Handelsfragmentatie 2026: Tarieven en wereldwijde ketens

De wereldhandelsarchitectuur ondergaat de grootste herschikking sinds Smoot-Hawley, doordat overlappende tariefregimes van Washington, Brussel en Peking multinationals dwingen mondiale toeleveringsketens te vervangen door regionale blokken. De escalatie, aangewakkerd door de uitspraak van het Hooggerechtshof op 20 februari 2026 om IEEPA-tarieven te schrappen, leidde tot een wereldwijde handelsconfrontatie.

De Amerikaanse ommezwaai: van IEEPA naar Section 122 naar Section 301

Na de afwijzing van IEEPA-tarieven door het Hooggerechtshof op 20 februari 2026, schakelde de regering-Trump over op Section 122 (10% heffing, 150 dagen). Het Amerikaanse Hof voor Internationale Handel beperkte de reikwijdte op 7 mei, maar inning ging door. De duurzame oplossing zijn de Section 301-onderzoeken (gestart 12 maart) die meer dan 60 landen bestrijken, met permanente tarieven tegen overcapaciteit en dwangarbeid.

Europa's dilemma: een overschot van €360 miljard en een beweging naar vergelding

De EU kampt met Chinese overcapaciteit. Het Chinese overschot bedroeg €360,6 miljard in 2025, het equivalent van bijna €1 miljard per dag. 18 van de 21 handelsbeschermingsonderzoeken treffen China; heffingen van 35,3% op Chinese EV's zijn van kracht. Brussel mist een Section 301-achtig instrument. Vijf lidstaten dringen aan op een Europees equivalent van Section 301 voor sectorbrede tarieven. De Commissie presenteert naar verwachting in september 2026 een wetsontwerp tegen valuta-onderwaardering, macro-subsidies en gedwongen technologieoverdracht. 'Een handelsoorlog EU-China lijkt onvermijdelijk' – The Economist.

Toeleveringsketens vallen uiteen in regionale blokken

Deze barrières versnellen de transformatie. Mexico werd de grootste handelspartner van de VS in 2026, met nearshoring als drijfveer. Zuidoost-Azië en Oost-Europa zijn nu hubs voor China-plus-een-bestemming en productie voor de EU. Het IMF vreest een mondiaal bbp-verlies tot 5%. Bedrijven accepteren 15-25% hogere kosten voor diversificatie van toeleveringsketens en stappen over van just-in-time naar just-in-case.

Wat nu?

De gelijktijdige afloop van Section 122, de invoering van permanente Section 301-tarieven en de EU-wetgevingsplannen creëren een keerpunt. De WTO waarschuwt voor de zwaarste stresstest sinds 1947. De trend is duidelijk: hogere, hardnekkigere barrières. De vraag is of dit tijdelijk of een permanente herordening van de wereldhandel is.

Veelgestelde vragen

Wat is Section 122 van de Trade Act van 1974?

Section 122 staat tijdelijke tarieven toe bij betalingsbalansproblemen (maximaal 150 dagen), voor het eerst ingeroepen in februari 2026.

Waarom schrapte het Hooggerechtshof IEEPA-tarieven?

Op 20 februari 2026 oordeelde het Hof dat de IEEPA-bevoegdheid om 'invoer te reguleren' niet de macht omvat om tarieven op te leggen, waarmee een eerdere uitspraak van het Federal Circuit werd bevestigd.

Hoe groot is het Chinese handelsoverschot met de EU?

Het Chinese goederenoverschot met de EU bedroeg €360,6 miljard in 2025, een stijging van 15% op jaarbasis, en bleef groeien begin 2026. Dat is bijna €1 miljard per dag in het voordeel van China.

Wat is het voorgestelde 'Europese Section 301-equivalent'?

De EU werkt aan wetgeving voor sectorbrede tarieven tegen valuta-onderwaardering en macro-subsidies; wetsontwerp verwacht in september 2026.

Hoe veranderen toeleveringsketens als reactie op handelsfragmentatie?

Bedrijven bouwen regionale hubs in Mexico, Azië en Oost-Europa, accepteren 15-25% hogere kosten voor ontvlechting en schakelen over op just-in-case.