Iranse internetblackout: Starlink enige levenslijn tijdens protesten

Zesde dag van ongekende digitale blackout in Iran

Al zes dagen lang zijn 90 miljoen Iraniërs afgesloten van de buitenwereld in wat experts de zwaarste internet- en telecommunicatieblackout in de geschiedenis van het land noemen. Het Iraanse regime heeft bijna alle internettoegang en telefooncommunicatie stilgelegd om de aanhoudende landelijke protesten te onderdrukken die eind december 2025 begonnen vanwege economische ineenstorting en politieke onderdrukking.

Starlink: De laatste verbinding met de wereld

Temidden van deze digitale duisternis biedt slechts één technologie een kwetsbare levenslijn: Starlink, de satellietinternetdienst van Elon Musk. Hoewel de dienst sinds 2025 illegaal is in Iran, met gevangenisstraffen tot tien jaar voor bezit van Starlink-terminals, is de service essentieel geworden voor activisten, journalisten en gewone burgers die informatie willen delen over de brutale onderdrukking door de overheid.

'Starlink is voor Iraniërs een van de weinige manieren om nog enigszins contact te maken met de buitenwereld tijdens de grootste black-out ooit in het land,' zegt Amir Rashidi, een Iraanse expert in digitale rechten en veiligheid bij de in de VS gevestigde mensenrechtenorganisatie Miaan Group.

Gesmokkelde terminals en zwarte markten

De Starlink-terminals die momenteel in Iran zijn, zijn allemaal het land binnengesmokkeld, voornamelijk via Koerdische regio's in het noorden en via Dubai. 'Het is een grote zwarte markt geworden,' legt Rashidi uit. Schattingen suggereren dat tussen 50.000 en 100.000 terminals operationeel zijn in Iran, hoewel exacte aantallen onmogelijk te verifiëren zijn vanwege het informatievacuüm.

Het regime heeft de inspanningen geïntensiveerd om deze verbindingen op te sporen en te verstoren, waarbij naar verluidt militaire jammingapparatuur wordt gebruikt die normaal voor oorlogsoperaties is gereserveerd. Volgens internetwaakhond NetBlocks proberen Iraanse autoriteiten satellietverbindingen te jammen, wat een nieuwe escalatie in censuurcapaciteiten vertegenwoordigt.

Technologische strijd en politieke druk

SpaceX is verwikkeld in een technologische strijd om de service te behouden, met rapporten die aangeven dat Starlink-pakketverlies varieert van 30-80% door jamming. Het bedrijf heeft echter samengewerkt met activistische groepen om verliezen te verminderen tot ongeveer 10%. De veerkracht van de service komt voort uit zijn constellatie van meer dan 9.400 satellieten in een lage baan om de aarde, waardoor het moeilijker te jammen is dan traditionele enkelvoudige satelliet systemen.

Starlink is ook een politiek instrument geworden. De Amerikaanse president Trump heeft naar verluidt gesproken met Elon Musk over het verbeteren van de servicebetrouwbaarheid in Iran, voortbouwend op een licentie uit 2022 van de Biden-administratie die Amerikaanse bedrijven toestaat internetdiensten te verlenen tijdens overheidsonderdrukking. 'De big tech-bedrijven hebben alle hulpmiddelen in handen om te helpen,' merkt Rashidi op, benadrukkend dat politieke wil vanuit het Witte Huis cruciaal is.

Mensenrechtencrisis in duisternis

Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat de blackout ernstige schendingen verbergt. Amnesty International meldt dat ten minste 28 demonstranten en omstanders, waaronder kinderen, zijn gedood tussen 31 december 2025 en 3 januari 2026, met schattingen van andere groepen die suggereren dat het dodental mogelijk 600 benadert.

De economische impact is verwoestend, met eerdere shutdowns die bedrijven tot 5 miljard Rial per dag kosten. De huidige blackout heeft zelfs het Iraanse Nationale Informatienetwerk uitgeschakeld, een binnenlands intranet systeem dat ontworpen is om te functioneren terwijl het losgekoppeld is van het wereldwijde internet, wat aangeeft dat autoriteiten geloven dat 'hun overleving op het spel staat.'

Terwijl de digitale belegering voortduurt, blijft Starlink een kritiek, zijbeperkt, kanaal voor informatie om aan Iraans informatieblackout te ontsnappen, dienend als zowel een technologische levenslijn als een symbool van de voortdurende strijd voor digitale vrijheid in autoritaire staten.