CCP 105e verjaardag: Xi intensiveert anticorruptie

China's Communistische Partij viert 105 jaar, maar angst en verlamming grijpen ambtenaren

Op 1 juli 2026 vierde de Chinese Communistische Partij (CCP) haar 105e oprichtingsdag met grootse ceremonies in de Grote Hal van het Volk in Peking. President Xi Jinping hield een keynote-toespraak waarin hij beloofde de anticorruptiecampagne te intensiveren, en beschreef het als essentieel om 'virussen die het gezonde lichaam van de partij aantasten' te verwijderen. Maar achter de vieringen heerst een groeiend gevoel van angst en verlamming onder de Chinese bureaucratie, nu de anticorruptiedrift het veertiende jaar ingaat met recordaantallen onderzochte ambtenaren.

Sinds Xi de campagne in 2012 lanceerde, is de aanpak uitgebreid van hooggeplaatste 'tijgers' — senior-ambtenaren — tot miljoenen basis- 'vliegen'. Alleen al in 2025 dienden tuchtinstanties 789.000 zaken in en bestraften 677.000 personen, volgens officiële gegevens. Het aantal onderzochte hooggeplaatste ambtenaren (op ministerieel niveau of hoger) bereikte een record van 115 in 2025, waaronder voormalig landbouwminister Tang Renjian, die ter dood werd veroordeeld. De zuivering heeft ook de top van het leger gedecimeerd, met twee defensieministers die in drie jaar zijn verwijderd en de Centrale Militaire Commissie die is teruggebracht tot alleen Xi en één andere generaal.

De verbreding van de definitie van corruptie

China-experts zeggen dat de intensiteit van de campagne deels voortkomt uit een steeds bredere definitie van corruptie. Volgens Rahul Karan Reddy, een China-onderzoeker bij het ORCA Institute, vereisen de regels nu dat ambtenaren niet alleen nalaten om overheidsinstrumenten te misbruiken, maar ook 'politieke discipline' tonen. Wat dit in de praktijk betekent, is opzettelijk vaag.

'De regelgeving is opzettelijk dubbelzinnig om mensen te intimideren,' zegt Qian Jingyuan, een China-onderzoeker aan de Boston University. 'Veel ambtenaren zouden onder de huidige definitie als corrupt kunnen worden beschouwd, maar ze zijn ook zeer capabele economische managers.'

De dubbelzinnigheid heeft een verlammend effect gehad. Ambtenaren die ooit trots waren op creatieve probleemoplossing, houden zich nu strikt aan bevelen van bovenaf, uit angst dat elk initiatief achteraf als corrupt kan worden bestempeld. Deze bureaucratische verlamming komt op een kritiek moment, nu China te maken heeft met een vastgoedcrisis, deflatoire druk, zwak consumentenvertrouwen en de laagste economische groei in decennia.

'Ambtenaren zijn risicomijdend geworden en durven niet meer creatief te zijn. Ze voeren alleen uit wat van bovenaf wordt bevolen,' legt Reddy uit. 'Dit gebeurt precies wanneer hervormingen en oplossingen historisch gezien van onderaf kwamen.'

De impact van de Chinese anticorruptiecampagne op lokale economieën wordt steeds zichtbaarder. Infrastructuurprojecten stagneren, investeringsbeslissingen worden uitgesteld en beleidsimplementatie vertraagt doordat ambtenaren zelfbescherming boven prestaties stellen.

Loyaliteit boven groei: een strategische verschuiving

Onder Xi zijn de criteria voor de evaluatie van ambtenaren drastisch veranderd. Waar lokale kaderleden ooit voornamelijk werden beoordeeld op economische prestatie-indicatoren zoals bbp-groei, hebben politieke loyaliteit en strikte naleving van richtlijnen uit Peking nu prioriteit. Deze transformatie maakt deel uit van een bredere machtsconsolidatie voorafgaand aan het 20e Nationale Partijcongres in 2027, waar de topleiders van de partij voor de komende vijf jaar worden gekozen.

Volgens Qian dient de geïntensiveerde anticorruptieaanval twee doelen: Ten eerste zet het lokale overheden onder druk om centraal beleid sneller uit te voeren. Ten tweede biedt het een mechanisme om loyale ambtenaren te belonen met promoties terwijl potentiële rivalen worden verwijderd. De campagne is een managementinstrument geworden om discipline te waarborgen terwijl China strategische ambities nastreeft in technologie, AI en hernieuwbare energie te midden van intensiverende concurrentie met de Verenigde Staten.

In zijn jubileumtoespraak sloeg Xi een naar buiten gerichte toon aan en benadrukte de wereldwijde invloed van de CCP. Hij stelde dat de partij 'de trend en het traject van de wereldontwikkeling diepgaand heeft veranderd' en riep op tot het bevorderen van 'een nieuw type internationale betrekkingen'. Over Taiwan herhaalde hij dat hereniging 'de onwrikbare historische verantwoordelijkheid van de partij' is.

De anticorruptiestrategie van Xi Jinping wordt vergeleken met de zuiveringen uit het Mao-tijdperk, hoewel de methoden meer geïnstitutionaliseerd zijn. De Centrale Commissie voor Disciplinaire Inspectie (CCDI) maakt nu gebruik van big data en cloud computing om verfijnde corruptieschema's op te sporen met schaduwbedrijven, vertraagde steekpenningen en nepinvesteringen. In 2025 werden ook 19.000 omkopers onderzocht — een teken dat de campagne beide kanten van corrupte transacties aanpakt.

Recordaantallen, recordangst

De omvang van de campagne is overweldigend. Tussen januari en november 2025 werden 536.000 laaggeplaatste ambtenaren gestraft. Via de operatie 'Sky Net' haalde China 782 voortvluchtigen terug en recupereerde 23,66 miljard yuan ($3,38 miljard) aan illegale activa binnen elf maanden. Opmerkelijke successen waren de uitlevering van Zhou Jinghua uit Thailand en de terugkeer van Liang Jinwen na 28 jaar in het buitenland.

Toch vertoont de campagne geen tekenen van afname. In januari 2026 verklaarde het Vijfde Plenum van de CCDI dat de strijd 'ernstig en complex' blijft, met nieuwe prioriteiten die anticorruptie integreren met het 15e Vijfjarenplan (2026-2030) om economische prestaties veilig te stellen. Regio's op provinciaal niveau zijn aangewezen als het belangrijkste 'slagveld'.

Het CCP-congres van 2027 zal naar verwachting een cruciaal moment zijn. Historisch gezien zijn anticorruptiecampagnes geïntensiveerd in de aanloop naar partijcongressen, en 2026 lijkt geen uitzondering. Topgeneraals Zhang Youxia en Liu Zhenli werden in januari 2026 onderzocht, wat wijst op aanzienlijke onrust in de militaire leiding.

Impact: economische verlamming en politieke controle

De spanning tussen economische groei en politieke controle staat centraal in het huidige dilemma van China. De Economist meldde begin 2025 dat de economische herstelinspanningen van China werden belemmerd door een risicomijdende bureaucratie, waarbij lokale ambtenaren te bang waren om gedurfde beslissingen te nemen. De centrale overheid heeft geprobeerd kaderleden gerust te stellen, maar de boodschap wordt ondermijnd door het meedogenloze tempo van onderzoeken.

Qian Jingyuan vat de afweging samen: 'De partij moet economische groei en politieke controle in balans houden. Veel ambtenaren zijn, volgens de Chinese definitie, misschien corrupt, maar ze zijn ook zeer capabele economische managers. Zolang onduidelijk blijft wat wel en niet is toegestaan, zullen veel bestuurders risico's vermijden. Dat gaat uiteindelijk ten koste van de lokale economische ontwikkeling, terwijl de economische groei al lange tijd afneemt.'

Met 101 miljoen leden is de CCP 's werelds op een na grootste politieke partij. Haar legitimiteit is lang gebaseerd op het leveren van welvaart en stabiliteit. De anticorruptiecampagne heeft ongetwijfeld grove corruptie verminderd, maar de kosten — in termen van bureaucratische verlamming, onderdrukt initiatief en economische stagnatie — kunnen te hoog blijken. Of de partij een balans kan vinden tussen discipline en dynamiek, zal bepalen of ze de uitdagingen van de toekomst het hoofd kan bieden.

Veelgestelde vragen

Wat is de anticorruptiecampagne van de Chinese Communistische Partij?

De campagne, gelanceerd door president Xi Jinping in 2012, richt zich op corruptie op alle niveaus van de CCP en de overheid. Het heeft miljoenen ambtenaren onderzocht, van senior 'tijgers' tot basis- 'vliegen', en is uitgebreid met vage criteria zoals 'politieke discipline'.

Hoeveel ambtenaren zijn in 2025 onderzocht?

In 2025 dienden tuchtinstanties 789.000 zaken in en bestraften 677.000 personen. Een record van 115 hooggeplaatste ambtenaren (ministerieel niveau of hoger) werd onderzocht, waaronder voormalig landbouwminister Tang Renjian.

Waarom zijn Chinese ambtenaren bang?

De definitie van corruptie is opzettelijk breed en dubbelzinnig geworden, en omvat niet alleen omkoping maar ook het niet tonen van 'politieke discipline'. Deze onzekerheid maakt ambtenaren risicomijdend, omdat elk initiatief achteraf als corrupt kan worden bestempeld.

Hoe beïnvloedt de anticorruptiecampagne de Chinese economie?

De campagne heeft bureaucratische verlamming veroorzaakt, waardoor infrastructuurprojecten stagneren, investeringsbeslissingen worden uitgesteld en beleidsimplementatie wordt belemmerd. Dit komt op een moment dat China kampt met een vastgoedcrisis, deflatie en dalende bbp-groei.

Zal de anticorruptiecampagne doorgaan?

Ja. Xi heeft beloofd de campagne te intensiveren en te integreren met het 15e Vijfjarenplan (2026-2030). De aanloop naar het Nationale Partijcongres van 2027 zal naar verwachting leiden tot verdere onderzoeken terwijl Xi zijn macht consolideert.

Bronnen

• France 24: Xi belooft leger te versterken, corruptie te bestrijden
• CNBC: Xi benadrukt wereldwijde invloed in jubileumtoespraak
• BBC: Xi's anticorruptiecampagne gaat veertiende jaar in
• The Diplomat: China's anticorruptiewerk wordt nog intenser
• The Economist: China heeft bang gemaakte ambtenaren nodig om de economie te redden
• Staatsraad van China: Anticorruptiegegevens 2025