Rusland misbruikt Interpol-systeem om critici in buitenland te targeten

Grote lek onthult systematisch misbruik van internationale politietools

Een groot lek van een Interpol-klokkenluider heeft blootgelegd hoe Rusland systematisch misbruik maakt van het opsporingssysteem van de internationale politieorganisatie om politieke tegenstanders, zakenlieden en journalisten in het buitenland te targeten. De documenten, verkregen door de BBC en het Franse onderzoeksplatform Disclose, onthullen een patroon van misbruik dat voortduurt ondanks pogingen van Interpol om strengere controles in te voeren.

Het Red Notice-systeem: Ontworpen voor recht, gebruikt voor vervolging

In het centrum van de controverse staat Interpol's Red Notice-systeem - vaak omschreven als het instrument dat het dichtst bij een internationaal arrestatiebevel komt. Volgens Interpol's officiële richtlijnen zijn Red Notices bedoeld voor ernstige misdaden zoals moord, verkrachting of fraude, niet voor politieke vervolging. De gelekte documenten tonen echter aan dat Rusland deze kennisgevingen gebruikt om arrestatie van Kremlin-critici aan te vragen, met de claim dat ze misdaden hebben gepleegd.

'Dit is een systematisch misbruik van een internationaal systeem ontworpen voor wetshandhavingssamenwerking,' zei een bron die bekend is met het onderzoek en anoniem wilde blijven.

Omvang van het probleem: Rusland leidt in klachten

De data onthult verbluffende aantallen: in het afgelopen decennium heeft Rusland meer klachten gegenereerd bij Interpol's onafhankelijke waakhond dan enig ander land - drie keer meer dan Turkije, de volgende op de lijst. Minstens 700 mensen die door Russische Red Notices werden getarget, hebben klachten ingediend bij Interpol's toezichthouder, en in meer dan 400 gevallen werden de kennisgevingen ingetrokken als politiek gemotiveerd.

'De cijfers spreken voor zich,' merkte Jago Russell op, directeur van Fair Trials, een NGO die al lang campagne voert voor Interpol-hervorming. 'Wanneer één land drie keer meer klachten genereert dan de volgende, is het duidelijk dat er een systemisch probleem is.'

Gefaalde waarborgen en voortdurend misbruik

Na de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne in 2022 voerde Interpol extra controles in om misbruik van zijn systemen te voorkomen. Volgens het onderzoek van de BBC slaagden deze maatregelen er echter niet in het misbruik te stoppen, waarbij sommige strengere regels in 2025 zouden zijn losgelaten.

Een bijzonder alarmerende onthulling betreft Ruslands poging om Interpol te gebruiken om rechters en aanklagers van het Internationaal Strafhof (ICC) te targeten. Nadat het ICC arrestatiebevelen had uitgevaardigd voor de Russische president Vladimir Poetin en anderen, vroeg Rusland naar verluidt Red Notices aan voor de hofambtenaren - verzoeken die uiteindelijk door Interpol werden afgewezen.

Reële gevolgen voor individuen

De menselijke impact van dit misbruik is verwoestend. Neem het geval van de Russische zakenman Igor Pestrikov, die in 2022 uit Rusland vluchtte om vervolgens te ontdekken dat hij op Interpol's opsporingslijst stond. 'Mijn bankrekeningen werden bevroren, ik kon niet reizen en leefde in constante angst voor arrestatie,' vertelde Pestrikov aan onderzoekers. Zijn zaak werd uiteindelijk als politiek gemotiveerd beschouwd en geannuleerd, maar niet voordat het aanzienlijke persoonlijke en financiële schade had veroorzaakt.

Volgens het onderzoek van Disclose strekt dit patroon zich uit tot journalisten, activisten en oppositiefiguren die uit Rusland zijn gevlucht, waardoor wat een expert noemde 'een wereldwijd netwerk van angst' voor Russische dissidenten in het buitenland ontstaat.

Interpol's reactie en voortdurende uitdagingen

Interpol heeft verklaard dat sommige beschuldigingen voortkomen uit misvattingen over hoe de organisatie werkt. Het agentschap benadrukt dat alle Red Notice-verzoeken een compliance-review ondergaan door een gespecialiseerde taskforce. Critici beweren echter dat het systeem kwetsbaar blijft voor misbruik door autoritaire regimes.

De onthullingen komen op een gevoelig moment voor internationale wetshandhavingssamenwerking en roepen fundamentele vragen op over hoe legitiem politiewerk te balanceren met bescherming tegen politieke vervolging. Terwijl de internationale gemeenschap worstelt met deze kwesties, leven honderden individuen nog steeds onder de schaduw van mogelijk misbruikmakende Interpol-kennisgevingen.