EU vindt TikTok verslavend, miljardenboete dreigt

Europese Commissie waarschuwt TikTok voor verslavend ontwerp

De Europese Commissie heeft TikTok een formele waarschuwing gegeven omdat het ontwerp van het sociale mediaplatform gevaarlijk verslavend zou zijn en in strijd is met EU-regels. In voorlopige bevindingen die vandaag zijn vrijgegeven, concludeerden toezichthouders dat TikTok-functies zoals oneindig scrollen, automatisch afspelende video's en pushmeldingen dwangmatig gebruik veroorzaken dat ernstige risico's vormt voor de mentale en fysieke gezondheid van gebruikers, vooral voor minderjarigen.

Onderzoeksdetails en bevindingen

Het onderzoek, dat in februari 2024 begon onder de Digital Services Act (DSA) van de EU, vertegenwoordigt een van de belangrijkste regelgevende acties tegen een groot techplatform. De Commissie stelde vast dat het algoritme van TikTok specifiek is ontworpen om gebruikersbetrokkenheid te maximaliseren via wat experts 'verslavend ontwerp' noemen. 'Het platform weet precies hoe het gebruikers eindeloos kan laten scrollen,' zei een EU-functionaris die bij het onderzoek betrokken was. 'Dit is niet per ongeluk—het is bewust ontworpen.'

Toezichthouders benadrukten verschillende zorgwekkende patronen: het systeem van TikTok volgt individueel gebruikersgedrag om content te serveren die de aandacht vasthoudt, pushmeldingen lokken gebruikers actief terug naar de app, en de automatische afspeelfunctie creëert een continue stroom van content die ontmoedigt om te stoppen. De Commissie noemde specifiek nachtelijk gebruik door minderjarigen als bijzonder problematisch, en stelde dat TikTok hiervan op de hoogte is maar de dienst blijft aanbieden zonder adequate veiligheidsmaatregelen.

Mogelijke gevolgen en reactie van TikTok

Als TikTok deze zorgen niet aanpakt, kan het bedrijf boetes krijgen tot 6% van zijn wereldwijde jaaromzet. Gebaseerd op de geschatte omzet van $23 miljard in 2024, zou dit kunnen leiden tot boetes van meer dan $1,3 miljard. Naast financiële sancties zou de Commissie fundamentele ontwerpwijzigingen aan het platform kunnen opleggen.

TikTok heeft de bevindingen sterk verworpen. In een verklaring zei het bedrijf: 'We verwerpen deze voorlopige bevindingen categorisch. De Commissie schetst een onjuist en ongefundeerd beeld van ons platform. We zullen deze bevindingen op alle mogelijke manieren aanvechten.' Het bedrijf houdt vol dat zijn bestaande veiligheidsfuncties, waaronder schermtijdbeheer en ouderlijk toezicht, voldoende bescherming bieden aan gebruikers.

Bredere regelgevingscontext

Deze actie tegen TikTok maakt deel uit van een bredere Europese aanpak van grote techplatforms. De DSA, die in 2022 van kracht werd, stelt strenge eisen aan digitale diensten die in de EU opereren, en gaat verder dan regelgeving in andere regio's zoals de Verenigde Staten. TikTok staat niet alleen onder toezicht—ook Meta (het moederbedrijf van Facebook) en X (voorheen Twitter) worden onderzocht op verschillende compliance-kwesties.

'Dit vertegenwoordigt een fundamentele verschuiving in hoe toezichthouders platformverantwoordelijkheid benaderen,' merkte digital policy-expert Dr. Elena Schmidt op. 'In plaats van zich alleen te richten op contentmoderatie, richt de EU zich nu op het ontwerp van platforms dat gebruikers kan schaden.'

De Commissie heeft specifieke remedies voorgesteld voor TikTok, waaronder het uitschakelen van de oneindige scrollfunctie, het implementeren van effectieve schermtijdpauzes (inclusief nachtelijke onderbrekingen) en het aanpassen van zijn aanbevelingsalgoritmes om dwangmatig gebruik te verminderen. TikTok heeft nu de mogelijkheid om te reageren op deze voorlopige bevindingen voordat de Commissie haar definitieve beslissing neemt.