Indonesisch leger stopt 'Pesta Babi' | Ontbossing

Het Indonesische leger heeft tientallen vertoningen van de documentaire Pesta Babi (Varkensfeest) met geweld stopgezet. De film onthult een van 's werelds grootste ontbossingsprojecten in Papoea en de vermeende betrokkenheid van zakenlieden, militaire functionarissen en prominente politici. Ondanks de onderdrukking is de film viraal gegaan met meer dan 11 miljoen views op YouTube, wat een nationaal debat heeft ontketend over censuur, inheemse rechten en milieuschade.

Wat is de Pesta Babi-documentaire?

Pesta Babi: Kolonialisme in Onze Tijd is een 90 minuten durende documentaire geregisseerd door journalist Dandhy Dwi Laksono en antropoloog Cypri Jehan Paju Dale. De film onderzoekt het Merauke Integrated Food and Energy Estate in Zuid-Papoea, een door de staat gesteund project van bijna 3 miljoen hectare — ongeveer zo groot als België. Het project omvat het kappen van oerwoud voor suikerriet-, rijst- en palmolieplantages, zogenaamd voor nationale voedsel- en energiezekerheid. De titel verwijst naar een lokale Muyu-traditie, maar dient als metafoor voor de elite die zich te goed doet aan Papoea's natuurlijke rijkdom. De film documenteert hoe inheemse gemeenschappen zijn verdreven, hun bossen vernietigd en hun cultureel erfgoed uitgewist.

Militair optreden tegen vertoningen

Sinds de eerste openbare vertoningen in april 2026 heeft het Indonesische leger (TNI) meer dan 50 geplande evenementen verstoord in meerdere steden, waaronder Jakarta, Yogyakarta en Makassar. Organisatoren meldden dat soldaten locaties binnenvielen, eisten dat vertoningen werden gestopt en apparatuur in beslag namen. Het leger beweert dat de film sociale onrust kan veroorzaken en eerst een vergunning van de Filmkeuringsraad had moeten krijgen. De minister van Justitie stelt dat de film niet officieel is verboden, maar de acties van het leger creëren een feitelijk censuurregime. De militaire censuur in Indonesië heeft scherpe kritiek gekregen van mensenrechtenorganisaties.

"We doen niets verkeerd," zei Tama Margaretha Nauli, een Greenpeace-activist die hielp bij een geheime vertoning in Zuid-Jakarta. "Papoea is een van de laatste plekken met uitgestrekt oerwoud. Het wordt gekapt, en daarmee de cultuur van de lokale Papoea's vernietigd."

Het Merauke Food Estate: een ontbossingscrisis

Het Merauke Food and Energy Estate wordt door milieuorganisaties beschreven als het grootste individuele ontbossingsproject ter wereld. Volgens satellietgegevens van Greenpeace Indonesië en TheTreeMap is tussen januari 2020 en december 2023 ten minste 1.727 hectare oerwoud gekapt binnen de grenzen van het Merauke-estate. De ontbossing in Indonesië steeg met meer dan 50% in 2024 tot ongeveer 216.000 hectare, het hoogste sinds 2019. In januari 2026 verleende het Nationale Landagentschap versneld 328.000 hectare aan teeltrechten voor rijst. Het project valt onder de EU-ontbossingsverordening (EUDR). De EU-koolstofgrensbelasting en regels voor ontbossingsvrije toeleveringsketens kunnen de Indonesische export beïnvloeden als het project doorgaat zonder waarborgen.

Streisand-effect: censuur werkt averechts

De pogingen van het leger om Pesta Babi te onderdrukken zijn dramatisch mislukt. Nadat de autoriteiten campusvertoningen verstoorden, plaatsten de filmmakers de documentaire op 22 mei 2026 op YouTube met Engelse ondertiteling. Binnen drie dagen had het meer dan 6 miljoen views; begin juni ruim 11 miljoen. De censuur leidde tot een landelijk debat over Papoea, ontwikkeling en vrijheid van meningsuiting. Oud-president Megawati Soekarnoputri verdedigde de film. Activisten hebben honderden geheime vertoningen georganiseerd, met meer dan 15.000 aanmeldingen. De 2025-crackdown op milieuactivisten in Indonesië heeft de publieke woede verder aangewakkerd.

"Ik hoop dat deze film een deur opent voor discussie," zei Ambrosius, een Papoea die bijdroeg aan de documentaire. "Het zal de pijn van Papoea niet meteen stoppen, maar we kunnen er tenminste over praten."

Impact en implicaties

De controverse rond Pesta Babi heeft internationale aandacht gevestigd op Indonesië's ontwikkelingsbeleid in Papoea. Human Rights Watch heeft politiegeweld gedocumenteerd tegen Papoea-betogers die protesteren tegen het food estate-project. In januari 2026 sloeg de politie elf betogers uiteen, sloeg hen en nam hen vast. Inheemse gemeenschappen beschuldigen het leger van gedwongen verdrijving en onderdrukking. De populariteit van de film benadrukt ook de groeiende weerstand tegen het regeringsnarratief van ontwikkeling ten koste van alles. De inheemse landrechtenbeweging in Zuidoost-Azië heeft door de film meer momentum gekregen.

Veelgestelde vragen

Waar gaat de Pesta Babi-documentaire over?

Pesta Babi onthult grootschalige ontbossing en landroof in Papoea, gedreven door het Merauke Food and Energy Estate-project. Het beweert dat militaire functionarissen, politici en zakenlieden profiteren van de vernietiging van inheemse gronden.

Waarom heeft het Indonesische leger vertoningen stopgezet?

Het leger beweert dat de film sociale onrust kan veroorzaken en niet is voorgelegd aan de Filmkeuringsraad. Critici zeggen dat de echte reden is dat de film corruptie en mensenrechtenschendingen door militairen blootlegt.

Hoeveel views heeft de film online?

Begin juni 2026 is de film meer dan 11 miljoen keer bekeken op YouTube, met Engelse ondertiteling.

Wat is het Merauke Food Estate?

Het Merauke Integrated Food and Energy Estate is een door de staat gesteund megaproject in Zuid-Papoea van bijna 3 miljoen hectare. Het doel is om regenwoud en moeras om te zetten in landbouwplantages voor rijst, suikerriet en palmolie.

Is de film verboden in Indonesië?

Officieel niet, maar het leger heeft meer dan 50 vertoningen met geweld stopgezet, wat een feitelijk verbod creëert. De overheid heeft geen formele verbod uitgevaardigd.

Bronnen

The Straits Times | South China Morning Post | Human Rights Watch | Asia Pacific Report