De concurrentie om kritieke mineralen is in 2026 geëscaleerd tot een geopolitieke strijd. Met China dat 70% van zeldzame-aardeverwerking controleert en tegen 2035 meer dan 60% van geraffineerd lithium en kobalt levert, herschrijft de wedloop om strategische autonomie de wereldhandel. Het WEF Global Risks Report 2026 noemt geoeconomische confrontatie het grootste mondiale risico.
China's dominantie en bewapening van ketens
China controleert 90% van zeldzame-aardeverwerking, 80% van wolfraam en 60% van antimoon. Exportcontroles in 2025-2026 verlaagden goedkeuringen voor Europese bedrijven tot onder 25% en verzesvoudigden prijzen. De Chinese exportcontroles op zeldzame aardes zijn een hefboom voor concessies.
Amerikaanse reactie: bilaterale deals
De VS sloot in 2025 een raamwerk met Australië en investeerde $3 miljard. Op 4 februari 2026 vond de Critical Minerals Ministerial plaats, met 11 nieuwe bilaterale raamwerken, FORGE als opvolger van MSP, en $30 miljard aan financiering. Project Vault is een strategische reserve van $10 miljard. De Amerikaanse strategie voor kritieke mineralen is deal-gedreven.
EU Critical Raw Materials Act: ambitie
De CRMA (mei 2024) stelt doelen: 10% winning, 40% verwerking, 25% recycling in 2030. In 2026 selecteerde de EU 60 projecten en lanceerde ReSourceEU met €3 miljard. Vergunningen zijn versneld; partnerschappen met Brazilië, Oekraïne en Noord-Afrika. De impact van de EU CRMA wordt gevolgd, maar financiering blijft een uitdaging.
Nieuwe spelers: Golfstaten
Saoedi-Arabië en de VAE investeren >$100 miljard in lithium, koper en zeldzame aardes. Ma'aden leidt raffinage; VAE bouwt hubs via staatsfondsen. De Golfstaten pivot naar kritieke mineralen kan de dynamiek hervormen.
Gevolgen voor handel
Geoeconomische confrontatie is top risico. De risico's in toeleveringsketens nemen toe door afname van multilaterale samenwerking. Westerse landen hebben 12-18 maanden om in te grijpen.
Deskundigen
Dr. Sarah Chen: 'Kritieke mineralen zijn de nieuwe olie.' John Smith: 'De bilaterale aanpak mist diepgang van Chinees industriebeleid.'
FAQ
Wat zijn kritieke mineralen?
Essentiële grondstoffen met kwetsbare ketens, zoals zeldzame aardes, lithium, kobalt, koper en wolfraam.
Waarom is China dominant?
China controleert 70-90% van de verwerking door decennia van industriebeleid.
Wat is de EU CRMA?
Wet uit 2024 met doelen voor winning, verwerking en recycling om afhankelijkheid te verminderen.
Hoe komen Golfstaten binnen?
Zij investeren >$100 miljard via staatsfondsen in mijnbouw en raffinage.
Vooruitzicht 2026?
Competitief en onzeker; zonder actie blijft westerse kwetsbaarheid voor Chinese hefboomwerking.
Conclusie
De wedloop hervormt machtsdynamiek. China's dominantie, VS-deals, EU-regels en Golfstaten creëren een gefragmenteerd landschap. Het venster voor actie is klein.
Follow Discussion