EU-mensenrechtenprijs naar gevangen journalisten

EU eert gevangen journalisten uit Belarus en Georgië

De Europese Unie heeft haar prestigieuze Sacharovprijs voor de Vrijheid van Denken toegekend aan twee gevangen journalisten - Andrzej Poczobut uit Belarus en Mzia Amaglobeli uit Georgië. Europees Parlementsvoorzitter Roberta Metsola maakte de winnaars bekend op 22 oktober 2025 en erkende beide journalisten voor hun moed om de waarheid te spreken tegen de macht, ondanks dat ze gevangen zitten op wat zij beschreef als 'valse beschuldigingen, simpelweg voor het doen van hun werk en omdat ze zich uitspreken tegen onrecht'.

De 2025 Laureaten: Profielen van Moed

Andrzej Poczobut, een 52-jarige Pools-Belarussische journalist die werkt voor de Poolse krant Gazeta Wyborcza, zit sinds zijn veroordeling in 2023 een achtjarige straf uit voor vermeend 'schaden van de nationale veiligheid van Belarus'. Zijn verslaggeving over de massale protesten in 2020 na de omstreden herverkiezing van Alexander Loekasjenko maakte hem tot een doelwit van het autoritaire regime. Momenteel vastgehouden in eenzame opsluiting in Strafkolonie Nr. 1 in Novopolotsk, is Poczobut's gezondheid naar verluidt aanzienlijk verslechterd zonder adequate medische zorg.

Mzia Amaglobeli, medeoprichter van onafhankelijke Georgische media Netgazeti en Batumelebi, werd in augustus 2025 veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf voor vermeend verzet tegen de politie tijdens anti-regeringsprotesten. De 48-jarige journaliste is de eerste vrouwelijke politieke gevangene in Georgië sinds de onafhankelijkheid in 1991. Haar zaak heeft veroordeling opgeleverd van internationale mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en Reporters Without Borders, die de aanklachten beschrijven als politiek gemotiveerd.

Wat is de Sacharovprijs?

Opgericht in 1988 en vernoemd naar Sovjet-natuurkundige en dissident Andrej Sacharov, vertegenwoordigt de Sacharovprijs de hoogste eer van de Europese Unie voor mensenrechtenverdedigers. De prijs omvat een bedrag van €50.000 en wordt geselecteerd via een rigoureus nominatieproces waarbij leden van het Europees Parlement betrokken zijn. Eerdere laureaten zijn Nelson Mandela, Malala Yousafzai en zeven ontvangers die later de Nobelprijs voor de Vrede wonnen.

Bredere Context: Persvrijheid Onder Druk

De prijzen komen te midden van groeiende zorgen over persvrijheid in beide landen. In Belarus heeft het regime van Loekasjenko sinds de protesten in 2020 systematisch onafhankelijke media ontmanteld, waarbij duizenden journalisten en activisten vervolging hebben ondervonden. Zoals een lid van het Europees Parlement opmerkte: 'De zaak-Poczobut vertegenwoordigt het systematisch monddood maken van kritische stemmen in Belarus'.

In Georgië wordt de regerende partij Georgische Droom steeds meer bekritiseerd voor terugval in democratische hervormingen. De Europese Unie heeft herhaaldelijk opgeroepen tot nieuwe verkiezingen na de omstreden parlementsverkiezingen van 2024, waarvan oppositiepartijen en internationale waarnemers beweren dat ze werden ontsierd door fraude en kiezersintimidatie.

De prijsuitreiking vindt plaats in Straatsburg op 16 december 2025, hohet onzeker blijft of een van de journalisten zal kunnen aanwezig zijn gezien hun gevangenschap. Zoals Metsola benadrukte: 'De moed van deze journalisten om zich uit te spreken tegen onrechtvaardigheid, zelfs achter de tralies, is een krachtig symbool van vrijheid en democratie'.