VS en Iran houden atoomoverleg in Oman terwijl spanningen oplopen

Hoogspanning diplomatie terwijl militaire opbouw doorgaat

De Verenigde Staten en Iran hebben overeenstemming bereikt over cruciale atoomonderhandelingen in Muscat, Oman op vrijdag 4 februari 2026, volgens diplomatieke bronnen van beide landen. De onderhandelingen vinden plaats tegen de achtergrond van een van de grootste militaire opbouwoperaties in het Midden-Oosten in jaren, met de USS Abraham Lincoln vliegdekschipgroep en aanvullende Amerikaanse troepen in de regio.

Laatste locatiewijziging

De gesprekken stonden eerder deze week op het punt te mislukken toen Iran's verzoek om de locatie van Turkije naar Oman te verplaatsen aanvankelijk werd afgewezen door Amerikaanse functionarissen. 'Er was een reële mogelijkheid dat deze gesprekken helemaal niet zouden plaatsvinden,' zei een westerse diplomaat die anoniem wilde blijven. 'De locatiewijziging was een groot struikelblok, maar beide partijen erkenden uiteindelijk de urgentie van dialoog.'

Volgens Reuters heeft Iran specifiek om de Omaanse locatie gevraagd om de discussies uitsluitend tot zijn kernprogramma te beperken, zonder uitbreiding naar andere controversiële kwesties zoals zijn ballistische raketprogramma en steun aan regionale proxygroepen.

Voorgesteld kader voor overeenkomst

Bemiddelaars uit Qatar, Turkije en Egypte hebben naar verluidt een kader voor een mogelijke overeenkomst voorbereid. Al Jazeera meldt dat het voorstel omvat dat Iran tijdelijk stopt met uraniumverrijking en zijn voorraad hoogverrijkt uranium overdraagt aan een ander land. In ruil daarvoor zou Iran niet-gespecificeerde concessies ontvangen, hoewel details onduidelijk blijven.

'Dit is een laatste poging om militaire escalatie te voorkomen,' zei regionaal analist Fatima Al-Mansoori. 'Beide partijen spelen met vuur terwijl ze redelijk proberen over te komen.'

Militaire spanningen op kookpunt

De diplomatieke inspanningen vinden plaats tegen de achtergrond van ongekende militaire spanningen. De VS heeft volgens Military.com een 'massieve armada' naar de regio gestuurd, waaronder de USS Abraham Lincoln vliegdekschipgroep, drie torpedobootjagers, geavanceerde gevechtsvliegtuigen en raketschildsystemen.

Recente incidenten hebben de spanningen verder opgevoerd. Op 3 februari schoot een Amerikaans vliegdekschip een Iraanse drone neer die te dichtbij kwam, terwijl Iraanse kanonneerboten hebben geprobeerd Amerikaanse tankers in de Straat van Hormuz in beslag te nemen.

Binnenlandse onrust bemoeilijkt onderhandelingen

Iran's onderhandelingspositie wordt bemoeilijkt door ernstige binnenlandse onrust. Volgens Human Rights Watch hebben Iraanse autoriteiten in 2025 meer dan 2.000 mensen geëxecuteerd - het hoogste aantal sinds de late jaren tachtig - en hebben veiligheidstroepen duizenden demonstranten gedood tijdens harde optredens begin 2026.

'Het regime vecht op meerdere fronten voor zijn voortbestaan,' merkte Teheran-gebaseerd politiek commentator Reza Karimi op. 'Ze hebben sanctieverlichting nodig om de economische ineenstorting aan te pakken, maar ze onderdrukken ook gewelddadig binnenlands verzet.'

Historische context en inzet

De gesprekken vertegenwoordigen de eerste directe Amerikaans-Iraanse atoomonderhandelingen sinds de ineenstorting van het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA). Zoals beschreven op Wikipedia beperkte het atoomakkoord van 2015 Iran's kernprogramma in ruil voor sanctieverlichting, maar de VS trok zich in 2018 terug onder president Trump's 'maximum pressure' campagne.

Iran beëindigde de overeenkomst officieel in oktober 2025 na de Iran-Israël oorlog van juni 2025, waardoor er geen formele beperkingen meer waren op zijn nucleaire activiteiten.

Wat staat er op het spel

De uitkomst van vrijdag's gesprekken kan bepalen of de regio afglijdt naar conflict of een diplomatiek pad vindt. Terwijl beide partijen militaire paraatheid behouden en toch in dialoog gaan, kijkt de wereld gespannen toe hoe diplomaten proberen schijnbaar onverenigbare posities te overbruggen.

'Dit is diplomatie onder de schaduw van oorlog,' concludeerde voormalig Amerikaans diplomaat James Wilkinson. 'Het alternatief voor succesvolle gesprekken is vrijwel zeker militaire confrontatie met catastrofale regionale gevolgen.'