Rusland onderschept Europese satellietcommunicatie, inlichtingendiensten bezorgd

Russische spionagesatellieten richten zich op Europese communicatie

Europese veiligheidsfunctionarissen hebben bevestigd dat Russische spionagesatellieten met succes communicatie van minstens een dozijn cruciale Europese satellieten hebben onderschept, wat ernstige zorgen oplevert over ruimteveiligheid en inlichtingenkwetsbaarheden. Volgens rapporten van The Financial Times hebben de Russische ruimtevaartuigen Luch-1 en Luch-2 de afgelopen drie jaar verdachte nabijheidsoperaties uitgevoerd bij Europese geostationaire satellieten, waarbij ze mogelijk toegang hebben gekregen tot gevoelige overheids- en militaire communicatie.

Naderingen en signaalonderschepping

De Russische satellieten hebben zich gepositioneerd binnen de smalle signaalkegels die door grondstations worden gebruikt om met Europese satellieten te communiceren. 'Ze worden verdacht van SIGINT - signal intelligence-operaties,' bevestigde de Duitse ruimtecommandant majoor-generaal Michael Traut in verklaringen aan media. 'Dit vormt een fundamentele bedreiging voor ons allen, vooral in de ruimte. Een bedreiging die we niet langer kunnen negeren.'

Luch-2, gelanceerd in 2023, heeft minstens 17 Europese satellieten benaderd, soms wekenlang in nauwe nabijheid blijvend. De getroffen satellieten bieden communicatiediensten in heel Europa, Afrika en het Midden-Oosten, en hoewel ze voornamelijk civiel zijn voor televisie-uitzendingen, verzenden ze ook gevoelige overheidsgegevens.

Kwetsbaarheid van oudere satelliet systemen

Een grote zorg die door Europese inlichtingenfunctionarissen wordt benadrukt, is het gebrek aan versleuteling op veel oudere Europese satellieten. 'Veel van deze satellieten zijn jaren geleden gelanceerd zonder de benodigde boordcomputers voor versleuteling,' legde een hoge Europese inlichtingenfunctionaris anoniem uit. 'Dit maakt ze nu kwetsbaar voor onderschepping.'

Het ENISA Space Threat Landscape Report van maart 2025 had al gewaarschuwd voor groeiende cybersecurity-bedreigingen voor ruimtesystemen, maar de huidige situatie lijkt directer en ernstiger dan verwacht.

Potentieel voor verstoring en sabotage

Hoewel de Russische satellieten waarschijnlijk niet de capaciteit hebben om Europese satellieten direct te storen of te vernietigen, hebben ze Moskou waarschijnlijk uitgebreide gegevens verschaft over hoe dergelijke systemen kunnen worden verstoord. Analisten waarschuwen dat met onderschepte commando gegevens Russische operators legitieme grondcontrollers zouden kunnen nabootsen en valse commando's kunnen sturen om satellietstuwraketten te manipuleren.

'Zelfs als ze berichten niet kunnen ontsleutelen, kunnen ze nog steeds aanzienlijke informatie verzamelen,' merkte een senior analist bij Aldoria, een Frans bedrijf dat satellieten volgt, op. 'Ze kunnen in kaart brengen hoe een satelliet wordt gebruikt en de locaties van grondterminals identificeren.'

Europese reactie en veiligheidsmaatregelen

De Europese Commissie heeft de directe dreiging gebagatelliseerd, met een woordvoerder die stelde: 'Daar is niets nieuws aan. We zijn ons zeer bewust van dit probleem en zijn bereid om daar indien nodig tegenin te gaan.' Duitsland heeft echter een grote investering van €35 miljard aangekondigd om zijn militaire ruimte-architectuur tegen 2030 te herzien, inclusief de ontwikkeling van veilige satellietconstellaties en niet-kinetische verdedigingssystemen.

Duits minister van Defensie Boris Pistorius benadrukte het strategische belang: 'Satellietnetwerken zijn een achilleshiel voor moderne samenlevingen. Wie die aanvalt, kan hele landen platleggen.' Het Duitse plan omvat SATCOM Stage 4 - een veilige constellatie van meer dan 100 satellieten gemodelleerd naar de architectuur van het Amerikaanse Space Development Agency.

Bredere implicaties voor ruimteveiligheid

Dit incident vertegenwoordigt een significante escalatie in Ruslands hybride oorlogsvoeringsstrategie, waarbij het conflict zich uitbreidt naar het ruimtedomein. De activiteiten volgen eerdere rapporten over Rusland dat laserwapens ontwikkelt die satellieten kunnen verblinden en vertegenwoordigen een groeiende trend waarbij de ruimte een betwist militair domein wordt.

Terwijl Europese landen hun ruimteveiligheidsbeleid heroverwegen, benadrukt het incident de dringende noodzaak van modernisering van satellietinfrastructuur, verbeterde versleutelingsprotocollen en grotere internationale samenwerking in ruimtebewaking en -verdediging. De kwetsbaarheid van kritieke communicatie-infrastructuur in een baan om de aarde is een urgente veiligheidszorg geworden voor NAVO-bondgenoten en Europese partners.