Hantavirus-uitbraak: 6 bevestigd op cruiseschip Hondius

Hantavirus-uitbraak op MV Hondius: Zes bevestigde gevallen nadat Duitse vrouw overlijdt

Een hantavirus-uitbraak aan boord van het onder Nederlandse vlag varende cruiseschip MV Hondius heeft een derde leven geëist en omvat nu zes bevestigde infecties, bevestigde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) op vrijdag. Een 65-jarige Duitse vrouw die aan boord overleed, testte positief op de Andes-variant van hantavirus, waarmee het totale aantal bevestigde gevallen op zes komt, met twee extra waarschijnlijke gevallen in onderzoek. De uitbraak heeft geleid tot een wereldwijde contactopsporing en de quarantaine van ongeveer 150 mensen die nog aan boord zijn.

Achtergrond: Een dodelijke reis

De MV Hondius, geëxploiteerd door Oceanwide Expeditions, vertrok op 1 april 2026 uit Ushuaia, Argentinië, met ongeveer 175 passagiers en bemanning uit 23 nationaliteiten. Het schip reisde door Antarctica, de Zuid-Georgische eilanden, Tristan da Cunha, Sint-Helena en Ascension voordat het Kaapverdië bereikte. Tijdens deze reis werden passagiers ziek met een ernstige luchtwegaandoening die later werd geïdentificeerd als hantavirus-pulmonaal syndroom (HPS) veroorzaakt door het Andes-virus. De eerste twee doden waren een Nederlands echtpaar van 70 en 69 jaar, die in midden april binnen enkele dagen overleden. Een derde dode, de Duitse vrouw, werd deze week bevestigd nadat weefselmonsters naar Nederland waren gevlogen voor onderzoek. De Overdracht van Andes-hantavirus is bijzonder zorgwekkend omdat het het enige hantavirus is dat bekend staat om overdracht van mens op mens door nauw, langdurig contact.

Huidige situatie: Zes bevestigd, twee waarschijnlijk

Bevestigde gevallen en ziekenhuisopnames

Volgens de WHO zijn per 9 mei 2026 zes gevallen van Andes-hantavirusinfectie laboratoriumbevestigd. Twee extra gevallen zijn geclassificeerd als waarschijnlijk, in afwachting van testresultaten. Vier patiënten blijven in het ziekenhuis, onder wie een Britse onderdaan die in kritieke toestand verkeert op een Zuid-Afrikaanse intensive care. Een Nederlandse stewardess testte negatief na evacuatie, maar een Britse passagier wordt vermoedelijk besmet. Het weefsel van de Duitse vrouw werd verkregen tijdens een van de medische evacuatievluchten die drie andere zieke passagiers naar Nederland brachten. Testen in een Nederlands laboratorium bevestigden de Andes-variant. Een Duitse vrouw die nauw contact had met de overleden passagier werd geëvacueerd naar een Duits ziekenhuis ter observatie, maar testte negatief.

Scheepsstatus en quarantaine

Ongeveer 150 mensen blijven aan boord van de Hondius, die nu naar de Canarische Eilanden vaart. Het schip wordt zondag 10 mei in Santa Cruz de Tenerife verwacht. Volgens functionarissen vertoont niemand aan boord symptomen. Nederlandse onderdanen worden zo snel mogelijk gerepatrieerd en krijgen bij aankomst in Nederland een verplichte thuisquarantaine van zes weken. De Wereldwijde contactopsporingsoperatie is een van de meest complexe in de maritieme geschiedenis, waarbij gezondheidsautoriteiten in meerdere landen proberen passagiers op te sporen die in verschillende havens van boord zijn gegaan.

De Andes-variant: Een zeldzaam maar dodelijk pathogeen

Het Andes-virus (ANDV) is een Nieuw-Wereld hantavirus dat voornamelijk in Zuid-Amerika voorkomt, waar het wordt gedragen door de langstaartige dwergrijstrat (Oligoryzomys longicaudatus). In tegenstelling tot de meeste hantavirussen, die alleen worden verspreid door contact met knaagdieruitwerpselen, urine of speeksel, is de Andes-variant in staat tot beperkte overdracht van mens op mens door nauw, langdurig contact of blootstelling aan lichaamsvloeistoffen.

Symptomen en sterftecijfer

Hantavirus-pulmonaal syndroom doorloopt drie fasen. Vroege symptomen verschijnen 1-8 weken na blootstelling en omvatten koorts, spierpijn, hoofdpijn, misselijkheid en braken. Deze prodromale fase duurt 1-5 dagen en wordt gevolgd door een cardiopulmonale fase met hoesten, kortademigheid en snelle progressie naar acuut respiratoir distress syndroom (ARDS) en shock. De uiteindelijke herstelfase kan maanden duren, met ademhalingsmoeilijkheden tot twee jaar. Het sterftecijfer voor Andes-hantavirusinfectie wordt geschat op 30-50%, wat het een van de dodelijkste virale infecties maakt. Er is geen specifieke antivirale behandeling of vaccin; de zorg is ondersteunend en kan mechanische beademing, ECMO en intensieve monitoring omvatten.

Hoe overdracht plaatsvindt

Volgens de Amerikaanse CDC is het Andes-virus het enige hantavirus dat bekend staat om overdracht van mens op mens. Overdracht vereist nauw, aanhoudend contact met een geïnfecteerde persoon, zoals samenwonen of directe zorg. Het venster voor overdracht is kort, met een piek rond het moment dat koorts optreedt. Het virus verspreidt zich niet via casual contact, en gezondheidsautoriteiten benadrukken dat het risico voor het grote publiek zeer laag blijft. Primaire infectie vindt plaats door inademing van vernevelde knaagdieruitwerpselen. De uitbraak op de Hondius vermoedelijk begonnen bij een mannelijke passagier die het virus opliep tijdens een vogelexcursie op een stortplaats in Ushuaia.

Mondiale respons en volksgezondheidsmaatregelen

Internationale coördinatie

De WHO, het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en de CDC zijn actief betrokken. De CDC heeft een team epidemiologen naar de Canarische Eilanden gestuurd om risicobeoordelingen uit te voeren voor Amerikaanse passagiers. De Amerikaanse overheid heeft een medische evacuatievlucht geregeld om Amerikaanse passagiers naar het National Quarantine Center in Nebraska te vervoeren. Verschillende Amerikaanse staten, waaronder Californië, Texas, Georgia, Virginia en New Jersey, monitoren passagiers die al zijn thuisgekomen. Ook gezondheidsautoriteiten in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Zuid-Afrika, Spanje en Zwitserland doen contactopsporing. De WHO-risicobeoordeling voor hantavirus beschouwt het wereldwijde risico als laag, benadrukkend dat dit geen pandemische dreiging is. Dr. Maria Van Kerkhove van de WHO zei: 'Dit is een beperkte uitbraak. Het Andes-virus verspreidt zich niet gemakkelijk onder mensen, en de genomen maatregelen zijn passend om verdere overdracht te voorkomen.'

Quarantaine en preventie

Nederlandse autoriteiten hebben een thuisquarantaine van zes weken verplicht gesteld voor alle Nederlanders die aan boord waren. De quarantaineperiode weerspiegelt de maximale incubatietijd van hantavirus (4 tot 42 dagen). Passagiers wordt geadviseerd symptomen zoals koorts, spierpijn en kortademigheid te monitoren en onmiddellijk medische hulp te zoeken bij symptomen. Aanbevolen preventiemaatregelen zijn onder meer contact met knaagdieren en hun uitwerpselen vermijden, frequent handen wassen, afstand houden van zieke personen en geen persoonlijke spullen delen. Er is geen goedgekeurd vaccin voor hantaviruspreventie in de VS of Europa.

Veelgestelde vragen

Wat is hantavirus?

Hantavirus is een familie van virussen die voornamelijk worden verspreid door knaagdieren. Infectie bij mensen kan hantavirus-pulmonaal syndroom (HPS) veroorzaken, een ernstige luchtwegaandoening met een sterftecijfer van 30-60%. De Andes-variant die in Zuid-Amerika voorkomt, is het enige hantavirus dat bekend staat om overdracht tussen mensen.

Hoe verspreidt het Andes-virus zich van mens tot mens?

Het Andes-virus verspreidt zich door nauw, langdurig contact met een besmet persoon, inclusief direct fysiek contact of blootstelling aan lichaamsvloeistoffen. Het verspreidt zich niet via casual contact zoals hoesten in een openbare ruimte. Het overdrachtsvenster is kort, meestal rond het moment dat koorts optreedt.

Wat zijn de symptomen van hantavirusinfectie?

Symptomen verschijnen 1-8 weken na blootstelling en omvatten koorts, spierpijn, hoofdpijn, misselijkheid, braken en diarree. Binnen enkele dagen kan de ziekte overgaan in hoesten, kortademigheid en snel ademhalingsfalen. Iedereen met deze symptomen na mogelijke blootstelling moet onmiddellijk spoedeisende hulp zoeken.

Is er een behandeling of vaccin voor hantavirus?

Er is geen specifieke antivirale behandeling of vaccin voor hantavirusinfectie. De zorg is ondersteunend en gericht op het beheersen van ademhalingsproblemen, handhaven van zuurstofniveaus en ondersteunen van orgaanfunctie. Vroegtijdige medische interventie is cruciaal voor overleving.

Moet het grote publiek zich zorgen maken over deze uitbraak?

Gezondheidsautoriteiten waaronder de WHO en CDC benadrukken dat het risico voor het grote publiek zeer laag blijft. De uitbraak is beperkt tot personen die aan boord waren van de MV Hondius of nauw contact hadden met besmette passagiers. Het virus verspreidt zich niet gemakkelijk en is niet te vergelijken met COVID-19 qua pandemisch potentieel.

Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op informatie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC), het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC), het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en berichtgeving van NOS, Associated Press, ABC News en Newsweek.