Iraanse oefening in Straat van Hormuz voedt oorlogsvrees

Iran begint live-munitie oefening in cruciale scheepvaartroute

Iran is begonnen met een grote maritieme oefening met live munitie in de strategisch vitale Straat van Hormuz, een van 's werelds belangrijkste scheepvaartroutes, wat de vrees voor militaire escalatie met de Verenigde Staten aanwakkert. De oefeningen, gepland voor zondag en maandag, komen op een moment van verhoogde spanningen na dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump met militaire aanvallen op Iran vanwege de harde aanpak van protesten en het nucleaire programma.

De Verenigde Staten hebben gereageerd met scherpe waarschuwingen, waarbij het Amerikaanse Centrale Commando stelt dat 'onveilig en onprofessioneel gedrag' nabij Amerikaanse oorlogsschepen of commerciële vaartuigen het risico op escalatie kan vergroten. De vliegdekschipgroep USS Abraham Lincoln bevindt zich momenteel in de Arabische Zee, niet ver van het oefengebied.

Wereldwijde energievoorziening in gevaar

De Straat van Hormuz is een smalle zeestraat van 33 kilometer breed tussen Iran en Oman die dient als cruciale ader voor de wereldwijde energiehandel. Ongeveer een vijfde van de wereldolie passeert dagelijks dit kanaal, voornamelijk bestemd voor Aziatische markten. Elke verstoring kan schokgolven door de wereldwijde energiemarkten sturen, met directe gevolgen voor olieprijzen wereldwijd.

Volgens de Wikipedia-pagina over de Straat van Hormuz verwerkt de waterweg ongeveer 20% van het wereldwijde vloeibaar aardgas en 25% van de zeeoliehandel jaarlijks. De zeestraat is nooit gesloten tijdens conflicten in het Midden-Oosten, hoewel Iran herhaaldelijk heeft gedreigd dit te doen.

Geopolitiek schaakspel

Analisten zien de timing van deze oefeningen als bijzonder provocatief. 'Iran opereert op de rand van de afgrond en kiest bewust voor gecontroleerde afschrikking,' zegt Sayed Ghoneim, een gepensioneerde generaal en voorzitter van het Institute for Global Security & Defense Affairs in Abu Dhabi, in een interview met NOS.

Ghoneim legt uit dat 'de Verenigde Staten dit puur militair willen houden, maar Iran zou het liever veranderen in een politiek, veiligheids- en economisch conflict. Wanneer je de Straat van Hormuz moet sluiten, betekent dat een mix van militaire, veiligheids- en economische druk. Dit zal de internationale economie en internationale veiligheid verstoren.'

De oefeningen vallen samen met berichten dat Trump mogelijk al dit weekend een aanval op Iran kan bevelen, volgens Amerikaanse media. Hoge Amerikaanse militaire functionarissen zouden een belangrijke bondgenoot in het Midden-Oosten hebben geïnformeerd dat een aanval 'op korte termijn mogelijk' is.

Regionale diplomatie en militaire postuur

Iraanse functionarissen hebben gewaarschuwd dat elke aanval onmiddellijk zal worden beantwoord. Vicepresident Mohammad Reza Aref verklaarde dat Iran zich in 'oorlogsparaatheid' bevindt, terwijl een legerwoordvoerder sprak over een directe reactie op elke 'misrekening' door vijanden.

Tegelijkertijd zoekt Teheran diplomatieke steun in de regio. De Iraanse president Pezeshkian sprak recent met de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman, terwijl Qatar, Turkije en Egypte achter de schermen aandringen op terughoudendheid.

De oefeningen vallen ook samen met bredere manoeuvres waarbij Iran, Rusland en China betrokken zijn in de Golf van Oman en de Indische Oceaan. Hoewel beschreven als routinematige jaarlijkse oefeningen, zien analisten ze als een geopolitiek signaal dat deze landen gezamenlijk kunnen optreden in een gebied waar de Amerikaanse marine traditioneel dominant is.

Risico op misrekening

De situatie blijft gevaarlijk volatiel. Volgens rapportage van de Canadian Broadcasting Corporation is de Iraanse Revolutionaire Garde, die snelle patrouilleboten in de zeestraat opereert, waarschijnlijk betrokken bij de oefeningen, wat zorgen baart over mogelijke escalatie in deze vitale wereldwijde scheepvaartcorridor.

Dagelijks passeren ongeveer honderd commerciële schepen de smalle waterweg, navigerend door een tweebaans verkeersscheidingsstelsel om botsingen te voorkomen. Iran heeft schepen gewaarschuwd dat de live-munitie oefening gedeeltelijk kan overlappen met officiële scheepvaartcorridors, wat extra risico's creëert voor internationale maritieme verkeer.

Terwijl de spanningen blijven oplopen, kijkt de wereld nerveus toe, zich bewust van het feit dat een enkele misrekening in deze drukke wateren een breder regionaal conflict met wereldwijde economische gevolgen zou kunnen veroorzaken.