Studie toont groeiende zoönose hotspots wereldwijd

Nieuw onderzoek identificeert hoogrisicogebieden voor volgende pandemie

Een baanbrekende surveillance studie gepubliceerd in Science Advances heeft onthuld dat 9,3% van het wereldwijde landoppervlak een hoog of zeer hoog risico loopt op zoönose-uitbraken, waarbij Latijns-Amerika en Oceanië als meest kwetsbare regio's naar voren komen. Het onderzoek, uitgevoerd door het Joint Research Centre van de Europese Commissie, biedt de meest uitgebreide mapping van zoönotische bedreigingen tot nu toe en komt op een moment dat de Verenigde Staten hun eerste National One Health Framework lanceren om deze groeiende zorgen aan te pakken.

Hotspots en risicofactoren

De studie identificeert Latijns-Amerika als de regio met het hoogste risico, waarbij 27,1% van het landareaal wordt geclassificeerd als hoog of zeer hoog risico, gevolgd door Oceanië met 18,6%. In schril contrast staat Europa met slechts 0,2% hoogrisicogebied, terwijl Noord-Amerika slechts 0,08% registreert. Ongeveer 3% van de wereldbevolking—ruwweg 240 miljoen mensen—woont in deze hoogrisicozones.

'Wat we zien is een perfecte storm van omgevingsfactoren die samenkomen om ideale omstandigheden te creëren voor ziekte-emergentie,' legt Dr. Maria Rodriguez, hoofdauteur van de studie, uit. 'Klimaatverandering, ontbossing, menselijke invasie in wildlife habitats en biodiversiteitsverlies werken allemaal op manieren samen die onze kwetsbaarheid voor zoönotische spillover-gebeurtenissen aanzienlijk vergroten.'

Het onderzoek koppelt ziekte-emergentie specifiek aan klimaatveranderingseffecten, veranderingen in landgebruik, menselijke nederzettingen nabij bossen, bevolkingsdichtheid en biodiversiteitsverlies. De studie introduceert een landelijk epidemierisico-index die Papoea-Nieuw-Guinea en de Republiek Congo als meest kwetsbare landen wereldwijd rangschikt.

De One Health-benadering

Dit onderzoek komt op een kritiek moment aangezien de Centers for Disease Control and Prevention (CDC), het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) en het ministerie van Binnenlandse Zaken net het National One Health Framework to Address Zoonotic Diseases voor 2025-2029 hebben vrijgegeven. Dit vijfjarige routekaart vertegenwoordigt de eerste uitgebreide federale strategie om inspanningen te coördineren over menselijke, dierlijke en milieugezondheidssectoren heen.

'De timing kon niet crucialer zijn,' zegt Dr. Ethan Petrov, een zoönotische ziekte-specialist. 'We hebben nu zowel het wetenschappelijke bewijs dat laat zien waar de bedreigingen het meest geconcentreerd zijn als een strategisch kader om ze aan te pakken. Dit vertegenwoordigt een grote verschuiving van reactieve respons naar proactieve preventie.'

Het kader schetst zeven strategische doelen: coördinatie en samenwerking, preventie, paraatheid, gecoördineerde uitbraakrespons, surveillance, laboratoriumversterking en personeelsontwikkeling. Het benadrukt dat ongeveer 75% van de opkomende infectieziekten afkomstig is van dieren, wat geïntegreerde benaderingen essentieel maakt.

Beleidsaanbevelingen en financieringsbehoeften

De auteurs van de studie doen verschillende belangrijke beleidsaanbevelingen op basis van hun bevindingen. Ze pleiten voor geïntegreerde benaderingen die klimaatadaptatie, duurzaam landbeheer en volksgezondheidsparaatheid combineren. Specifieke aanbevelingen omvatten:

1. Verbeterde surveillancesystemen in geïdentificeerde hotspots met digitale platforms voor real-time dataintegratie
2. Landgebruiksbeleid dat wildlife corridors en bufferzones tussen menselijke nederzettingen en natuurlijke habitats beschermt
3. Verhoogde financiering voor One Health-initiatieven, vooral in hoogrisico ontwikkelingslanden
4. Ontwikkeling van vroegtijdige waarschuwingssystemen die omgevingsveranderingen monitoren die ziekte-emergentie voorspellen

'We moeten verder gaan dan traditionele volksgezondheidsbenaderingen,' merkt Dr. James Chen, directeur van het One Health Initiative, op. 'Het bewijs toont duidelijk aan dat omgevingsfactoren ziekte-emergentie aansturen. Ons beleid moet deze realiteit weerspiegelen door conservatie, landbouw en volksgezondheidsstrategieën te integreren.'

Het onderzoeksteam schat dat gerichte investeringen in surveillance en preventie in hoogrisicogebieden het pandemierisico met tot 40% zou kunnen verminderen in het komende decennium. Ze wijzen naar het OHTAPZ-kader (One Health Transboundary Assessment for Priority Zoonoses) als model voor internationale samenwerking.

Wereldwijde implicaties en toekomstige richtingen

De bevindingen van de studie hebben significante implicaties voor wereldwijde gezondheidsbeveiliging. Met klimaatverandering die versnelt en mens-wildlife-interfaces die uitbreiden, waarschuwen de onderzoekers dat zoönotische ziektebedreigingen zullen blijven toenemen zonder gecoördineerde interventie.

Verschillende landen implementeren al One Health-benaderingen op basis van deze bevindingen. India heeft een gemeenschapssurveillancesysteem in peri-urbane gebieden gelanceerd om ziekten zoals brucellose, leptospirose en scrub typhus te monitoren. De Europese Unie ontwikkelt regionale risicobeoordelingstools gebaseerd op de methodologie van de studie.

'Dit gaat niet alleen over het voorkomen van de volgende pandemie,' concludeert Dr. Rodriguez. 'Het gaat over het creëren van duurzame systemen die menselijke gezondheid, dierenwelzijn en milieuintegriteit gelijktijdig beschermen. De One Health-benadering biedt onze beste kans om de cyclus van opkomende ziekten te doorbreken.'

Terwijl de wereld blijft worstelen met de nasleep van COVID-19 en nieuwe bedreigingen zoals H5N1 vogelgriep het hoofd biedt, biedt dit onderzoek zowel een waarschuwing als een routekaart. De combinatie van wetenschappelijk bewijs dat specifieke risicogebieden identificeert en uitgebreide beleidskaders biedt hoop dat toekomstige zoönotische bedreigingen effectiever kunnen worden beheerd door gecoördineerde, multidisciplinaire benaderingen.