9/11-slachtoffers: wonden na 25 jaar nog vers

Vijfentwintig jaar na de aanslagen van 11 september 2001 leven overlevenden van 9/11 in de Verenigde Staten nog dagelijks met de lichamelijke en emotionele gevolgen. Van hulpverleners op Ground Zero die tegen kanker vechten tot families die dierbaren verloren op gekaapte vliegtuigen: de wonden zijn nog vers. Overlevenden als Stanley Praimnath, Gordon Felt en Bill Hayes tonen dat 9/11 geen afgesloten geschiedenis is, maar een voortdurende realiteit.

De ochtend die alles veranderde

Op 11 september 2001 haastten forenzen in New York zich naar de treinen richting Manhattan, net als vandaag. Stanley Praimnath, die op de 81e verdieping van de South Tower voor Fuji Bank werkte, zat al achter zijn bureau toen het eerste vliegtuig de North Tower raakte. 'Ik zei: ik ga nu naar huis,' vertelt hij. Een beveiliger verzekerde hem echter dat het gebouw veilig was. Even later trof een tweede vliegtuig zijn toren. 'De hele verdieping was aan stukken gereten, alsof er een enorme sloopkogel doorheen was gegaan.' De tijdlijn van de aanslagen van 11 september laat zien hoe snel het alledaagse in een catastrofe veranderde.

Drie verhalen van overleven en verlies

Stanley Praimnath: ontsnappen uit de South Tower

Stanley was een van de weinigen die uit de impactzone wisten te komen. Nadat Brian Clark, drie verdiepingen hoger, zijn hulpgeroep hoorde, daalden de twee mannen 1.620 treden af voordat de South Tower minder dan een uur na de inslag instortte. Daarna worstelde Stanley met overlevingsschuld: waarom leefde hij terwijl zoveel collega's stierven? Hij vond antwoorden in het geloof, werd pastor en overleefde leukemie, vastgesteld op 11 september 2020, plus een viervoudige bypass. 'Mijn zus zei ooit: Stan, jij hebt meer levens dan een kat.'

Gordon Felt: een broer verloren op vlucht 93

Gordon Felt hoorde van de aanslagen via een collega en zette de tv aan precies toen het tweede vliegtuig de South Tower raakte. 'Toen wisten we dat het geen ongeluk was en dat we werden aangevallen.' Zijn broer Edward zat aan boord van United-vlucht 93, die neerstortte in Pennsylvania nadat passagiers zich verzetten. Edwards noodoproep vanuit het toilet van het vliegtuig — 'Er is een kaping gaande. Kunt u mij nog horen, meneer? Hallo?' — is een van de laatste tekenen van leven. 'Wonden genezen niet,' zegt Gordon. 'En misschien willen we dat ook niet. Vlucht 93 is ook een verhaal van enorme moed en hoop.'

Bill Hayes: drie dagen op Ground Zero

Brandweerman Bill Hayes was al bezig met een keukenbrand toen hij hoorde dat het Pentagon was geraakt. Hij nam een boodschap op voor zijn vrouw voordat hij uitrukte. Drie dagen lang zocht hij in het puin van wat hij 'de kuil' noemt, zonder overlevenden te vinden. Later kreeg hij twee keer kanker, wat volgens hem verband houdt met zijn tijd bij het World Trade Center. 'Ik vind mezelf geen held, maar ik werkte met helden,' zegt hij. 'We deden alles wat menselijkerwijs mogelijk was.'

De gezondheidsschade op lange termijn

Naast de emotionele littekens is de lichamelijke tol enorm. Volgens het World Trade Center Health Program hebben reddings- en herstelwerkers een 11% hoger risico op kanker dan de algemene bevolking. Van de WTC-hulpverleners met kanker is 86% vijf jaar later nog in leven, tegenover 63% van niet-blootgestelde New Yorkers. In 2024 waren meer dan 132.000 mensen ingeschreven en hadden 4.257 mensen een kankercertificering. PTSS en luchtwegaandoeningen blijven wijdverbreid.

Waarom 9/11 een open wond blijft

Voor Gordon Felt mag het verhaal van 9/11 niet worden vergeten. 'Het is geschiedenis waar we nog middenin zitten,' zegt hij. 'We dragen dit verhaal in ons hart en op onze schouders. Er komt een dag dat wij er niet meer zijn. Dan moeten anderen het overnemen.' Het 9/11 Memorial and Museum in New York is een tastbare herinnering, maar de ooggetuigen worden minder. Nu de 25e verjaardag voorbij is, groeit de urgentie om hun verhalen te bewaren.

FAQ

Wat zijn de meest voorkomende langetermijngevolgen voor de gezondheid?

Kanker, chronische luchtwegaandoeningen zoals astma en GERD, en psychische aandoeningen zoals PTSS en depressie, aldus het World Trade Center Health Program.

Hoeveel mensen zijn ingeschreven in het 9/11-gezondheidsprogramma?

In maart 2024 bedroeg het totale aantal inschrijvingen 132.530, waaronder hulpverleners, herstelwerkers en overlevenden.

Hebben hulpverleners een hoger kankerrisico?

Ja, onderzoek toont een 11% hoger algeheel kankerrisico bij reddings- en herstelwerkers.

Wat gebeurde er met vlucht 93?

United-vlucht 93 stortte neer bij Shanksville, Pennsylvania, nadat passagiers en bemanning zich tegen de kapers verzetten.