2026 Alliantie Kritieke Mineralen: VS en Europa tegen China

De Critical Minerals Ministerial van februari 2026 in Washington D.C. markeerde een keerpunt in de wereldwijde strijd om zeldzame aardmetalen en kritieke mineralen. China controleert ongeveer 90% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen en verscherpt de exportcontroles op strategische materialen. De VS en bondgenoten werken aan een alternatieve toeleveringsketen. Het ministeriële overleg, georganiseerd door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en vicepresident JD Vance, bracht 54 landen en de Europese Commissie samen. Dit leidde tot 11 nieuwe bilaterale kaders en de lancering van het FORGE-initiatief met meer dan $30 miljard aan overheidsfinanciering. Maar kan het Westen de afhankelijkheid van Peking binnen een decennium werkelijk verminderen?

China's greep op kritieke mineralen

China's dominantie is het resultaat van decennialange strategische investeringen in een geïntegreerd verwerkingssysteem: mijnbouw, scheiding, raffinage en magneetproductie. Begin 2026 controleert China 90% van de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam en 60% van antimoon. Meer dan 80% van de Europese bedrijven is voor deze materialen afhankelijk van Chinese toeleveringsketens. In april 2025 voerde China exportcontroles in op zeven zeldzame aardmetalen, waaronder samarium, gadolinium en lutetium. In oktober 2025 volgden beperkingen op verwerkingsapparatuur. De gevolgen zijn ernstig: de goedkeuringspercentages voor Europese bedrijven daalden onder de 25%, terwijl de prijzen voor kritieke mineralen buiten China tot zes keer stegen. De Europese Centrale Bank meldde dat de Chinese verzendingen van magneten met zeldzame aardmetalen met ongeveer 75% daalden ten opzichte van het voorgaande jaar. Peking gebruikt een strategie van 'beheerde afhankelijkheid': tijdelijke, omkeerbare beperkingen die maximale hefboomwerking creëren zonder een verenigde Westerse reactie uit te lokken. De EU-koolstofgrensheffing en andere handelsmaatregelen compliceren het geopolitieke landschap verder.

Het Westerse antwoord: FORGE, Project Vault en bilaterale deals

FORGE: een nieuw multilateraal kader

Het middelpunt van de Amerikaanse respons is FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement), aangekondigd op het ministeriële overleg van februari 2026 als opvolger van het Minerals Security Partnership. Onder leiding van Zuid-Korea wil FORGE een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen creëren met gecoördineerde minimumprijzen. Vicepresident Vance beschreef referentieprijzen die worden gehandhaafd via aanpasbare tarieven om stabiele investeringsvoorwaarden te scheppen. Het initiatief moet bilaterale overeenkomsten koppelen tot een functionerend systeem dat twee derde van de wereldeconomie beslaat, maar operationele details moeten nog worden verduidelijkt.

Project Vault en $30 miljard aan financiering

De Amerikaanse overheid heeft de afgelopen zes maanden meer dan $30 miljard aan leningen en investeringen voor kritieke mineraalprojecten gemobiliseerd. Een vlaggenschipinitiatief is Project Vault, een strategische reserve van $10 miljard, gesteund door EXIM. Dit publiek-private partnerschap heeft tot doel essentiële materialen op te slaan en de kwetsbaarheid voor verstoringen van het aanbod te verminderen. Daarnaast kondigde het U.S. Trade and Development Agency vijf wereldwijde evenementen aan om Amerikaanse expertise te tonen.

Bilaterale kaders: 21 deals in vijf maanden

Tijdens het ministeriële overleg ondertekenden de VS 11 nieuwe bilaterale kaders met onder meer Argentinië, Marokko, de Filippijnen en het Verenigd Koninkrijk. Samen met tien eerdere overeenkomsten heeft de VS nu 21 deals gesloten in vijf maanden. Deze kaders omvatten gezamenlijke investeringsverplichtingen, technologieoverdracht en gestroomlijnde vergunningsprocedures. Argentinië beschikt over aanzienlijke lithiumreserves, Marokko over fosfaatafzettingen met zeldzame aardbijproducten, en de Filippijnen zijn rijk aan nikkel en kobalt. De economische crisis van 2025 in verschillende ontwikkelingslanden heeft hen ontvankelijker gemaakt voor Westerse investeringen.

Europa's parallelle inspanningen

De Europese Unie staat niet stil. De EU Critical Raw Materials Act, aangenomen in 2024, stelt doelen voor 2030: 10% van de jaarlijkse behoefte voor winning, 40% voor verwerking en 25% voor recycling. In december 2025 nam de Commissie het RESourceEU-actieplan aan, met €3 miljard voor strategische projecten. Begin 2026 werd een Europees Centrum voor Kritieke Grondstoffen opgericht. Europa staat echter onder grote druk: de ECB ontdekte dat meer dan 80% van de grote Europese bedrijven zich binnen drie schakels van een Chinese producent van zeldzame aardmetalen bevindt. Deze indirecte blootstelling betekent dat Europese bedrijven kwetsbaar blijven, zelfs wanneer ze uit niet-Chinese landen betrekken. Experts op het gebied van regulering van kunstmatige intelligentie waarschuwen dat de afhankelijkheden van chips en zeldzame aardmetalen met elkaar verbonden zijn.

Kan het Westen onafhankelijke toeleveringsketens opbouwen?

De structurele uitdaging

Het opbouwen van onafhankelijke verwerkingscapaciteit buiten China is een monumentale taak. Het opzetten van een volledig geïntegreerde toeleveringsketen voor zeldzame aardmetalen duurt doorgaans 20 tot 30 jaar. China's voordelen zijn schaal, opgebouwde expertise, goedkope energie en tolerantie voor milieukosten die het Westen onaanvaardbaar vindt. De huidige niet-Chinese productie is dun: Lynas Rare Earths exploiteert de grootste raffinaderij buiten China in Maleisië en projecteert 53% productiegroei in 2026. MP Materials, eigenaar van de Mountain Pass-mijn in Californië, kreeg een investering van $400 miljoen van het Pentagon en evalueert een magnetencampus in Texas. Beide bedrijven zijn echter nog afhankelijk van China voor bepaalde verwerkingsstappen. Energy Fuels heeft raffinagecapaciteit in Utah, Neo Performance Materials opende Europa's eerste magneetfabriek in Estland, en Frankrijks Carester streeft naar ingebruikname eind 2026.

Het venster van 12-18 maanden

Deskundigen waarschuwen voor een smaller wordend venster van 12-18 maanden om beslissend op te treden. Als het Westen er niet in slaagt om tegen eind 2027 geloofwaardige alternatieve capaciteit op te bouwen, kan de Chinese dominantie structureel worden verankerd. Het S&P Global-rapport van januari 2026 bevestigt dat knelpunten in het aanbod van zeldzame aardmetalen naar verwachting het hele jaar zullen aanhouden. Het Quad Critical Minerals Initiative, gelanceerd in juli 2025, vertegenwoordigt een andere multilaterale inspanning, maar wordt geconfronteerd met uiteenlopende regelgeving en financieringsuitdagingen.

Deskundigenperspectieven

'China bewapent controle in plaats van schaarste', zegt een analyse van Rare Earth Exchanges. 'De tijdelijke, omkeerbare beperkingen behouden de prijszettingsmacht terwijl grootschalige Westerse investeringen in alternatieven worden ontmoedigd.' De analyse schetst drie strategische paden: beheerde afhankelijkheid, kostbare onafhankelijkheid of een hybride model. Het Atlantic Council merkt op dat FORGE een verschuiving betekent van eenzijdige actie naar samenwerking, maar de TIME-analyse van april 2026 vraagt zich af of bondgenoten de VS zullen vertrouwen gezien de lopende tariefgeschillen.

FAQ

Wat zijn zeldzame aardmetalen en waarom zijn ze belangrijk?

Zeldzame aardmetalen zijn 17 metalen die essentieel zijn voor permanente magneten, elektrische voertuigmotoren, windturbines, defensiesystemen en consumentenelektronica. Ze zijn relatief overvloedig in de aardkorst, maar moeilijk te winnen en te verwerken.

Hoeveel controle heeft China over de wereldwijde verwerking van zeldzame aardmetalen?

China controleert ongeveer 90% van de verwerking van zeldzame aardmetalen, 80% van wolfraam en 60% van antimoon, en domineert de magneetproductie met 94% van de wereldwijde capaciteit.

Wat is FORGE?

FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement) is een door de VS geleid multilateraal initiatief, aangekondigd in februari 2026, dat een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen wil creëren met gecoördineerde minimumprijzen, onder voorzitterschap van Zuid-Korea.

Kan het Westen de afhankelijkheid van China binnen tien jaar verminderen?

De meeste experts achten volledige onafhankelijkheid binnen tien jaar onrealistisch. Het opbouwen van geïntegreerde verwerkingscapaciteit duurt 20-30 jaar. Een hybride aanpak van gerichte investeringen, gediversifieerde partnerschappen en recyclingtechnologieën is realistischer.

Wat is Project Vault?

Project Vault is een publiek-privaat initiatief van $10 miljard, gesteund door de U.S. Export-Import Bank, om een strategische reserve van kritieke mineralen op te bouwen als buffer tegen verstoringen van het aanbod.

Conclusie: een lange weg voor ons

Het ministeriële overleg van 2026 vertegenwoordigt een ongekende Westerse coördinatie op het gebied van toeleveringsketenbeveiliging. Met 54 landen, $30 miljard aan financiering en 21 bilaterale deals is het momentum echt. China's structurele voordelen betekenen echter dat het doorbreken van zijn greep decennialange inzet zal vergen. Het meest realistische pad is een hybride aanpak: strategische reserves opbouwen, investeren in binnenlandse verwerking, internationale partnerschappen smeden en recyclingtechnologieën versnellen. Het venster voor actie wordt kleiner, maar het ministeriële overleg van februari 2026 zou het keerpunt kunnen zijn dat toekomstige historici aanwijzen als het moment waarop het Westen eindelijk begon te concurreren.

Bronnen

• U.S. Department of State, '2026 Critical Minerals Ministerial,' 4 februari 2026
• Rare Earth Exchanges, 'China's 2026 Export Controls Redraw the Global Supply Chain Map,' 2026
• Europese Centrale Bank, Economisch Bulletin nr. 6/2025
• Atlantic Council, 'US Critical Minerals Policy Goes Collaborative with FORGE,' februari 2026
• S&P Global, 'Rare Earth Supply Bottlenecks Set to Persist in 2026,' 27 januari 2026
• Europese Commissie, 'RESourceEU Action Plan,' december 2025
• Bipartisan Policy Center, 'Project Vault en FORGE,' 2026
• Perkins Coie, 'Presidential Action on Semiconductors and Critical Minerals,' januari 2026