Ig Nobelprijs: Nederlander wint met begraven onderbroeken

Een Nederlandse wetenschapper heeft de Ig Nobelprijs 2026 gewonnen voor een citizen-science-experiment met meer dan duizend vrijwilligers, die 2000 katoenen onderbroeken en 12.000 theezakjes begroeven in Zwitserland om bodemgezondheid te meten. Professor Marcel van der Heijden van de Universiteit Zürich ontving de prijs voor 'Proof by Underpants'.

Wat is de Ig Nobelprijs?

De Ig Nobelprijzen eren onderzoek dat eerst laat lachen en daarna laat nadenken. Sinds 1991 bekroont de prijs ongebruikelijke maar nuttige wetenschap. Het bodemgezondheidsonderzoek achter de onderbroekenstudie leverde het team de prijs voor bodemkunde op.

Het experiment met begraven onderbroeken uitgelegd

Vijf jaar geleden wilde Van der Heijdens team weten hoe landgebruik bodemleven beïnvloedt. Ze kozen voor onderbroeken om deelnemers aan te trekken. Vlak na de aankondiging meldden duizend mensen zich aan. Uiteindelijk begroeven vrijwilligers meer dan 2000 onderbroeken en 12.000 theezakjes op ongeveer duizend locaties.

Hoe de studie werkte

Vrijwilligers begroeven het materiaal, wachtten twee maanden, groeven het op en stuurden grondmonsters in. De afbraak onthulde de activiteit van bodemorganismen. Dankzij citizen-scienceprojecten konden onderzoekers op grote schaal data verzamelen.

Belangrijkste bevinding: landgebruik is doorslaggevend

Publicatie in Plants, People, Planet liet zien dat landgebruik de afbraak het sterkst voorspelde. Ondergoed verging het snelst in tuinen, het langzaamst in gazons. Onze resultaten laten zien dat de manier waarop je de bodem verzorgt, invloed heeft op bodemleven en -kwaliteit, aldus Van der Heijden. Het team stelde een 'onderbroekenindex' voor.

Waarom de ceremonie verhuisde van de VS naar Zürich

De ceremonie was de eerste buiten de VS in 36 jaar. Oprichter Marc Abrahams zei dat internationale gasten niet veilig naar de VS konden reizen. We kunnen winnaars en journalisten dit jaar niet in goed geweten naar de VS vragen, verklaarde hij. Zwitserse media koppelden dit aan het Amerikaanse immigratiebeleid. De ceremonie wisselt nu af tussen Zürich en andere Europese steden; Antwerpen volgt in 2027.

Impact op bodemwetenschap en publieksbewustzijn

Gezonde bodem is essentieel voor vruchtbaarheid; snelle afbraak kan echter wijzen op overbemesting. Met duizend vrijwilligers als medeonderzoekers vergrootte het project het publieke begrip van de bodembiologie. Nederlandse wetenschappers wonnen de Ig Nobelprijs nu 22 keer.

FAQ: Studie naar begraven onderbroeken in de bodem

Waarom begroeven wetenschappers onderbroeken?

Ze begroeven katoenen onderbroeken om te meten hoe snel bodemorganismen organisch materiaal afbreken, een indicator van bodemactiviteit.

Hoeveel onderbroeken en theezakjes werden er begraven?

Meer dan 2000 onderbroeken en 12.000 theezakjes op circa duizend Zwitserse locaties, met hulp van duizend burgerwetenschappers.

Wat was de uitkomst van het ondergoedexperiment?

Landgebruik was de sleutel: afbraak was het snelst in tuinen en het langzaamst in gazons.

Wie won de Ig Nobelprijs 2026 voor bodemkunde?

Professor Marcel van der Heijden en drie collega's wonnen met 'Proof by Underpants'.

Waarom verhuisde de ceremonie naar Europa?

Organisatoren achtten reizen naar de VS vanwege het migratiebeleid onverantwoord.