' zegt energieminister Chris Wright over het standpunt van de regering.

Het Amerikaanse Energy Information Administration meldt dat geplande kolenuitstoot 8,1 gigawatt zal bereiken in 2025, wat 4,7% van de totale kolenvloot vertegenwoordigt. Dit betekent echter een aanzienlijke vertraging ten opzichte van voorgaande jaren, toen jaarlijkse uitstoot gemiddeld 9,8 gigawatt bedroeg in het afgelopen decennium. De grootste kolencentrale die voor sluiting staat gepland is het 1.800 megawatt Intermountain Power Project in Utah, maar zelfs deze tijdlijn wordt onder de loep genomen terwijl netbeheerders vervangingscapaciteit beoordelen.

Gestrande activa en financiële risico's

De financiële implicaties van voortijdige sluiting van kolencentrales zijn verbijsterend. Een Nature Sustainability-studie analyseerde 16.438 fossiele-brandstofcentrales wereldwijd en ontdekte dat het bereiken van ambitieuze klimaatdoelen (1,5°C of 2°C) vroegtijdige sluiting van fossiele-brandstofcentrales zou vereisen, wat aanzienlijke financiële verliezen voor eigenaren zou veroorzaken. De top 25 bedrijven hebben gezamenlijk $770 miljard aan gestrande activa onder een 1,5°C-scenario, waarbij kolencentrales 75% van deze kosten vertegenwoordigen.

'We hebben het over miljarden aan potentiële gestrande activa als centrales voortijdig sluiten zonder de juiste vervangingsinfrastructuur,' legt dr. Sarah Chen, energie-econoom aan Stanford University uit. 'Energiebedrijven staan voor de onmogelijke keuze tussen milieunaleving en financiële stabiliteit, waarbij klanten uiteindelijk het risico dragen.'

Staatsbeleid versus praktische realiteiten

Kolenuitfasering op staatsniveau krijgt te maken met implementatieproblemen. Volgens het State Climate Policy Dashboard hebben verschillende staten ambitieuze doelstellingen vastgesteld: Oregon vereist dat nutsbedrijven kolen uitfaseren tegen 2030, Washington verplicht kolenuitfasering tegen 2025, en Colorado en Minnesota eisen 100% hernieuwbare of koolstofvrije energie tegen 2040. Energiebedrijven worstelen echter met de praktische realiteit van het halen van deze deadlines.

'Ons netwerk was niet ontworpen voor deze snelle transitie,' zegt Mark Thompson, CEO van een groot nutsbedrijf in het Middenwesten. 'We steunen decarbonisatie, maar we kunnen de betrouwbaarheid niet in gevaar brengen. Als de wind niet waait en de zon niet schijnt, hebben we regelbare stroom nodig, en op dit moment betekent dat vaak kolen.'

Wereldwijde context en verschillende aanpakken

Het wereldwijde beeld toont een complex mozaïek. Europa gaat door met gestage kolenuitfasering, waarbij Duitsland van plan is zijn laatste kolencentrale tussen 2035 en 2038 te sluiten. Ondertussen presenteert Azië een ander verhaal - China blijft nieuwe kolencentrales bouwen naast uitbreiding van hernieuwbare energie, wat volgens onderzoek meer dan de helft van de wereldwijde kosten voor gestrande activa vertegenwoordigt.

Nieuwe analysetools ontstaan om deze transitie te begeleiden. Onderzoekers hebben 'contextuele uitstootkwetsbaarheid'-scores ontwikkeld om te identificeren welke centrales het meest geschikt zijn voor vroegtijdige sluiting op basis van factoren zoals leeftijd, efficiëntie en lokale netcondities. Energiebedrijven onderzoeken ook genuanceerde benaderingen, waaronder gefaseerde sluitingen, aardgasconversies en investeringen in hernieuwbare energie gecombineerd met netmodernisering.

De weg vooruit

De spanning tussen klimaatdoelen en netbetrouwbaarheid vertegenwoordigt een van de belangrijkste uitdagingen in de energietransitie. Terwijl energiebedrijven hun kolenuitfaseringstijdlijnen heroverwegen, ontwikkelen ze geavanceerdere transitieplannen die meerdere prioriteiten in balans brengen: milieunaleving, financiële stabiliteit en energieveiligheid.

'Dit gaat niet over het opgeven van klimaatdoelen,' benadrukt Lisa Rodriguez, directeur van het Clean Energy Transition Institute. 'Het gaat om het erkennen dat de transitie zorgvuldig moet worden beheerd om stroomuitval te voorkomen, klanten te beschermen en ervoor te zorgen dat we geen nieuwe problemen creëren terwijl we oude oplossen. De slimme aanpak omvat strategische investeringen in netmodernisering, energieopslag en vraagrespons naast geplande sluitingen.'

Met een elektriciteitsvraag die naar verwachting jaarlijks met 2-3% zal groeien tot 2030, zal de druk op energiebedrijven alleen maar toenemen. De komende jaren zullen testen of energiesystemen snel genoeg kunnen evolueren om zowel klimaatdoelen als betrouwbaarheidseisen te halen, waardoor besluitvorming door nutsbedrijven belangrijker dan ooit wordt voor onze energietoekomst.