Kritieke mineralen: hoe toeleveringsketen allianties hervormt

Militaire uitgaven boven $2,6 biljoen. VS lanceert FORGE, EU 60 strategische projecten, China domineert lithium/kobalt. Hoe toeleveringsketen allianties hervormt in 2026.

kritieke-mineralen-allianties
Facebook X LinkedIn Bluesky WhatsApp
de flag en flag es flag fr flag nl flag pt flag

Context: Het strategische belang

Kritieke mineralen zijn de bouwstenen van moderne technologie, van EV-batterijen tot militair materieel. Het Global Risks Report 2026 van het Wereld Economisch Forum noemt geo-economische confrontatie als het grootste risico op korte termijn. Het risico op geo-economische confrontatie wordt versterkt doordat China ongeveer 90% van de raffinage van zeldzame aarden, 60% van lithiumverwerking en ruim 70% van kobaltverwerking controleert. Het IMF waarschuwde in april 2026 dat defensie-uitgaven de begrotingen onder druk zetten. De IMF-waarschuwing defensie-uitgaven benadrukt de afweging tussen kanonnen en boter.

FORGE: Amerika's nieuwe mineralenalliantie

Op 4 februari 2026 organiseerde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken de eerste Critical Minerals Ministerial met 54 landen. Minister Marco Rubio kondigde FORGE aan als opvolger van het Minerals Security Partnership, onder voorzitterschap van Zuid-Korea. De VS heeft ruim $30 miljard gemobiliseerd voor projecten in de toeleveringsketen.

Belangrijkste resultaten

  • 11 nieuwe bilaterale kaders met Argentinië, Marokko, Filipijnen, VAE, VK e.a.
  • Project Vault: $12 miljard voor strategische voorraadvorming.
  • Preferentiële handelszone: vicepresident JD Vance pleit voor aanpasbare tarieven.
  • Zuid-Korea's voorzitterschap tot juni 2026.

Volgens de Atlantic Council markeert FORGE een verschuiving naar een plurilaterale coalitie met een preferentiële handels- en investeringszone voor kritieke mineralen.

Europa's antwoord: de Critical Raw Materials Act

De EU Critical Raw Materials Act (CRMA) heeft 60 strategische projecten aangewezen. In december 2025 lanceerde de Commissie het ReSourceEU-actieplan met €3 miljard voor de bevoorrading. De EU voert ook exportbeperkingen in op schroot permanente magneten en aluminium, en verbiedt export van afval-lithium-ionbatterijen naar niet-OECD-landen. De EU-wet kritieke grondstoffen is een alomvattende aanpak.

China's dominantie en nieuwe spelers

China blijft dominant: volgens het Institute for Energy Research controleert het in 2030 nog ruim 80% van de synthetisch grafiet- en zeldzame aardemarkt. China investeerde $120 miljard in overzeese mijnbouw en verwerking. Toch komen er nieuwe spelers: Saoedi-Arabië bezit $2,5 biljoen aan minerale reserves en tekende in mei 2025 een samenwerkingspact met de VS. De VAE positioneert zich als knooppunt. Deze investeringen van Golfstaten in kritieke mineralen hervormen het mondiale landschap.

Impact op defensie en industriebeleid

Wereldwijde defensie-uitgaven bereikten $2,63 biljoen in 2025. Kritieke mineralen zijn essentieel voor precisiewapens, radars en hypersonische wapens. China heeft mineralen als wapen gebruikt door export te beperken. De kritieke mineralen defensiegereedheid is nu een kernonderdeel van nationale veiligheid.

Deskundigen

'FORGE betekent een fundamentele verschuiving in de Amerikaanse aanpak van kritieke mineralen,' zei een hoge functionaris. Franse minister Roland Lescure sprak van een 'dubbel dividend' voor soevereiniteit en banen.

FAQ

Wat is FORGE?

FORGE is een door de VS geleid plurilateraal initiatief, gelanceerd in februari 2026, om toeleveringsketens van kritieke mineralen veilig te stellen. Het wordt tot juni 2026 voorgezeten door Zuid-Korea.

Waarom zijn kritieke mineralen belangrijk voor nationale veiligheid?

Mineralen zoals lithium, zeldzame aarden en kobalt zijn essentieel voor geavanceerde militaire technologie. Concentratie van aanbod in vijandige landen creëert strategische kwetsbaarheden.

Hoeveel heeft de VS geïnvesteerd?

Ruim $30 miljard aan leningen en investeringen, waaronder $12 miljard voor Project Vault.

Wat is de EU Critical Raw Materials Act?

De CRMA, van kracht sinds 2024, heeft 60 strategische projecten aangewezen en stroomlijnt vergunningen en financiering.

Blijft China dominant?

Volgens rapporten zal China in 2035 ruim 60% van geraffineerd lithium en kobalt leveren en tot 2030 ruim 80% van zeldzame aardverwerking controleren, ondanks inspanningen tot diversificatie.

Conclusie

De wedloop om kritieke mineralen in 2026 is een bepalende geopolitieke en economische uitdaging. Met FORGE, de CRMA, en nieuwe spelers als Saoedi-Arabië wordt het landschap multipolair. China's dominantie en stijgende defensie-uitgaven zorgen ervoor dat toeleveringszekerheid een topprioriteit blijft.

Bronnen

Gerelateerd