Deutsch
English
Español
Français
Nederlands
Português
Het mondiale landschap van kritieke mineralen ondergaat de meest ingrijpende transformatie in decennia. China's licentieregime voor zeldzame aardmetalen uit 2025, gecombineerd met zijn dominantie van meer dan 60% van de mondiale raffinage van kritieke mineralen, heeft westerse naties in een ongekende race om voorzekerheid gedwongen. Met de VS die 21 bilaterale kaderovereenkomsten in vijf maanden sloten, de EU die 60 Strategische Projecten selecteerde onder de Critical Raw Materials Act, en de lancering van het FORGE-verbond, markeert 2026 een structurele heroriëntatie van mondiale minerale toeleveringsketens. Dit artikel analyseert of deze westerse tegenmaatregelen de strategische afhankelijkheid van Peking betekenisvol kunnen verminderen, of dat de kloof tussen ambitieuze beleidsdoelen en werkelijke verwerkingscapaciteit de VS en Europa kwetsbaar laat voor toekomstige dwang.
China's licentieregime: de onzichtbare muur
In april 2025 voerde China nieuwe exportlicentie-eisen in voor zeven zeldzame aardelementen — samarium, gadolinium, terbium, dysprosium, lutetium, scandium en yttrium — onder Aankondiging nr. 18. Alle exporten vereisen nu een MOFCOM-exportlicentie, met een verwerkingstijd van maximaal 45 werkdagen. De licentieregime 2026 bereikte volledige implementatie op 4 april 2026, waarbij midden- tot zware zeldzame aardelementen in een restrictief, per geval gelicentieerd regime werden geplaatst. Een opgeschorte '0,1%-regel' die buitenlandse producten met Chinese zeldzame aardmetalen kan treffen, vervalt op 10 november 2026.
China voerde in oktober 2025 extraterritoriale exportcontrolbepalingen in, waarmee het stroomafwaarts gebruik van gecontroleerde materialen kan reguleren, zelfs nadat ze Chinees grondgebied hebben verlaten. Handhaving is uitgesteld tot november 2026 na diplomatiek overleg. Deze maatregelen treffen vooral de auto- en levenswetenschappenindustrie, aangezien China ongeveer 90% van de mondiale raffinagecapaciteit voor zeldzame aardmetalen voor zijn rekening neemt. Transparantie in toeleveringsketens is nu een compliance-noodzaak voor fabrikanten wereldwijd.
Westerse tegenmaatregelen: een driedubbele strategie
De Amerikaanse aanpak: bilaterale deals en FORGE
Op 4 februari 2026 organiseerden de VS de Critical Minerals Ministerial 2026, onder leiding van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio samen met vicepresident JD Vance en andere kabinetsleden. Vertegenwoordigers van 54 landen en de Europese Commissie namen deel. Het evenement was gericht op het hervormen van de mondiale markt voor kritieke mineralen en zeldzame aardmetalen. Belangrijke resultaten: 11 nieuwe bilaterale kaders of MOU's werden ondertekend, waarmee het totaal op 21 deals in vijf maanden kwam, met landen zoals Argentinië, Marokko, de Filipijnen en de VAE.
De VS lanceerden ook FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement) als opvolger van het Minerals Security Partnership, onder voorzitterschap van Zuid-Korea. FORGE is een plurilaterale coalitie die een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen creëert, met gecoördineerde minimumprijzen om marktmanipulatie tegen te gaan. Vicepresident JD Vance verwees naar referentieprijzen die via aanpasbare tarieven worden gehandhaafd. De Amerikaanse overheid heeft meer dan $30 miljard gemobiliseerd voor kritieke mineraalprojecten, waaronder EXIM Bank's Project Vault — een binnenlandse strategische reserve van $10 miljard.
De EU Critical Raw Materials Act
De Europese Critical Raw Materials Act stelt duidelijke 2030-doelen: 10% van de jaarlijkse EU-extractiebehoeften, 40% voor verwerking en 25% voor recycling. Maximaal 65% van de jaarlijkse aanvoer van een strategische grondstof mag uit één derde land komen. De EU heeft 60 Strategische Projecten geselecteerd en kondigde financiering aan van tot €3 miljard ($3,5 miljard) voor 2026 via het ReSourceEU-actieplan. De EU Critical Raw Materials Act omvat ook versnelde vergunningsprocedures voor strategische projecten.
FORGE en transatlantische coördinatie
De EU en VS hebben een alliantie voor kritieke mineralen gesmeed, gericht op het versterken van toeleveringsketens voor zeldzame aardmetalen en andere kritieke mineralen. De alliantie omvat gezamenlijke investeringen in mijnbouwprojecten, recyclinginitiatieven en onderzoek naar alternatieve materialen. FORGE streeft naar afstemming van handelsbeleid, prijssignalen en markttoegang over partnerlanden heen. De FORGE alliantie kritieke mineralen vertegenwoordigt een belangrijke stap richting gecoördineerd westers optreden.
Impact en implicaties: kan de kloof worden gedicht?
Ondanks deze ambitieuze initiatieven blijven er aanzienlijke uitdagingen. China's dominantie in de verwerking — met name voor zware zeldzame aardmetalen — is diepgeworteld. Het bouwen van nieuwe verwerkingscapaciteit duurt jaren en vereist enorme kapitaalinvesteringen. Het Global Risks Report 2026 van het World Economic Forum identificeert geo-economische confrontatie als het grootste risico op korte termijn, waarbij 68% van de respondenten een meer gefragmenteerde multipolaire wereld verwacht. De WEF Global Risks Report 2026 benadrukt dat deze risico's elkaar versterken.
De kloof tussen westerse beleidsdoelen en werkelijke verwerkingscapaciteit blijft aanzienlijk. Hoewel de VS 21 bilaterale overeenkomsten heeft gesloten en $30 miljard heeft gemobiliseerd, duurt de ontwikkeling van mijn-tot-magneet-toeleveringsketens een decennium of langer. De EU-doelen voor 2030 (40% verwerking, 25% recycling) zijn ambitieus maar kennen implementatiehindernissen. China's extraterritoriale controles en de dreigende '0,1%-regel' voegen onzekerheid toe.
Deskundigenperspectieven
'De uitdaging van kritieke mineralen gaat niet alleen over mijnbouw — het gaat om verwerkings-, raffinage- en productiecapaciteiten die China decennia heeft opgebouwd,' zei een senior analist bij de Atlantic Council. 'FORGE en de EU Critical Raw Materials Act zijn belangrijke stappen, maar zonder enorme investeringen in stroomafwaartse verwerkingscapaciteit blijven westerse naties kwetsbaar.'
'China's licentieregime is een strategisch instrument om invloed op mondiale toeleveringsketens te maximaliseren,' merkte een handelsbeleidsexpert bij het Center for Strategic and International Studies op. 'De extraterritoriale bepalingen zijn bijzonder zorgwekkend, omdat ze Peking in staat stellen het gebruik van Chinese materialen te controleren, zelfs in buitenlandse producten.'
FAQ
Wat is China's licentieregime voor zeldzame aardmetalen in 2026?
China's bijgewerkte catalogus voor exportlicenties, van kracht sinds 4 april 2026, vereist per geval licenties voor midden- tot zware zeldzame aardelementen. Verwerking duurt tot 45 werkdagen.
Wat is FORGE?
FORGE (Forum on Resource Geostrategic Engagement) is een door de VS geleide plurilaterale coalitie, gelanceerd in februari 2026 als opvolger van het Minerals Security Partnership, gericht op een preferentiële handels- en investeringszone met gecoördineerde minimumprijzen.
Hoeveel bilaterale overeenkomsten heeft de VS gesloten?
De VS hebben in vijf maanden 21 bilaterale kaderovereenkomsten voor kritieke mineralen ondertekend, met landen zoals Argentinië, Marokko, de Filipijnen en de VAE.
Wat zijn de EU-doelen voor 2030 onder de Critical Raw Materials Act?
De EU streeft ernaar om tegen 2030 10% van de jaarlijkse extractiebehoeften, 40% van de verwerkingsbehoeften en 25% van de recyclingbehoeften in eigen land te realiseren. Maximaal 65% van een strategische grondstof mag uit één derde land komen.
Waarom is geo-economische confrontatie het grootste risico in 2026?
Het WEF Global Risks Report 2026 rangschikt geo-economische confrontatie als het grootste risico op korte termijn vanwege toenemende handelsspanningen, sancties, tarieven en strategische economische rivaliteit tussen grootmachten.
Conclusie: een lange weg voor de boeg
2026 markeert een kritiek kantelpunt in de mondiale race om kritieke mineralen. Hoewel westerse naties ambitieuze initiatieven hebben gelanceerd — van FORGE tot de EU Strategische Projecten — blijft de kloof tussen beleidsambitie en werkelijke verwerkingscapaciteit ontmoedigend. China's diepgewortelde dominantie in raffinage, gecombineerd met zijn evoluerende exportcontroleregime, betekent dat een betekenisvolle vermindering van de strategische afhankelijkheid jaren, zo niet decennia, zal duren. De komende maanden zullen uitwijzen of de nieuw gesmede allianties politieke toezeggingen kunnen omzetten in tastbare veerkracht van de toeleveringsketen, of dat de structurele voordelen die Peking heeft opgebouwd onoverkomelijk blijken.
Follow Discussion