Belgisch A400M beschoten in Haïti: VN-missie onder vuur

Belgisch A400M-transportvliegtuig beschoten boven Port-au-Prince

Een Belgisch militair transportvliegtuig Airbus A400M Atlas is op 25 april 2026 onder vuur genomen tijdens een VN-ondersteuningsmissie in Haïti, volgens minister van Defensie Theo Francken. Het vliegtuig, met ongeveer 80 Tsjadische soldaten aan boord, landde veilig in de Dominicaanse Republiek met kogelgaten maar zonder slachtoffers. Het incident onderstreept de extreme gevaren voor internationale vredestroepen in Haïti, waar bendegeweld uit de hand is gelopen.

De vlucht vertrok vanuit Santo Domingo en was bestemd voor Port-au-Prince. Na het afzetten van de troepen ontdekte grondpersoneel in de Dominicaanse Republiek ten minste twee kogelinslagen – één op de staart en één nabij een motor. Het Belgische ministerie van Defensie vermoedt dat het vliegtuig vlak voor de landing in Haïti werd beschoten. Een tweede geplande vlucht werd geannuleerd, en het beschadigde vliegtuig keerde na tijdelijke reparaties veilig terug naar Melsbroek Air Base in België.

Achtergrond: Haïti's onophoudelijke bendecrisis

Haïti verkeert sinds de moord op president Jovenel Moïse in 2021 in een zware veiligheidscrisis. Gewapende bendes controleren naar schatting 80-90% van Port-au-Prince. Volgens de VN werden in 2025 alleen al ruim 8.100 doden geteld, terwijl 5,7 miljoen mensen te maken hebben met acute voedselonzekerheid. Het geweld heeft 1,4 miljoen mensen ontheemd en 1.600 scholen gesloten. De VN-missie in Haïti heeft moeite de chaos te beheersen, waarbij bendes seksueel geweld als systematisch wapen inzetten en drone-aanvallen steeds vaker voorkomen.

De internationale gemeenschap reageerde met VN-Veiligheidsraadresolutie 2699 in oktober 2023, die een door Kenia geleide multinationale veiligheidsmissie autoriseerde. België droeg logistieke steun bij, waaronder transportvliegtuigen. De missie heeft beperkte tactische successen geboekt, maar de veiligheid blijft precair. In maart 2026 kwamen twee vredeshandhavers om bij een aparte aanval op een VN-patrouille.

Het A400M-incident: wat gebeurde er?

De Belgische Luchtmacht opereert een vloot van acht A400M Atlas-toestellen (één formeel van Luxemburg) vanaf Melsbroek Airfield nabij Brussel. Deze toestellen vormen de ruggengraat van België's strategische luchttransportcapaciteit. De vlucht op 25 april werd als hoogrisico geclassificeerd vanwege de onveilige situatie in Haïti, met instructies om de grondtijd in Port-au-Prince te minimaliseren. Volgens minister Francken bleef de bemanning veilig. De kogelschade werd pas ontdekt na terugkeer in de Dominicaanse Republiek. De Belgische militaire luchtvaart heeft bezorgdheid geuit over de toenemende risico's voor transportbemanningen in conflictgebieden.

Impact op de VN-missie en regionale veiligheid

Het beschieten van een militair transportvliegtuig betekent een significante escalatie van de dreigingen tegen internationale troepen in Haïti. Bendes hebben eerder helikopters en vliegtuigen op de internationale luchthaven van Port-au-Prince onder vuur genomen, maar dit is een van de eerste bevestigde aanvallen op een vastvleugelig militair transport. Het incident roept vragen op over de veiligheid van luchttransportoperaties ter ondersteuning van de VN-missie en kan leiden tot een herziening van vliegprocedures. België heeft nog niet aangegeven of het zijn vliegtuigen uit de missie zal terugtrekken, maar de annulering van de tweede vlucht duidt op verhoogde voorzichtigheid. De multinationale veiligheidsmacht in Haïti wordt geconfronteerd met een steeds complexere omgeving, waarbij bendes nu beschikken over luchtafweercapaciteiten, zij het waarschijnlijk handvuurwapens en geen geavanceerde systemen.

Bredere context: Haïti in 2026

Haïti heeft al tien jaar geen presidentsverkiezingen gehouden, en de overgangsregering onder premier Garry Conille (aangesteld juni 2024) slaagt er niet in gezag te vestigen. De VN-Veiligheidsraad besprak de crisis in januari 2026, waarbij secretaris-generaal António Guterres benadrukte dat handhaving alleen niet voldoende is zonder vooruitgang op het gebied van bestuur, justitie en sociale diensten. Het humanitaire hulpplan voor 2026 vraagt om $880 miljoen om 4,2 miljoen mensen te helpen, maar de financiering blijft ernstig tekortschieten. Het geweld betreft niet alleen bendes, maar ook veiligheidsdiensten, particuliere beveiligers en vigilante zelfverdedigingsgroepen (bwa kale). Volgens het VN-Mensenrechtenbureau werden tussen maart 2025 en januari 2026 ten minste 5.519 doden geteld. De crisis heeft regionale gevolgen; de naburige Dominicaanse Republiek heeft grenscontroles aangescherpt en deportaties van Haïtiaanse migranten opgevoerd.

Veelgestelde vragen

Zijn er gewonden gevallen bij de aanval op het Belgische vliegtuig?

Nee. Alle bemanningsleden en passagiers zijn ongedeerd. Het vliegtuig landde veilig en de schade werd ontdekt tijdens inspectie na de vlucht.

Wat voor type vliegtuig was erbij betrokken?

Een Belgische Airbus A400M Atlas, een viermotorig militair transportvliegtuig dat troepen, uitrusting en humanitaire hulp kan vervoeren.

Waarom was het Belgische vliegtuig in Haïti?

Het ondersteunde de VN-gesteunde multinationale veiligheidsmissie in Haïti door Tsjadische soldaten te vervoeren die de Haïtiaanse autoriteiten helpen bij de bestrijding van bendegeweld.

Is dit eerder gebeurd in Haïti?

Ja. Vliegtuigen en helikopters die de internationale luchthaven van Port-au-Prince naderen, zijn meerdere keren beschoten. In 2024 werd ook een VN-helikopter getroffen door geweervuur.

Wat is de huidige veiligheidssituatie in Haïti?

Extreem onstabiel. Bendes controleren grote delen van Port-au-Prince en omgeving. In 2025 werden meer dan 8.100 doden geteld, en de humanitaire behoeften zijn op recordniveau.

Bronnen

The Brussels Times - Belgisch vliegtuig beschoten tijdens VN-operatie
Militarnyi - Belgisch A400M-vliegtuig beschoten in Haïti
Aviation24 - Belgische A400M onder vuur in Haïti
VN-nieuws - Haïti-crisis verdiept in 2026