Nonnen Sacré-Cœur Parijs 40 jaar systematisch mishandeld

Schokkend rapport onthult decennia van terreur in Parijse basiliek

Een verwoestend onderzoek heeft systematisch misbruik aan het licht gebracht dat vier decennia duurde in het benedictinessenklooster van Sacré-Cœur de Montmartre in Parijs, waar nonnen leefden onder wat onderzoekers een "terreurbewind" noemen onder hun moeder-overste, Marie-Agnès. Het rapport, in opdracht van de congregatie uitgevoerd door voormalig legergeneraal Hervé Giaume, onthult een klimaat van controle, vernedering en fysiek geweld dat standhield van 1969 tot de dood van de moeder-overste in 2016.

Een systeem van psychologische terreur

Het onderzoek, gebaseerd op 159 interviews met huidige en voormalige nonnen, schetst een schrijnend beeld van het leven achter de muren van een van Parijs meest iconische religieuze locaties. 'Als een van jullie het niet met mij eens is, dan springt ze maar uit het raam,' zei moeder-overste Marie-Agnès volgens getuigenverklaringen. Het rapport beschrijft een "pervers-narcistische structuur" waar psychologische manipulatie routine was.

Nonnen werden onderworpen aan constante surveillance, met geopende post en regelmatig doorzochte kamers. 'De post werd geopend overhandigd. Daarna ben ik wantrouwig geworden,' getuigde een non. De moeder-overste moedigde zusters aan om elkaar te verklikken, wat een sfeer van wederzijds wantrouwen en angst creëerde.

Fysiek misbruik en medische verwaarlozing

Het misbruik strekte zich uit tot fysieke mishandeling, vooral rond voedsel en gewichtscontrole. Nonnen werden gedwongen aan te komen om op moeder-overste Marie-Agnès te lijken, met dwangvoeding die tot braken leidde. Ze werden regelmatig gewogen maar mochten hun eigen gewicht niet weten. 'Het was een teken van roeping wanneer men aankwam in gewicht,' werd hun verteld.

Medische zorg werd systematisch geweigerd. 'Kiespijn gaat over met een rozenkrans,' vertelde een getuige in het rapport. Basishygiëneproducten waren moeilijk te verkrijgen en medicatie werd straffend gebruikt tegen wie weerstand bood. Nonnen kregen medicijnen toegediend zonder te weten wat ze namen.

Financiële uitbuiting en isolatie

Het onderzoek onthulde aanzienlijke financiële uitbuiting. Bankrekeningen en spaarboekjes van nieuwe rekruten werden geleegd en erfenissen werden buitgemaakt. Volgens France 24 werd meer dan 857.000 euro gestolen van nonnenrekeningen en de congregatie, met geld dat werd gebruikt voor luxueuze vakanties aan de Franse Rivièra en dure maaltijden.

Nonnen werden systematisch geïsoleerd van de buitenwereld. Contact met familie werd ontmoedigd, waarbij een non te horen kreeg: 'Als je rugpijn hebt, is het omdat je je familie te vaak ziet.' Het rapport beschrijft hoe de moeder-overste en twee medewerksters wat onderzoekers een "politiestaat" binnen het klooster noemden creëerden.

Historische context en institutioneel falen

De Sacré-Cœur Basiliek, voltooid in 1914 en ingewijd in 1919, is de op een na meest bezochte toeristische locatie van Parijs na de Eiffeltoren, die jaarlijks miljoenen bezoekers trekt naar zijn heuveltoplocatie in Montmartre. De basiliek houdt sinds 1885 de eeuwige aanbidding van het Heilig Sacrament in stand en is gewijd aan het Heilig Hart van Jezus.

Ondanks twee apostolische bezoeken in 2004 en 2011-2012 legden noch Romeinse noch diocesane autoriteiten sancties op aan de congregatie. Het Parijse bisdom heeft erkend jarenlang te hebben gefaald in haar waakzaamheidsplicht. Deze zaak volgt op andere recente misbruikaantijgingen tegen Franse religieuze figuren, waaronder liefdadigheidsicoon Abbé Pierre.

De congregatie heeft zich gecommitteerd aan het implementeren van 58 aanbevelingen uit het rapport, waaronder officiële erkenning van misbruik, gezondheidszorgondersteuning voor slachtoffers en structurele hervormingen. Een algemeen kapittel in oktober 2026 zal deze veranderingen coördineren met kerkelijke autoriteiten.