Coetzee boycot Jeruzalem Schrijversfestival om Gaza

Nobelprijswinnaar JM Coetzee wijst uitnodiging Jeruzalem Schrijversfestival af

Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee heeft een uitnodiging voor het Jerusalem International Writers Festival 2026 afgeslagen. Hij noemt de Israëlische militaire campagne in Gaza een 'genocidale campagne' die 'buiten alle verhouding' is. De 86-jarige Zuid-Afrikaanse auteur, die in 2003 de Nobelprijs voor Literatuur won en tweemaal de Booker Prize, stuurde een felle brief naar festivaldirecteur Julia Fermentto-Tzaisler. Coetzee beschouwde zichzelf eerder als een voorstander van Israël en reisde in 1987 naar Jeruzalem om de Jeruzalemprijs in ontvangst te nemen.

De culturele boycot van Israël wint aan kracht, en Coetzee voegt zich bij een groeiende lijst van cultuurfiguren die afstand nemen van Israëlische instellingen.

Coetzee's brief: 'Genocidale campagne' en gedeelde verantwoordelijkheid

In zijn brief schreef Coetzee dat Israëls acties sinds 7 oktober 2023 'buiten alle verhouding' zijn geweest en dat de campagne 'enthousiaste steun' geniet van de meeste Israëliërs. Hij stelde dat geen enkele sector van de Israëlische samenleving de schuld kan ontlopen voor de 'gruweldaden in Gaza'. Coetzee zei dat de 'vernietigingscampagne in Gaza alles heeft veranderd' en dat het jaren zal duren voordat Israël zijn naam kan zuiveren. De brief, geschreven in november 2025 maar openbaar gemaakt in mei 2026, weerspiegelt een dramatische ommekeer.

Van Jeruzalemprijswinnaar tot voorstander van boycot

Coetzee's reis is opmerkelijk. In 1987 aanvaardde hij de Jeruzalemprijs en gebruikte zijn toespraak om apartheid in Zuid-Afrika aan de kaak te stellen. Nu trekt hij parallellen tussen het apartheidsregime en het Israëlische beleid. De BDS-beweging tegen Israël pleit al lang voor dergelijke vergelijkingen, en Coetzee's steun geeft een krachtig signaal.

Slachtoffers en humanitaire crisis in Gaza

Volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid en onafhankelijke onderzoekers zijn sinds oktober 2023 meer dan 75.000 Palestijnen gedood en meer dan 116.000 gewond. Uit een analyse in The Lancet Global Health bleek dat 59,1% van de doden vrouwen, kinderen en ouderen waren. Het aantal geamputeerde kinderen in Gaza is het hoogste per hoofd van de bevolking ter wereld. Israël heeft zijn controle uitgebreid naar bijna 60% van Gaza. Het Internationaal Gerechtshof onderzoekt beschuldigingen van genocide, waar Coetzee naar verwees.

Reacties en gevolgen in de literaire wereld

Festivaldirecteur Julia Fermentto-Tzaisler uitte haar schok maar respecteert Coetzee's besluit. De Zuid-Afrikaanse Schrijversbond steunt Coetzee volledig. De controverse komt te midden van spanningen binnen PEN America, waar voorzitter Dinaw Mengestu in juli 2026 aftrad na publicaties over vijandigheid in de uitgeverswereld. De PEN America-aftredcontroverse benadrukt verdeeldheid over vrije meningsuiting versus pleidooi voor Palestijnse rechten.

Impact op het Jerusalem International Writers Festival

Het festival, gepland voor 25-28 mei 2026, wordt getroffen door Coetzee's boycot. Zijn status als Nobelprijswinnaar en eerdere steun aan Israël maakt zijn ommekeer bijzonder schadelijk. Eerdere boycots door auteurs als Naomi Klein hebben de culturele banden van Israël al onder druk gezet.

FAQ

Waarom boycotte JM Coetzee het Jeruzalem Schrijversfestival?

Coetzee weigerde de uitnodiging omdat hij de Israëlische militaire campagne in Gaza een 'genocidale campagne' vindt die 'buiten alle verhouding' is. Hij stelt dat de Israëlische samenleving medeverantwoordelijk is.

Wat zei Coetzee in zijn brief aan het festival?

Hij schreef dat Israëls acties buiten alle verhouding zijn, dat de campagne enthousiaste steun geniet van de meeste Israëliërs, en dat het jaren zal duren voordat Israël zijn naam kan zuiveren.

Wat is de Jeruzalemprijs en waarom is Coetzee's boycot belangrijk?

De Jeruzalemprijs is een prijs voor schrijvers die zich bekommeren om de vrijheid van het individu. Coetzee won hem in 1987. Zijn boycot is belangrijk omdat hij een voormalig voorstander is, wat de culturele boycotbeweging versterkt.

Hoeveel Palestijnen zijn er sinds oktober 2023 gedood in Gaza?

Meer dan 75.000 Palestijnen zijn gedood en meer dan 116.000 gewond. Onafhankelijk onderzoek suggereert dat het werkelijke aantal boven de 100.000 kan liggen, inclusief indirecte doden.

Wat is de reactie op Coetzee's boycot?

Festivaldirecteur Fermentto-Tzaisler uitte schok maar respecteert zijn besluit. De Zuid-Afrikaanse Schrijversbond steunt hem. De boycot voedt debatten binnen organisaties zoals PEN America over culturele boycots en vrije meningsuiting.

Bronnen

The Guardian: JM Coetzee wijst Jerusalem Writers Festival af

Middle East Eye: Coetzee wijst festival af om Gaza

Brittle Paper: Coetzee weigert festivaluitnodiging

Euronews: Coetzee weigert festival om Israëls acties

Wikipedia: Slachtoffers van de Gaza-oorlog