Europol waarschuwt: cocaïnesmokkel naar Europa bereikt recordniveau

Europese cocaïnecrisis bereikt ongekende schaal

Europa staat voor een cocaïnecrisis van historische proporties, volgens een harde nieuwe waarschuwing van Europol. De wetshandhavingsdienst van de Europese Unie heeft onthuld dat de cocaïnesmokkel naar het continent 'ongekende niveaus' heeft bereikt, gedreven door een explosieve productie in Latijns-Amerika en een groeiende vraag in Europese landen. 'De ontwikkelingen gaan zo snel dat traditionele detectie- en controlesystemen achterlopen,' stelt het Europol-rapport, dat een zorgwekkend beeld schetst van steeds geavanceerdere criminele netwerken die de autoriteiten voorblijven.

Geavanceerde smokkelmethoden evolueren snel

Drugshandelaren gebruiken opmerkelijk geavanceerde technologieën en methoden die traditionele wetshandhavingsbenaderingen uitdagen. De meest alarmerende ontwikkeling is het toenemende gebruik van semi-onderzeeërs - vaak 'narco-subs' genoemd - die net onder het wateroppervlak enorme oceaanafstanden kunnen overbruggen. Nog gisteren maakten Portugese autoriteiten een recordvangst van bijna 9 ton cocaïne uit zo'n vaartuig bij de Azorenarchipel, de grootste cocaïnevangst ooit in Portugal. 'Deze operatie toont zowel de omvang van het probleem als de noodzaak van internationale samenwerking,' zei een Portugese politiewoordvoerder.

Naast onderzeeërs gebruiken criminelen drones, heliumballonnen en versleutelde communicatiesystemen om zendingen te coördineren. Misschien wel het meest zorgwekkend zijn de verbergtechnieken die detectie met standaardapparatuur bijna onmogelijk maken. Cocaïne wordt nu verborgen in industriële machines, chemisch verwerkt in plastic producten, gemengd met voedselartikelen en zelfs aan scheepsrompen onder de waterlijn bevestigd in waterdichte pakketten die professionele duikers nodig hebben om te detecteren.

Verschuivende routes en kleinere havens

Grote Europese havens zoals Antwerpen, Rotterdam en Hamburg - ooit primaire toegangspunten - zien minder verkeer omdat criminelen zich aanpassen aan strengere veiligheidsmaatregelen. In plaats daarvan gebruiken handelaren steeds vaker overboekingen op volle zee, waarbij grote 'moederschepen' uit Latijns-Amerika lading overdragen aan kleinere vaartuigen die vervolgens naar kleinere, minder gecontroleerde Europese havens of kustgebieden varen. 'We zien een duidelijke verschuiving naar kleinere havens en kustzones waar toezicht minder intensief is,' legt Europol-directeur Catherine De Bolle uit in het rapport.

Deze strategische aanpassing heeft nieuwe uitdagingen gecreëerd voor wetshandhavingsinstanties die nu duizenden kilometers kustlijn en talloze kleinere havens moeten bewaken. Het rapport noemt specifiek toegenomen activiteit rond West-Afrika, waar cocaïne wordt overgedragen voordat het de laatste reis naar Europa maakt via de Canarische Eilanden en de zuidelijke Spaanse kust.

Recordproductie ontmoet groeiende vraag

De toename van smokkel correspondeert met recordcocaïneproductie in Latijns-Amerika, met name in Colombia, dat volgens recente statistieken ongeveer 61% van de wereldwijde teelt vertegenwoordigt. Tegelijkertijd blijft het cocaïnegebruik in Europa stijgen, waarbij de drug nu de op een na meest gebruikte illegale stof is na cannabis op het continent. Het Europese Drugrapport 2025 bevestigt een ongekende beschikbaarheid die aanzienlijke gezondheids- en sociale schade veroorzaakt.

Oproep tot gecoördineerde internationale respons

Het Europol-rapport benadrukt dat geen enkel land deze transnationale dreiging alleen kan bestrijden. 'Een gecoördineerde, op inlichtingen gebaseerde aanpak is nodig,' benadrukt het agentschap, en roept op tot verbeterde realtime gegevensuitwisseling tussen Europese landen en internationale partners, waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. De Portugese vangst waarbij werd samengewerkt met de Amerikaanse Drug Enforcement Administration en de Britse National Crime Agency dient als model voor dergelijke samenwerking.

Vooruitkijkend waarschuwt Europol dat de situatie kan verslechteren naarmate criminelen blijven innoveren. Het agentschap verwacht een toegenomen gebruik van onbemande onderzeeërs, autonome vaartuigen en geavanceerdere drone-technologie. Om deze ontwikkelingen tegen te gaan, beveelt Europol aan toezichtinspanningen te richten op kleinere havens, kustzones en open-zee-corridors, terwijl wordt geïnvesteerd in geavanceerde detectietechnologieën die gelijke tred kunnen houden met criminele innovatie.

De inzet is hoog - met bijna 9 ton in beslag genomen in één operatie die slechts een fractie vertegenwoordigt van wat waarschijnlijk doorkomt, staan Europese autoriteiten voor een ontmoedigende uitdaging om hun grenzen te beschermen tegen deze vloed van illegale stoffen.