Nepal-Gletsjeroverstroming: Klimaattijdbom Uitgelegd

De gletsjeroverstroming in Nepal die op 26 augustus 2026 door het Langtang-dal en de Bhote Koshi-rivier raasde, was volgens wetenschappers een 'onopgemerkte tijdbom'. Een stuk gletsjer van 1,5 bij 1 kilometer brak af van de Langtang Lirung en stuurde een dodelijke golf van water, ijs en puin over de grens met Tibet. Experts waarschuwen dat dit soort gebeurtenissen vaker kan voorkomen.

Wat veroorzaakte de gletsjeroverstroming in Nepal?

De directe aanleiding was een gletsjerafbraak ten noorden van Langtang Lirung. Professor Walter Immerzeel (Universiteit Utrecht) zei op basis van satellietbeelden: 'Een deel van de gletsjer, ongeveer 1,5 bij 1 kilometer, is afgebroken en via een steil dal in de grensrivier met Tibet terechtgekomen.'

Aardwetenschapper Tjalling de Haas legde uit dat bewoners eerst een dalende rivierstand meldden, wat kan wijzen op een tijdelijke dam door een aardverschuiving. Toen die dam brak, ontstond een enorme overstromingsgolf. Net als bij de Nepalese aardbeving van 2015 is deze regio bekend met natuurrampen.

Hoe de rivier een destructieve golf werd

De combinatie van gletsjercollapse, damvorming en damfalen wordt een gletsjermeeruitbarsting (GLOF) genoemd. Anders dan bij moessonoverstromingen viel er de voorgaande 24 uur geen regen. Het smalle Bhote Koshi-dal met dichte bebouwing versterkte de verwoesting. Waarschuwingssignalen waren een plotselinge daling van de rivierstand, zichtbare scheuren in de gletsjer, seismische signalen en snelle waterophoping achter een dam.

Klimaatverandering en ontdooiende permafrost: een 'tikkende tijdbom'

De exacte oorzaak wordt onderzocht, maar opwarming speelt waarschijnlijk een rol. Immerzeel: 'De permafrost smelt en houdt de rotsen niet meer bij elkaar; smeltwater kan tussen gletsjer en gesteente komen, waardoor het geheel glijdt.' Het ontdooien van de Himalaya-permafrost is een groeiende zorg. Zelfs als de opwarming stopt, blijven gletsjers eeuwen smelten.

Vergelijking: gletsjercollapse versus gletsjermeeruitbarsting

Impact en aanhoudende risico's

De overstroming beschadigde Syabrubesi en de weg naar Tibet. Tim Busker (VU Amsterdam) zei dat er slechts zeven minuten zaten tussen de gletsjercollapse en de overstromingsgolf. Sommige levens werden gered door stroomafwaartse waarschuwingen.

China en Nepal waarschuwen dat een nieuw meer is ontstaan, wat een tweede overstroming kan veroorzaken. Het risico op gletsjermeeruitbarstingen blijft hoog door nieuwe puinblokkades. Vroegtijdige waarschuwing is moeilijk door steil terrein en dichte bebouwing.

Veelgestelde vragen

Wat is een gletsjermeeruitbarsting (GLOF)?

Een plotselinge vrijlating van water uit een meer achter een gletsjer of natuurlijke dam. Bij damfalen stromen water, ijs en puin snel stroomafwaarts.

Werd de gletsjeroverstroming in Nepal veroorzaakt door klimaatverandering?

Wetenschappers zeggen dat opwarming waarschijnlijk bijdroeg door permafrost-ontdooiing en smeltwater, maar het onderzoek is nog niet afgerond.

Hoeveel waarschuwing hadden mensen?

Slechts zeven minuten; te weinig voor de meeste evacuaties.

Is er risico op een nieuwe overstroming?

Ja. Er is stroomopwaarts een nieuw meer gevormd; verdere blokkades kunnen opnieuw overstromingen veroorzaken, maar waarschijnlijk kleiner.