CBAM van start: EU CO2-grensbelasting hervormt handel

Het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) van de EU is op 1 januari 2026 financieel bindend geworden. Importeurs van staal, aluminium, cement, meststoffen, waterstof en elektriciteit moeten nu CO2-certificaten kopen tegen €75,36 per ton. Dit hervormt toeleveringsketens en veroorzaakt geopolitieke spanningen.

Wat is CBAM?

CBAM voorkomt koolstoflekkage door importeurs te laten betalen voor ingebedde emissies. In 2026 moet 2,5% worden gedekt, oplopend tot 100% in 2034.

Eerste week data

Meer dan 12.000 operatoren dienden aanvragen in; 4.100 werden gemachtigd. IJzer en staal domineerden 98% van 1,66 miljoen ton goederen.

Geopolitieke tegenstand

China

Peking bekritiseert CBAM bij de WTO en overweegt vergelding. EU-China handelsspanningen nemen toe.

India

India dreigt met heffingen; CBAM kan 25% belasting toevoegen aan Indiase export.

VS

Washington waarschuwt voor handelsdealbedreigingen; Amerikaanse exporteurs zijn kwetsbaar. VS-EU handelsdynamiek is onder druk.

WTO-uitdagingen

Rusland daagde CBAM uit bij de WTO (DS639); de zaak is in een vroeg stadium. Andere landen hebben bezwaren geuit.

Risico van vergelding en fragmentatie

CBAM kan een cascade van CO2-heffingen veroorzaken die toeleveringsketens fragmenteert. Het risico van fragmentatie is groot.

Brussel-effect

CBAM versnelt wereldwijde CO2-beprijzing. Het VK lanceert een eigen CBAM in 2027. Andere landen volgen. Wereldwijde CO2-beprijzingstrends versnellen.

Uitbreiding stroomafwaarts

Vanaf 2028 worden 180 extra producten toegevoegd, waaronder machines en voertuigonderdelen. China heeft de grootste blootstelling.

Deskundigen

CBAM is het meest ingrijpende klimaat handelsbeleid ooit. — Dr. H. Schmidt. De EU loopt een slappe koord. — Prof. J. Liu.

FAQ

Wat is CBAM? EU-beleid dat CO2-kosten gelijkstelt voor import.

Welke producten? Staal, aluminium, cement, etc.; vanaf 2028 meer.

Kosten? €75,36/ton in Q1 2026; 2,5% dekking in 2026.

Meest getroffen landen? Turkije, China, India, Canada, Taiwan, Vietnam.

WTO-legitimiteit? Verdedigd onder Artikel XX; DS639 loopt.

Conclusie

CBAM markeert een nieuw tijdperk. Ondanks tegenwind is het Brussel-effect zichtbaar. CO2-beprijzing is realiteit.

Bronnen

• EC Persbericht Link
• WTO DS639 Link
• CBAM Guide Analyse Link
• CNBC Rapport Link
• Down To Earth Link
• Informed Clearly Analyse Link
• CBAM Guide Landenanalyse Link
• EU Wetgevingsvoorstel Link